Adhyaya 31

Verse 1

श्रीशुक उवाच अथ तत्रागमद् ब्रह्मा भवान्या च समं भव: । महेन्द्रप्रमुखा देवा मुनय: सप्रजेश्वरा: ॥ १ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: Pagkaraan, dumating sa Prabhāsa si Brahmā, kasama si Bhava (Śiva) at ang kanyang kabiyak na si Bhavānī. Dumating din ang mga deva na pinamumunuan ni Indra, at ang mga muni kasama ang mga Prajāpati.

Verse 2

पितर: सिद्धगन्धर्वा विद्याधरमहोरगा: । चारणा यक्षरक्षांसि किन्नराप्सरसो द्विजा: ॥ २ ॥ द्रष्टुकामा भगवतो निर्याणं परमोत्सुका: । गायन्तश्च गृणन्तश्च शौरे: कर्माणि जन्म च ॥ ३ ॥

Dumating ang mga ninuno, mga Siddha, Gandharva, Vidyādhara at malalaking ahas; kasama ang mga Cāraṇa, Yakṣa, Rākṣasa, Kinnara, Apsarā at mga kamag-anak ni Garuḍa. Labis silang sabik na masaksihan ang pag-alis ng Kataas-taasang Bhagavān, at habang dumarating ay umaawit at pumupuri sa kapanganakan at mga banal na gawa ni Śauri (Śrī Kṛṣṇa).

Verse 3

पितर: सिद्धगन्धर्वा विद्याधरमहोरगा: । चारणा यक्षरक्षांसि किन्नराप्सरसो द्विजा: ॥ २ ॥ द्रष्टुकामा भगवतो निर्याणं परमोत्सुका: । गायन्तश्च गृणन्तश्च शौरे: कर्माणि जन्म च ॥ ३ ॥

Dumating ang mga ninuno, mga Siddha, Gandharva, Vidyādhara at malalaking ahas; kasama ang mga Cāraṇa, Yakṣa, Rākṣasa, Kinnara, Apsarā at mga kamag-anak ni Garuḍa. Labis silang sabik na masaksihan ang pag-alis ng Kataas-taasang Bhagavān, at habang dumarating ay umaawit at pumupuri sa kapanganakan at mga banal na gawa ni Śauri (Śrī Kṛṣṇa).

Verse 4

ववृषु: पुष्पवर्षाणि विमानावलिभिर्नभ: । कुर्वन्त: सङ्कुलं राजन् भक्त्या परमया युता: ॥ ४ ॥

O Hari, pinuno, pinuno nila ang langit ng maraming vimāna, at sa sukdulang debosyon ay nagpaulan sila ng mga bulaklak.

Verse 5

भगवान् पितामहं वीक्ष्य विभूतीरात्मनो विभु: । संयोज्यात्मनि चात्मानं पद्मनेत्रे न्यमीलयत् ॥ ५ ॥

Nang makita ng Panginoong Makapangyarihan si Brahmā, ang lolo ng sansinukob, at ang iba pang mga diyos na pawang Kanyang makapangyarihang pagpapalawak, itinimo Niya ang isip sa Kanyang Sarili at ipinikit ang Kanyang mga matang-loto.

Verse 6

लोकाभिरामां स्वतनुं धारणाध्यानमङ्गलम् । योगधारणयाग्नेय्यादग्ध्वा धामाविशत् स्वकम् ॥ ६ ॥

Nang hindi ginagamit ang mistikong āgneyī na pagninilay upang sunugin ang Kanyang transendental na katawan—na kaakit-akit sa lahat ng daigdig at banal na paksa ng pagninilay—pumasok si Panginoong Kṛṣṇa sa Kanyang sariling dhāma.

Verse 7

दिवि दुन्दुभयो नेदु: पेतु: सुमनसश्च खात् । सत्यं धर्मो धृतिर्भूमे: कीर्ति: श्रीश्चानु तं ययु: ॥ ७ ॥

Pagkaalis ni Panginoong Śrī Kṛṣṇa sa lupa, ang Katotohanan, Dharma, Katatagan, Karangalan at Śrī (Lakṣmī/Kagandahan) ay agad na sumunod sa Kanya. Umalingawngaw ang mga tambol sa langit at umulan ng mga bulaklak mula sa himpapawid.

