Adhyaya 16

Verse 1

राजोवाच उक्तस्त्वया भूमण्डलायामविशेषो यावदादित्यस्तपति यत्र चासौ ज्योतिषां गणैश्चन्द्रमा वा सह द‍ृश्यते ॥ १ ॥

Sinabi ni Haring Parīkṣit—O brāhmaṇa, naipaliwanag mo na na ang saklaw ng Bhū-maṇḍala ay umaabot hanggang sa abot ng liwanag at init ng araw, at hanggang sa kung saan nakikita ang buwan at mga bituin.

Verse 2

तत्रापि प्रियव्रतरथचरणपरिखातै: सप्तभि: सप्त सिन्धव उपक्‍ल‍ृप्ता यत एतस्या: सप्तद्वीपविशेषविकल्पस्त्वया भगवन् खलु सूचित एतदेवाखिलमहं मानतो लक्षणतश्च सर्वं विजिज्ञासामि ॥ २ ॥

Mahal na Panginoon, ang mga gulong ng karwahe ni Mahārāja Priyavrata ay lumikha ng pitong hukay, at doon nagkaroon ng pitong karagatan; dahil dito nahati ang Bhū-maṇḍala sa pitong pulo. Nagbigay ka ng pangkalahatang paglalarawan ng sukat, pangalan, at katangian; ngayon nais kong malaman nang detalyado—pakiusap, tuparin ang aking hangarin.

Verse 3

भगवतो गुणमये स्थूलरूप आवेशितं मनो ह्यगुणेऽपि सूक्ष्मतम आत्मज्योतिषि परे ब्रह्मणि भगवति वासुदेवाख्ये क्षममावेशितुं तदु हैतद् गुरोऽर्हस्यनुवर्णयितुमिति ॥ ३ ॥

Kapag ang isip ay nakatuon sa Panginoon sa Kanyang panlabas na anyong binubuo ng mga guṇa—ang magaspang na anyong pangsansinukob—ito’y naiaangat sa dalisay na sattva. Sa kalagayang lampas sa mga guṇa, mauunawaan ang Bhagavān Vāsudeva, ang Parabrahman na sariling nagniningning. O guro, ilarawan nang malinaw kung paano nakikita ang anyong sumasaklaw sa buong sansinukob.

Verse 4

ऋषिरुवाच न वै महाराज भगवतो मायागुणविभूते: काष्ठां मनसा वचसा वाधिगन्तुमलं विबुधायुषापि पुरुषस्तस्मात्प्राधान्येनैव भूगोलकविशेषं नामरूप मानलक्षणतो व्याख्यास्याम: ॥ ४ ॥

Sinabi ng ṛṣi na si Śukadeva—O Mahārāja, walang hangganan ang paglawak ng lakas-māyā ng Bhagavān na nahahayag sa mga guṇa; hindi ito ganap na maaabot ng isip o salita, kahit sa habang-buhay na tulad ni Brahmā. Kaya ipaliliwanag ko, ayon sa aking makakaya, ang mahahalagang rehiyon gaya ng Bhūloka—ang kanilang pangalan, anyo, sukat, at mga katangian.

Verse 5

यो वायं द्वीप: कुवलयकमलकोशाभ्यन्तरकोशो नियुतयोजन विशाल: समवर्तुलो यथा पुष्करपत्रम् ॥ ५ ॥

Ang pulong ito—Jambūdvīpa—ay tulad ng panloob na bahagi ng pusod ng lotus na kuvalaya. Ang lawak nito ay isang milyong yojana at ito’y bilog na gaya ng dahon ng lotus.

Verse 6

यस्मिन्नव वर्षाणि नवयोजनसहस्रायामान्यष्टभिर्मर्यादागिरिभि: सुविभक्तानि भवन्ति ॥ ६ ॥

Sa Jambūdvīpa ay may siyam na varṣa (bahagi ng lupain), bawat isa’y may habang siyam na libong yojana; walong bundok na hanggahan ang nagtatakda ng mga saklaw at maayos na naghihiwalay sa mga ito.

Verse 7

एषां मध्ये इलावृतं नामाभ्यन्तरवर्षं यस्य नाभ्यामवस्थित: सर्वत: सौवर्ण: कुलगिरिराजो मेरुर्द्वीपायामसमुन्नाह: कर्णिकाभूत: कुवलयकमलस्य मूर्धनि द्वात्रिंशत् सहस्रयोजनविततो मूले षोडशसहस्रं तावतान्तर्भूम्यां प्रविष्ट: ॥ ७ ॥

Sa gitna ng mga ito ay ang panloob na varṣa na tinatawag na Ilāvṛta; sa pusod nito nakatindig ang bundok na Sumeru, hari ng mga kabundukan, na lubos na ginto, gaya ng gitnang karnika ng lotus na Bhū-maṇḍala. Sa tuktok, ang lapad ay tatlumpu’t dalawang libong yojana at sa paanan ay labing-anim na libong yojana; at labing-anim na libong yojana ang nakabaon sa lupa.

