Srimad Bhagavatam — Panchama Skandha, Shloka 9
Kāla-cakra and the Motions of the Sun, Moon, Stars, and Grahas
Bhāgavata Jyotiṣa Framework
अथ चापूर्यमाणाभिश्च कलाभिरमराणां क्षीयमाणाभिश्च कलाभि: पितृणामहोरात्राणि पूर्वपक्षापरपक्षाभ्यां वितन्वान: सर्वजीवनिवहप्राणो जीवश्चैकमेकं नक्षत्रं त्रिंशता मुहूर्तैर्भुङ्क्ते ॥ ९ ॥
atha cāpūryamāṇābhiś ca kalābhir amarāṇāṁ kṣīyamāṇābhiś ca kalābhiḥ pitṝṇām aho-rātrāṇi pūrva-pakṣāpara-pakṣābhyāṁ vitanvānaḥ sarva-jīva-nivaha-prāṇo jīvaś caikam ekaṁ nakṣatraṁ triṁśatā muhūrtair bhuṅkte.
Kapag papalaki ang buwan, dumarami araw-araw ang maliwanag na bahagi nito, kaya nagiging araw para sa mga deva at gabi para sa mga pitṛ. Kapag paliit naman, nagiging gabi para sa mga deva at araw para sa mga pitṛ. Sa ganitong paraan, nilalampasan ng buwan ang bawat konstelasyon sa tatlumpung muhūrta (isang buong araw). Dahil sa malamig na hamog na tila amṛta na nagpapalago ng mga butil, itinuturing ang diyos-buwan na buhay ng lahat ng nilalang at tinatawag na Jīva.
FAQs
This verse states that the Moon passes through one nakṣatra in thirty muhūrtas, moving from one lunar mansion to the next in a measured cycle.
He explains how the Moon’s waxing and waning kalās structure time as the bright and dark fortnights, affecting the reckoning of day and night for devas and Pitṛs.
It encourages mindful living with sacred time—seeing days, nights, and lunar cycles as divinely ordered, and aligning one’s sādhana and gratitude (especially toward ancestors and devas) with disciplined rhythms.