Verse 8

देवादयो ब्रह्ममुख्या न विशन्तं स्वधामनि । अविज्ञातगतिं कृष्णं दद‍ृशुश्चातिविस्मिता: ॥ ८ ॥

Karamihan sa mga diyos at iba pang mataas na nilalang na pinamunuan ni Brahmā ay hindi nakita si Panginoong Kṛṣṇa habang pumapasok Siya sa Kanyang sariling dhāma, sapagkat hindi Niya inihayag ang Kanyang paggalaw. Ngunit may ilan na nakakita at labis silang namangha.

Verse 9

सौदामन्या यथाक्लाशे यान्त्या हित्वाभ्रमण्डलम् । गतिर्न लक्ष्यते मर्त्यैस्तथा कृष्णस्य दैवतै: ॥ ९ ॥

Kung paanong hindi matukoy ng karaniwang tao ang landas ng kidlat habang iniiwan nito ang ulap, gayundin ay hindi nasundan ng mga diyos ang paggalaw ni Panginoong Kṛṣṇa sa Kanyang pagbabalik sa sariling dhāma.

Verse 10

ब्रह्मरुद्रादयस्ते तु द‍ृष्ट्वा योगगतिं हरे: । विस्मितास्तां प्रशंसन्त: स्वं स्वं लोकं ययुस्तदा ॥ १० ॥

Nang makita nina Brahma, Rudra at iba pang mga diyos ang yoga-gati ni Hari, sila’y namangha. Pinuri nila ang kapangyarihang maya ng Panginoon at bumalik sa kani-kanilang daigdig.

Verse 11

राजन् परस्य तनुभृज्जननाप्ययेहा मायाविडम्बनमवेहि यथा नटस्य । सृष्ट्वात्मनेदमनुविश्य विहृत्य चान्ते संहृत्य चात्ममहिनोपरत: स आस्ते ॥ ११ ॥

Mahal na Hari, O Hari, ang paglitaw at paglisan ng Kataas-taasang Panginoon na tila gaya ng mga may katawan ay isang pagtatanghal ng maya, tulad ng isang aktor. Matapos likhain ang sansinukob, pumapasok Siya rito, naglalaro ng līlā sa ilang panahon, at sa huli’y binabawi ito at nananatili sa Kanyang sariling kaluwalhatian.

Verse 12

मर्त्येन यो गुरुसुतं यमलोकनीतं त्वां चानयच्छरणद: परमास्‍त्रदग्धम् । जिग्येऽन्तकान्तकमपीशमसावनीश: किं स्वावने स्वरनयन्मृगयुं सदेहम् ॥ १२ ॥

Ibinangon ni Panginoong Kṛṣṇa ang anak ng Kanyang guro mula sa Yamaloka sa mismong katawan nito, at bilang sukdulang Tagapagtanggol ay iniligtas ka rin nang masunog ka ng brahmāstra ni Aśvatthāmā. Tinalo pa Niya sa labanan si Śiva, at ipinadala ang mangangaso na si Jarā sa Vaikuṇṭha sa kanyang katawang-tao. Paano Siya magiging di-makapagtanggol sa Kanyang Sarili?

Verse 13

तथाप्यशेषस्थितिसम्भवाप्यये- ष्वनन्यहेतुर्यदशेषशक्तिधृक् । नैच्छत् प्रणेतुं वपुरत्र शेषितं मर्त्येन किं स्वस्थगतिं प्रदर्शयन् ॥ १३ ॥

Bagaman si Panginoong Kṛṣṇa, na may walang-hanggang kapangyarihan, ang tanging sanhi ng paglikha, pagpanatili, at pagwawakas ng di-mabilang na nilalang, hindi Niya ninais na manatili pa ang Kanyang katawan sa mundong ito. Kaya ipinakita Niya ang sukdulang hantungan ng mga nakatatag sa Sarili at ipinamalas na ang mundong mortal ay walang likas na halaga.

Verse 14

य एतां प्रातरुत्थाय कृष्णस्य पदवीं पराम् । प्रयत: कीर्तयेद् भक्त्या तामेवाप्नोत्यनुत्तमाम् ॥ १४ ॥

Sinumang palaging bumabangon sa umaga at maingat na umaawit nang may debosyon ng kaluwalhatian ng kataas-taasang landas ni Śrī Kṛṣṇa—ang Kanyang banal na pagpanaw at pagbabalik sa Kanyang sariling dhāma—ay tiyak na makakamit ang gayunding sukdulang hantungan.