Verse 8

उत्तरोत्तरेणेलावृतं नील: श्‍वेत: श‍ृङ्गवानिति त्रयो रम्यकहिरण्मयकुरूणां वर्षाणां मर्यादागिरय: प्रागायता उभयत: क्षारोदावधयो द्विसहस्रपृथव एकैकश: पूर्वस्मात्पूर्वस्मादुत्तर उत्तरो दशांशाधिकांशेन दैर्घ्य एव ह्रसन्ति ॥ ८ ॥

Kaagad sa hilaga ng Ilāvṛta-varṣa, at lalo pang pahilaga nang sunod-sunod, naroon ang tatlong bundok na Nīla, Śveta, at Śṛṅgavān. Sila ang mga bundok-hangganan ng Ramyaka, Hiraṇmaya, at Kuru na mga varṣa at naghihiwalay sa mga ito. Bawat isa’y may lapad na dalawang libong yojana at umaabot pahaba sa silangan–kanluran hanggang sa pampang ng dagat na maalat. Mula timog pa hilaga, ang haba ng bawat bundok ay nababawasan ng ikasampu kumpara sa nauna, ngunit ang taas ay magkakapantay.

Verse 9

एवं दक्षिणेनेलावृतं निषधो हेमकूटो हिमालय इति प्रागायता यथा नीलादयोऽयुतयोजनोत्सेधा हरिवर्षकिम्पुरुषभारतानां यथासङ्ख्यम् ॥ ९ ॥

Gayon din, sa timog ng Ilāvṛta-varṣa ay may tatlong dakilang bundok—Niṣadha, Hemakūṭa, at Himālaya—na nakaunat mula silangan hanggang kanluran. Bawat isa’y may taas na sampung libong yojana, tulad ng Nīla at iba pa. Sila ang mga hanggahan ng Hari-varṣa, Kimpuruṣa-varṣa, at Bhārata-varṣa ayon sa pagkakasunod.

Verse 10

तथैवेलावृतमपरेण पूर्वेण च माल्यवद्गन्धमादनावानीलनिषधायतौ द्विसहस्रं पप्रथतु: केतुमालभद्राश्वयो: सीमानं विदधाते ॥ १० ॥

Sa gayon ding paraan, sa kanluran ng Ilāvṛta-varṣa ay ang bundok na Mālyavān at sa silangan ay ang bundok na Gandhamādana. Kapwa sila may taas na dalawang libong yojana at umaabot hanggang sa bundok Nīla sa hilaga at Niṣadha sa timog. Itinatakda nila ang mga hanggahan ng Ilāvṛta-varṣa, gayundin ng Ketumāla at Bhadrāśva na mga varṣa.

Verse 11

मन्दरो मेरुमन्दर: सुपार्श्व: कुमुद इत्ययुतयोजनविस्तारोन्नाहा मेरोश्चतुर्दिशमवष्टम्भगिरय उपक्‍ल‍ृप्ता: ॥ ११ ॥

Sa apat na panig ng dakilang bundok na Sumeru ay may apat na bundok—Mandara, Merumandara, Supārśva, at Kumuda—na tila sinturon na sumusuporta rito. Ang lapad at taas ng mga ito ay tinataya na sampung libong yojana.

Verse 12

चतुर्ष्वेतेषु चूतजम्बूकदम्बन्यग्रोधाश्चत्वार: पादप प्रवरा: पर्वतकेतव इवाधिसहस्रयोजनोन्नाहास्तावद् विटपविततय: शतयोजनपरिणाहा: ॥ १२ ॥

Sa tuktok ng apat na bundok na ito ay may apat na pangunahing punongkahoy na tila mga poste ng watawat: mangga, jambu (rose-apple), kadamba, at balete/banyan. Tinatayang may lapad na isang daang yojana at taas na isang libo’t isang daang yojana, at gayon din kalawak ang sanga.

