Adhyaya 86

Verse 1

श्रीराजोवाच ब्रह्मन् वेदितुमिच्छाम: स्वसारां रामकृष्णयो: । यथोपयेमे विजयो या ममासीत् पितामही ॥ १ ॥

Sinabi ni Haring Parīkṣit: O brāhmaṇa, nais kong malaman kung paano pinakasalan ni Arjuna si Subhadrā, kapatid nina Panginoong Balarāma at Śrī Kṛṣṇa, na aking lola.

Verse 2

श्रीशुक उवाच अर्जुनस्तीर्थयात्रायां पर्यटन्नवनीं प्रभु: । गत: प्रभासमश‍ृणोन्मातुलेयीं स आत्मन: ॥ २ ॥ दुर्योधनाय रामस्तां दास्यतीति न चापरे । तल्लिप्सु: स यतिर्भूत्वा त्रिदण्डी द्वारकामगात् ॥ ३ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: Habang naglalakbay si Arjuna sa mga banal na pook, dumating siya sa Prabhāsa. Doon niya narinig na nais ni Panginoong Balarāma na ipakasal ang pinsan sa ina na si Subhadrā kay Duryodhana, at hindi ito sinasang-ayunan ng iba. Ninais ni Arjuna si Subhadrā, kaya nagbalatkayo siyang asceta na may tatlong tungkod at nagtungo sa Dvārakā.

Verse 3

श्रीशुक उवाच अर्जुनस्तीर्थयात्रायां पर्यटन्नवनीं प्रभु: । गत: प्रभासमश‍ृणोन्मातुलेयीं स आत्मन: ॥ २ ॥ दुर्योधनाय रामस्तां दास्यतीति न चापरे । तल्लिप्सु: स यतिर्भूत्वा त्रिदण्डी द्वारकामगात् ॥ ३ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: Habang naglalakbay si Arjuna sa mga banal na pook, dumating siya sa Prabhāsa. Doon niya narinig na nais ni Panginoong Balarāma na ipakasal ang pinsan sa ina na si Subhadrā kay Duryodhana, at hindi ito sinasang-ayunan ng iba. Ninais ni Arjuna si Subhadrā, kaya nagbalatkayo siyang asceta na may tatlong tungkod at nagtungo sa Dvārakā.

Verse 4

तत्र वै वार्षितान् मासानवात्सीत् स्वार्थसाधक: । पौरै: सभाजितोऽभीक्ष्णं रामेणाजानता च स: ॥ ४ ॥

Nanatili siya roon sa mga buwan ng tag-ulan upang matupad ang kanyang layunin. Ang mga taga-lungsod at si Panginoong Balarāma—hindi siya nakikilala—ay paulit-ulit na nagbigay sa kanya ng parangal at pagtanggap-bisita.

Verse 5

एकदा गृहमानीय आतिथ्येन निमन्‍त्र्य तम् । श्रद्धयोपहृतं भैक्ष्यं बलेन बुभुजे किल ॥ ५ ॥

Isang araw, dinala siya ni Panginoong Balarāma sa Kanyang tahanan at inanyayahan bilang panauhin sa hapunan. Kinain ni Arjuna ang pagkaing inialay ng Panginoon nang may paggalang at pananampalataya.

Verse 6

सोऽपश्यत्तत्र महतीं कन्यां वीरमनोहराम् । प्रीत्युत्फुल्ल‍ेक्षणस्तस्यां भावक्षुब्धं मनो दधे ॥ ६ ॥

Doon niya nakita roon si Subhadrā, ang dakilang dalagang kaakit-akit sa mga bayani. Nagningning ang kanyang mga mata sa tuwa, at ang isip niya’y nabagabag ng damdamin at napako sa kanya.

Verse 7

सापि तं चकमे वीक्ष्य नारीणां हृदयंगमम् । हसन्ती व्रीडितापाङ्गी तन्न्यस्तहृदयेक्षणा ॥ ७ ॥

Nang makita niya si Arjuna, na kaibig-ibig sa puso ng mga babae, siya man ay nahumaling. Ngumingiting may hiya at pasulyap-sulyap, itinuon niya ang puso at tingin sa kanya.

Verse 8

तां परं समनुध्यायन्नन्तरं प्रेप्सुरर्जुन: । न लेभे शं भ्रमच्चित्त: कामेनातिबलीयसा ॥ ८ ॥

Sa pagninilay lamang sa kanya at paghihintay ng pagkakataong mailayo siya, hindi nakatagpo ng kapayapaan si Arjuna. Nanginig ang kanyang puso sa matinding pagnanasa.

Verse 9

महत्यां देवयात्रायां रथस्थां दुर्गनिर्गताम् । जहारानुमत: पित्रो: कृष्णस्य च महारथ: ॥ ९ ॥

Sa dakilang pagdiriwang ng devayātrā, nang si Subhadrā ay sumakay sa karwahe at lumabas mula sa palasyong tila kuta, dinala siya ng makapangyarihang mandirigmang si Arjuna. Ito’y may pahintulot ng kanyang mga magulang at ni Śrī Kṛṣṇa.