Verse 15

दारुको द्वारकामेत्य वसुदेवोग्रसेनयो: । पतित्वा चरणावस्रैर्न्यषिञ्चत् कृष्णविच्युत: ॥ १५ ॥

Pagdating ni Dāruka sa Dvārakā, siya’y nagpatirapa sa paanan nina Vasudeva at Ugrasena at binasa ang kanilang mga paa ng kanyang luha, tumatangis sa pagkalayo kay Panginoong Krishna.

Verse 16

कथयामास निधनं वृष्णीनां कृत्‍स्‍नशो नृप । तच्छ्रुत्वोद्विग्नहृदया जना: शोकविर्मूर्च्छिता: ॥ १६ ॥ तत्र स्म त्वरिता जग्मु: कृष्णविश्लेषविह्वला: । व्यसव: शेरते यत्र ज्ञातयो घ्नन्त आननम् ॥ १७ ॥

O Hari, isinalaysay ni Dāruka ang ganap na pagkalipol ng mga Vṛṣṇi. Nang marinig ito, nabagabag ang puso ng mga tao at tila nahimatay sa matinding dalamhati.

Verse 17

कथयामास निधनं वृष्णीनां कृत्‍स्‍नशो नृप । तच्छ्रुत्वोद्विग्नहृदया जना: शोकविर्मूर्च्छिता: ॥ १६ ॥ तत्र स्म त्वरिता जग्मु: कृष्णविश्लेषविह्वला: । व्यसव: शेरते यत्र ज्ञातयो घ्नन्त आननम् ॥ १७ ॥

Dahil sa matinding pighati ng pagkawalay kay Panginoong Krishna, nagmadali silang tumakbo sa kinaroroonan ng mga kamag-anak na nakahandusay na patay, habang sinasampal ang sariling mukha sa dalamhati.

Verse 18

देवकी रोहिणी चैव वसुदेवस्तथा सुतौ । कृष्णरामावपश्यन्त: शोकार्ता विजहु: स्मृतिम् ॥ १८ ॥

Nang hindi makita nina Devakī, Rohiṇī, at Vasudeva ang kanilang mga anak na sina Panginoong Krishna at Balarama, sila’y nabagabag sa pighati at nawalan ng ulirat.

Verse 19

प्राणांश्च विजहुस्तत्र भगवद्विरहातुरा: । उपगुह्य पतींस्तात चितामारुरुहु: स्‍त्रिय: ॥ १९ ॥

Dahil sa pighati ng pagkawalay sa Panginoon, doon mismo isinuko ng Kanyang mga magulang ang kanilang buhay. Mahal na Parīkṣit, pagkatapos ay niyakap ng mga asawa ng mga Yādava ang kanilang mga yumao at umakyat sa mga punerarya.

Verse 20

रामपत्न्‍यश्च तद्देहमुपगुह्याग्निमाविशन् । वसुदेवपत्न्‍यस्तद्गात्रं प्रद्युम्नादीन् हरे: स्‍नुषा: । कृष्णपत्न्‍योऽविशन्नग्निं रुक्‍मिण्याद्यास्तदात्मिका: ॥ २० ॥

Ang mga asawa ni Balarama ay niyakap ang Kanyang katawan at pumasok sa apoy ng pagsusunog. Ang mga asawa ni Vasudeva ay pumasok din sa kanyang apoy at niyakap ang kanyang katawan. Ang mga manugang na babae ni Hari—mga asawa nina Pradyumna at iba pa—ay pumasok sa apoy ng kani-kanilang asawa. At si Rukmini at ang iba pang asawa ni Sri Krishna, na ang puso ay lubos na nakalubog sa Kanya, ay pumasok sa Kanyang apoy.

Verse 21

अर्जुन: प्रेयस: सख्यु: कृष्णस्य विरहातुर: । आत्मानं सान्त्वयामास कृष्णगीतै: सदुक्तिभि: ॥ २१ ॥

Labís na nagdalamhati si Arjuna dahil sa pagkawalay kay Sri Krishna, ang kanyang pinakamamahal na kaibigan. Ngunit inaliw niya ang sarili sa pag-alaala sa mga salitang transendental na inawit ng Panginoon para sa kanya.