Verse 13

ह्रदाश्चत्वार: पयोमध्विक्षुरसमृष्टजला यदुपस्पर्शिन उपदेवगणा योगैश्वर्याणि स्वाभाविकानि भरतर्षभ धारयन्ति ॥ १३ ॥ देवोद्यानानि च भवन्ति चत्वारि नन्दनं चैत्ररथं वैभ्राजकं सर्वतोभद्रमिति ॥ १४ ॥

O Mahārāja Parīkṣit, pinakamainam sa angkan ng Bharata! Sa pagitan ng apat na bundok na ito ay may apat na malalaking lawa: ang una’y lasang gatas, ang ikalawa’y lasang pulot, ang ikatlo’y lasang katas ng tubo, at ang ikaapat ay punô ng dalisay na tubig. Ang mga nilalang sa langit gaya ng Siddha, Cāraṇa, at Gandharva ay nagtatamasa rito; kaya taglay nila ang likás na mga siddhi ng yoga. Mayroon ding apat na harding makalangit: Nandana, Caitraratha, Vaibhrājaka, at Sarvatobhadra.

Verse 14

ह्रदाश्चत्वार: पयोमध्विक्षुरसमृष्टजला यदुपस्पर्शिन उपदेवगणा योगैश्वर्याणि स्वाभाविकानि भरतर्षभ धारयन्ति ॥ १३ ॥ देवोद्यानानि च भवन्ति चत्वारि नन्दनं चैत्ररथं वैभ्राजकं सर्वतोभद्रमिति ॥ १४ ॥

O Mahārāja Parīkṣit, pinakamainam sa angkan ng Bharata! Sa pagitan ng apat na bundok ay may apat na malalaking lawa na may lasang gatas, pulot, katas ng tubo, at dalisay na tubig. Sa paghipo rito, ang mga Siddha, Cāraṇa, Gandharva at iba pang nilalang sa langit ay nagkakamit ng likás na kapangyarihang yogic. May apat ding harding makalangit: Nandana, Caitraratha, Vaibhrājaka, at Sarvatobhadra.

Verse 15

येष्वमर परिवृढा: सह सुरललनाललामयूथपतय उपदेवगणैरुपगीयमानमहिमान: किल विहरन्ति ॥ १५ ॥

Sa mga harding makalangit na iyon, ang pinakadakilang mga deva ay nagtitipon at naglilibang kasama ang kanilang mga asawa—na tila palamuti ng kagandahang langit—habang inaawit ng mga Gandharva at iba pang mas mababang deva ang kanilang kaluwalhatian.

Verse 16

मन्दरोत्सङ्ग एकादशशतयोजनोत्तुङ्गदेवचूतशिरसो गिरिशिखरस्थूलानि फलान्यमृतकल्पानि पतन्ति ॥ १६ ॥

Sa mababang dalisdis ng Bundok Mandara ay may punong mangga na tinatawag na Devacūta, na may taas na 1,100 yojana. Mula sa tuktok nito ay nahuhulog ang mga bungang kasinglaki ng tuktok ng bundok at kasingtamis ng amṛta, para sa pagdiriwang ng mga nilalang sa langit.

Verse 17

तेषां विशीर्यमाणानामतिमधुरसुरभिसुगन्धि बहुलारुणरसोदेनारुणोदा नाम नदी मन्दरगिरिशिखरान्निपतन्ती पूर्वेणेलावृतमुपप्लावयति ॥ १७ ॥

Kapag ang mga bungang iyon ay nahulog mula sa gayong kataasan, nababasag ang mga ito; ang katas sa loob na labis na matamis, mabango, at mapulang-mapula ay umaagos palabas at lalo pang bumabango sa paghahalo ng iba pang samyo. Ang katas na iyon ay bumabagsak mula sa tuktok ng Mandara na parang talon at nagiging ilog na tinatawag na Aruṇodā, na dumadaloy nang kaaya-aya sa silangang panig ng Ilāvṛta.

Verse 18

यदुपजोषणाद्भ‍वान्या अनुचरीणां पुण्यजनवधूनामवयवस्पर्शसुगन्धवातो दशयोजनं समन्तादनुवासयति ॥ १८ ॥

Dahil umiinom sila ng tubig ng ilog Aruṇodā, ang mga banal na asawa ng Yakṣa na naglilingkod bilang mga tagapaglingkod ni Bhavānī (Pārvatī) ay nagiging mabango ang katawan. Ang samyo ng kanilang katawan ay dinadala ng hangin at pinapabango ang paligid hanggang sampung yojana sa lahat ng dako.