Verse 10

रथस्थो धनुरादाय शूरांश्चारुन्धतो भटान् । विद्राव्य क्रोशतां स्वानां स्वभागं मृगराडिव ॥ १० ॥

Nakatayo sa kanyang karwahe, kinuha ni Arjuna ang pana at itinaboy ang matatapang na mandirigma at mga bantay na humaharang. Sa gitna ng galit na sigaw ng mga kamag-anak, dinala niya si Subhadrā na parang leon na sumasakmal ng huli mula sa kawan ng maliliit na hayop.

Verse 11

तच्छ्रुत्वा क्षुभितो राम: पर्वणीव महार्णव: । गृहीतपाद: कृष्णेन सुहृद्भ‍िश्चानुसान्‍त्‍वित: ॥ ११ ॥

Nang marinig ang balita ng pagdukot kay Subhadrā, nabagabag si Panginoong Balarāma na parang dagat sa kabilugan ng buwan. Ngunit magalang na hinawakan ni Śrī Kṛṣṇa ang Kanyang mga paa at, kasama ang mga kamag-anak, ipinaliwanag ang pangyayari upang Siya’y mapayapa.

Verse 12

प्राहिणोत् पारिबर्हाणि वरवध्वोर्मुदा बल: । महाधनोपस्करेभरथाश्वनरयोषित: ॥ १२ ॥

Pagkaraan, masayang nagpadala si Panginoong Balarāma ng mga handog sa kasal para sa mag-asawa—napakalaking yaman at mahahalagang kagamitan: mga elepante, karwahe, kabayo, at mga aliping lalaki at babae.

Verse 13

श्रीशुक उवाच कृष्णस्यासीद् द्विजश्रेष्ठ: श्रुतदेव इति श्रुत: । कृष्णैकभक्त्या पूर्णार्थ: शान्त: कविरलम्पट: ॥ १३ ॥

Nagpatuloy si Śukadeva Gosvāmī: May isang deboto ni Kṛṣṇa na kilala bilang Śrutadeva, isang pangunahing brāhmaṇa. Dahil sa dalisay na bhakti kay Kṛṣṇa, siya’y ganap na nasiyahan, mapayapa, marunong, at malaya sa pagnanasa ng pandama.

Verse 14

स उवास विदेहेषु मिथिलायां गृहाश्रमी । अनीहयागताहार्यनिर्वर्तितनिजक्रिय: ॥ १४ ॥

Nanirahan siya bilang isang banal na maybahay sa lungsod ng Mithilā sa kaharian ng Videha. Sa anumang pagkain na dumarating nang walang labis na pagsisikap, doon siya nabubuhay at tinutupad ang kanyang mga tungkulin.

Verse 15

यात्रामात्रं त्वहरहर्दैवादुपनमत्युत । नाधिकं तावता तुष्ट: क्रिया चक्रे यथोचिता: ॥ १५ ॥

Sa kalooban ng Maykapal, araw-araw ay natatanggap niya lamang ang sapat para sa kanyang ikabubuhay, hindi hihigit pa. Nasiyahan sa ganoon, maayos niyang ginampanan ang kanyang mga tungkuling panrelihiyon.

Verse 16

तथा तद्राष्ट्रपालोऽङ्ग बहुलाश्व इति श्रुत: । मैथिलो निरहम्मान उभावप्यच्युतप्रियौ ॥ १६ ॥

O Parīkṣit, gayundin ang pinuno ng kahariang iyon, si Bahulāśva na mula sa angkan ng Mithilā, ay kilala sa kawalan ng huwad na pagkamakasarili. Kapwa silang deboto ay mahal na mahal ni Panginoong Acyuta.

Verse 17

तयो: प्रसन्नो भगवान् दारुकेणाहृतं रथम् । आरुह्य साकं मुनिभिर्विदेहान् प्रययौ प्रभु: ॥ १७ ॥

Nalugod ang Bhagavān sa kanilang dalawa; sumakay Siya sa karwaheng dinala ni Dāruka at, kasama ang mga pantas, naglakbay patungong Videha.

Verse 18

नारदो वामदेवोऽत्रि: कृष्णो रामोऽसितोऽरुणि: । अहं बृहस्पति: कण्वो मैत्रेयश्‍च्यवनादय: ॥ १८ ॥

Kabilang sa mga pantas na iyon sina Nārada, Vāmadeva, Atri, Kṛṣṇa-dvaipāyana Vyāsa, Paraśurāma, Asita, Aruṇi, ako mismo, Bṛhaspati, Kaṇva, Maitreya, at Cyavana at iba pa.

Verse 19

तत्र तत्र तमायान्तं पौरा जानपदा नृप । उपतस्थु: सार्घ्यहस्ता ग्रहै: सूर्यमिवोदितम् ॥ १९ ॥

O Hari, sa bawat lungsod at nayon na dinaanan ng Panginoon, lumapit ang mga tao upang sumamba na may dalang tubig na arghya sa kanilang mga kamay, na para bang sumasamba sa sumisikat na araw na napapalibutan ng mga planeta.