Verse 22

बन्धूनां नष्टगोत्राणामर्जुन: साम्परायिकम् । हतानां कारयामास यथावदनुपूर्वश: ॥ २२ ॥

Pagkatapos, tiniyak ni Arjuna na maisagawa nang wasto ang mga ritwal ng libing para sa mga namatay na wala nang natitirang lalaking kamag-anak sa angkan. Isinagawa niya ang kinakailangang mga seremonya para sa bawat Yadu, isa-isa at ayon sa tamang pagkakasunod.

Verse 23

द्वारकां हरिणा त्यक्तां समुद्रोऽप्लावयत् क्षणात् । वर्जयित्वा महाराज श्रीमद्भ‍गवदालयम् ॥ २३ ॥

O Hari, O Hari! Sa sandaling iniwan ng Bhagavan Hari ang Dvaraka, binaha ito ng dagat mula sa lahat ng panig; tanging ang palasyong banal ng Panginoon ang hindi nilamon.

Verse 24

नित्यं सन्निहितस्तत्र भगवान् मधुसूदन: । स्मृत्याशेषाशुभहरं सर्वमङ्गलमङ्गलम् ॥ २४ ॥

Ang Panginoong Madhusudana ay walang hanggang naroroon sa Dvaraka. Ito ang pinakapinagpala sa lahat ng pinagpalang lugar, at ang pag-alaala rito lamang ay nag-aalis ng lahat ng karumihan at kasamaan.

Verse 25

स्‍त्रीबालवृद्धानादाय हतशेषान् धनञ्जय: । इन्द्रप्रस्थं समावेश्य वज्रं तत्राभ्यषेचयत् ॥ २५ ॥

Si Arjuna na tinawag na Dhananjaya ay dinala ang mga naligtas sa angkan ng Yadu—mga babae, bata, at matatanda—patungong Indraprastha, at doon ay itinalaga at pinahiran si Vajra bilang hari ng mga Yadu.

Verse 26

श्रुत्वा सुहृद्वधं राजन्नर्जुनात्ते पितामहा: । त्वां तु वंशधरं कृत्वा जग्मु: सर्वे महापथम् ॥ २६ ॥

O mahal na Hari, nang marinig mula kay Arjuna ang pagkamatay ng kanilang kaibigang minamahal, itinalaga ka ng iyong mga ninuno bilang tagapagpanatili ng angkan, at silang lahat ay tumahak sa Mahapatha—paghahanda sa pagpanaw sa mundong ito.

Verse 27

य एतद् देवदेवस्य विष्णो: कर्माणि जन्म च । कीर्तयेच्छ्रद्धया मर्त्य: सर्वपापै: प्रमुच्यते ॥ २७ ॥

Ang sinumang tao na may pananampalataya ay umaawit ng mga kaluwalhatian ng mga pagsilang at mga gawa ni Vishnu, ang Panginoon ng mga diyos, ay mapapalaya sa lahat ng kasalanan.

Verse 28

इत्थं हरेर्भगवतो रुचिरावतार- वीर्याणि बालचरितानि च शन्तमानि । अन्यत्र चेह च श्रुतानि गृणन् मनुष्यो भक्तिं परां परमहंसगतौ लभेत ॥ २८ ॥ कलेर्दोषनिधे राजन्नस्ति ह्येको महान् गुण: । कीर्तनादेव कृष्णस्य मुक्तसङ्ग: परं व्रजेत् ॥ ५१ ॥

Sa ganitong paraan, ang mga kagila-gilalas na kabayanihan ng mga kaakit-akit na paglalangkap (avatara) ni Bhagavan Hari, si Sri Krishna, at ang Kanyang mapayapang mga lila noong pagkabata, ay isinalaysay sa Srimad-Bhagavatam at sa iba pang mga banal na kasulatan. Ang sinumang malinaw na umaawit ng mga paglalarawang ito ay makakamtan ang pinakamataas na bhakti kay Sri Krishna, na siyang layon ng mga paramahamsa. O Hari, bagaman ang Kali-yuga ay sisidlan ng mga kapintasan, may isang dakilang kabutihan: sa pagki-kirtan ng pangalan ni Krishna lamang, ang tao’y napapalaya sa pagkakabit at nakararating sa pinakamataas na hantungan.