Verse 19

एवं जम्बूफलानामत्युच्चनिपातविशीर्णानामनस्थिप्रायाणामिभकायनिभानां रसेन जम्बू नाम नदी मेरुमन्दरशिखरादयुतयोजनादवनितले निपतन्ती दक्षिणेनात्मानं यावदिलावृतमुपस्यन्दयति ॥ १९ ॥

Gayon din, ang mga bunga ng punong jambū ay nahuhulog mula sa napakataas at nadudurog. Ang mga bungang ito ay punô ng laman, halos walang buto, at kasinglaki ng katawan ng elepante. Ang katas nito ay dumadaloy at nagiging ilog na tinatawag na Jambū-nadī. Ang ilog na ito ay bumabagsak mula sa tuktok ng Merumandara sa layong 10,000 yojana, dumadaloy sa timog ng Ilāvṛta, at binabaha ang buong Ilāvṛta ng katas.

Verse 20

तावदुभयोरपि रोधसोर्या मृत्तिका तद्रसेनानुविध्यमाना वाय्वर्कसंयोगविपाकेन सदामरलोकाभरणं जाम्बूनदं नाम सुवर्णं भवति ॥ २० ॥ यदु ह वाव विबुधादय: सह युवतिभिर्मुकुटकटककटिसूत्राद्याभरणरूपेण खलु धारयन्ति ॥ २१ ॥

Ang putik sa magkabilang pampang ng ilog Jambū-nadī, na nababasa ng katas at pagkatapos ay natutuyo sa hangin at sikat ng araw, ay nahihinog bilang ginto na tinatawag na Jāmbū-nada—palamuti ng daigdig ng mga deva. Mula sa gintong iyon, ang mga deva at ang kanilang mga kabataang asawa ay nagsusuot ng mga korona, pulseras, sinturon at iba pang alahas, at nagtatamasa ng buhay.

Verse 21

तावदुभयोरपि रोधसोर्या मृत्तिका तद्रसेनानुविध्यमाना वाय्वर्कसंयोगविपाकेन सदामरलोकाभरणं जाम्बूनदं नाम सुवर्णं भवति ॥ २० ॥ यदु ह वाव विबुधादय: सह युवतिभिर्मुकुटकटककटिसूत्राद्याभरणरूपेण खलु धारयन्ति ॥ २१ ॥

Ang putik sa magkabilang pampang ng ilog na Jambū-nadī, kapag nabasa ng katas na umaagos at pagkatapos ay natuyo sa hangin at sikat ng araw, ay lumilikha ng saganang ginto na tinatawag na Jāmbū-nada. Ginagamit ito ng mga naninirahan sa langit, ng mga deva at ng kanilang mga kabataang asawa bilang korona, pulseras, sinturon at iba pang palamuti, kaya sila’y lubos na nagagalak.

Verse 22

यस्तु महाकदम्ब: सुपार्श्वनिरूढो यास्तस्य कोटरेभ्यो विनि:सृता: पञ्चायामपरिणाहा: पञ्च मधुधारा: सुपार्श्वशिखरात्पतन्त्योऽपरेणात्मानमिलावृतमनुमोदयन्ति ॥ २२ ॥

Sa gilid ng Bundok Supārśva ay may tanyag na malaking punong tinatawag na Mahākadamba. Mula sa mga guwang nito ay umaagos ang limang ilog ng pulot, bawat isa’y may lapad na mga limang vyāma. Ang pulot na ito’y walang tigil na bumabagsak mula sa tuktok ng Supārśva at dumadaloy sa paligid ng Ilāvṛta-varṣa mula sa kanlurang panig, kaya ang buong lupain ay nabababad sa kaaya-ayang halimuyak.

Verse 23

या ह्युपयुञ्जानानां मुखनिर्वासितो वायु: समन्ताच्छतयोजनमनुवासयति ॥ २३ ॥

Ang hanging lumalabas sa bibig ng mga umiinom ng pulot na iyon ay nagdadala ng bango at nagpapabango sa lupain sa paligid hanggang isang daang yojana.

Verse 24

एवं कुमुदनिरूढो य: शतवल्शो नाम वटस्तस्य स्कन्धेभ्यो नीचीना: पयोदधिमधुघृतगुडान्नाद्यम्बरशय्यासनाभरणादय: सर्व एव कामदुघा नदा: कुमुदाग्रात्पतन्तस्तमुत्तरेणेलावृतमुपयोजयन्ति ॥ २४ ॥

Gayon din, sa Bundok Kumuda ay may dakilang punong balete na tinatawag na Śatavalśa, sapagkat mayroon itong sandaang pangunahing sanga. Mula sa mga sangang iyon ay bumababa ang maraming ugat, at mula sa mga ugat na iyon ay umaagos ang mga ilog na parang kāma-dhenu, na nagbibigay ng lahat ng ninanais: gatas, yogurt, pulot, ghee, pulot-molasses, mga butil, damit, higaan, upuan, at mga alahas. Ang mga agos na ito’y bumabagsak mula sa tuktok ng Kumuda patungo sa hilagang bahagi ng Ilāvṛta-varṣa para sa kapakinabangan ng mga naninirahan doon; kaya sila’y sagana at lubhang masaya.

Verse 25

यानुपजुषाणानां न कदाचिदपि प्रजानां वलीपलितक्लमस्वेददौर्गन्ध्यजरामयमृत्युशीतोष्णवैवर्ण्योपसर्गादयस्तापविशेषा भवन्ति यावज्जीवं सुखं निरतिशयमेव ॥ २५ ॥

Ang mga taong tumatamasa sa mga biyaya ng mga ilog na ito ay hindi kailanman nagkakaroon ng kulubot o uban. Hindi sila napapagod, at ang pawis ay hindi nagdudulot ng masamang amoy. Hindi sila dinadapuan ng katandaan, sakit, o kamatayang wala sa oras; hindi rin sila nagdurusa sa lamig o init, at hindi kumukupas ang ningning ng kanilang katawan. Buong buhay silang namumuhay nang walang pangamba sa sukdulang ligaya.

Verse 26

कुरङ्गकुररकुसुम्भवैकङ्कत्रिकूटशिशिरपतङ्गरुचकनिषधशिनीवासकपिलशङ्खवैदूर्यजारुधिहंसऋषभनागकालञ्जरनारदादयो विंशतिगिरयो मेरो: कर्णिकाया इव केसरभूता मूलदेशे परित उपक्‍ल‍ृप्ता: ॥ २६ ॥

Sa paligid ng paanan ng Bundok Meru ay maayos na nakahanay ang iba pang mga bundok, na parang mga hibla ng polen sa paligid ng gitna ng lotus. Ang kanilang mga pangalan ay Kuraṅga, Kurara, Kusumbha, Vaikaṅka, Trikūṭa, Śiśira, Pataṅga, Rucaka, Niṣadha, Sinīvāsa, Kapila, Śaṅkha, Vaidūrya, Jārudhi, Haṁsa, Ṛṣabha, Nāga, Kālañjara, at Nārada.

Verse 27

जठरदेवकूटौ मेरुं पूर्वेणाष्टादशयोजनसहस्रमुदगायतौ द्विसहस्रं पृथुतुङ्गौ भवत: । एवमपरेण पवनपारियात्रौ दक्षिणेन कैलासकरवीरौ प्रागायतावेवमुत्तरतस्त्रिश‍ृङ्गमकरावष्टभिरेतै: परिसृतोऽग्निरिव परितश्चकास्ति काञ्चनगिरि: ॥ २७ ॥

Sa silangan ng Sumeru ay may dalawang bundok na Jaṭhara at Devakūṭa, na umaabot pahilaga–patimog nang 18,000 yojana. Gayundin sa kanluran ay Pavana at Pāriyātra; sa timog ay Kailāsa at Karavīra (silangan–kanluran); at sa hilaga ay Triśṛṅga at Makara (silangan–kanluran) na kapareho ang haba. Ang lapad at taas ng lahat ay 2,000 yojana. Napaliligiran ng walong bundok na ito, ang ginintuang Sumeru ay nagniningning na parang apoy.

Verse 28

मेरोर्मूर्धनि भगवत आत्मयोनेर्मध्यत उपक्‍ल‍ृप्तां पुरीमयुतयोजनसाहस्रीं समचतुरस्रां शातकौम्भीं वदन्ति ॥ २८ ॥

Sa gitna ng tuktok ng Meru ay naroon ang lungsod ni Bhagavān Brahmā, ang Ātmayoni. Ang bawat isa sa apat na panig nito ay sinasabing umaabot sa isang krore (sampung milyon) yojana. Dahil ito’y ganap na ginto, tinatawag ito ng mga pantas na Śātakaumbhī.

Verse 29

तामनुपरितो लोकपालानामष्टानां यथादिशं यथारूपं तुरीयमानेन पुरोऽष्टावुपक्‍ल‍ृप्ता: ॥ २९ ॥

Sa paligid ng Brahmapurī, ayon sa bawat direksiyon, naroon ang walong tahanan ng mga lokapāla, simula kay Haring Indra. Kawangis sila ng Brahmapurī sa anyo, ngunit isang-kapat lamang ang laki.