Verse 20

आनर्तधन्वकुरुजाङ्गलकङ्कमत्स्य- पाञ्चालकुन्तिमधुकेकयकोशलार्णा: । अन्ये च तन्मुखसरोजमुदारहास- स्‍निग्धेक्षणं नृप पपुर्द‍ृशिभिर्नृनार्य: ॥ २० ॥

O Hari, ang mga lalaki at babae mula sa Ānarta, Dhanva, Kuru-jāṅgala, Kaṅka, Matsya, Pañcāla, Kunti, Madhu, Kekaya, Kośala, Arṇa at marami pang kaharian ay uminom sa pamamagitan ng kanilang mga mata ng mala-nektar na ganda ng mukhang-loto ni Panginoong Śrī Kṛṣṇa, na pinaliliwanag ng mapagbigay na ngiti at mapagmahal na sulyap.

Verse 21

तेभ्य: स्ववीक्षणविनष्टतमिस्रद‍ृग्भ्य: क्षेमं त्रिलोकगुरुरर्थद‍ृशं च यच्छन् । श‍ृण्वन् दिगन्तधवलं स्वयशोऽशुभघ्नं गीतं सुरैर्नृभिरगाच्छनकैर्विदेहान् ॥ २१ ॥

Sa isang sulyap lamang, si Panginoong Śrī Kṛṣṇa, guro ng tatlong daigdig, ay nag-alis ng pagkabulag sa materyalismo at nagkaloob ng kawalang-takot at banal na paningin. Habang inaawit ng mga deva at tao ang Kanyang malinis na kaluwalhatian, dahan-dahan Siyang dumating sa Videha.

Verse 22

तेऽच्युतं प्राप्तमाकर्ण्य पौरा जानपदा नृप । अभीयुर्मुदितास्तस्मै गृहीतार्हणपाणय: ॥ २२ ॥

O Hari, nang marinig na dumating na ang Panginoong Acyuta, ang mga taga-lungsod at taga-nayon ng Videha ay masayang lumabas upang salubungin Siya, tangan ang mga handog.

Verse 23

द‍ृष्ट्वा त उत्तम:श्लोकं प्रीत्युत्फुलाननाशया: । कैर्धृताञ्जलिभिर्नेमु: श्रुतपूर्वांस्तथा मुनीन् ॥ २३ ॥

Pagkakita pa lamang sa Panginoong Uttamaḥśloka, namukadkad sa pag-ibig ang kanilang mukha at puso. Itinaas nila ang magkadikit na palad sa ibabaw ng ulo at yumukod sa Panginoon, pati sa mga pantas na kasama Niya na dati’y naririnig lamang nila.

Verse 24

स्वानुग्रहाय सम्प्राप्तं मन्वानौ तं जगद्गुरुम् । मैथिल: श्रुतदेवश्च पादयो: पेततु: प्रभो: ॥ २४ ॥

Kapwa ang hari ng Mithilā at si Śrutadeva ay nag-isip na ang Jagad-guru ay dumating upang magpakita ng awa sa kanya; kaya sila’y nagpatirapa sa paanan ng Panginoon.

Verse 25

न्यमन्त्रयेतां दाशार्हमातिथ्येन सह द्विजै: । मैथिल: श्रुतदेवश्च युगपत् संहताञ्जली ॥ २५ ॥

Sabay na lumapit ang hari ng Maithilā at si Śrutadeva, magkadikit ang palad, at inanyayahan ang Panginoon ng Daśārha na maging panauhin nila, kasama ang mga brāhmaṇa na pantas.

Verse 26

भगवांस्तदभिप्रेत्य द्वयो: प्रियचिकीर्षया । उभयोराविशद् गेहमुभाभ्यां तदलक्षित: ॥ २६ ॥

Upang pasayahin silang dalawa, tinanggap ng Panginoon ang dalawang paanyaya. Kaya’t sabay Siyang pumasok sa dalawang tahanan, at walang sinuman ang nakakita sa Kanya na pumasok sa bahay ng kabila.

Verse 27

श्रान्तानप्यथ तान् दूराज्जनक: स्वगृहागतान् । आनीतेष्वासनाग्र्‍येषु सुखासीनान् महामना: ॥ २७ ॥ प्रवृद्धभक्त्या उद्धर्षहृदयास्राविलेक्षण: । नत्वा तदङ्‍‍घ्रीन् प्रक्षाल्य तदपो लोकपावनी: ॥ २८ ॥ सकुटुम्बो वहन् मूर्ध्ना पूजयां चक्र ईश्वरान् । गन्धमाल्याम्बराकल्पधूपदीपार्घ्यगोवृषै: ॥ २९ ॥

Nang makita ni Haring Bahulāśva, mula sa angkan ni Janaka, na papalapit mula sa malayo si Panginoong Śrī Kṛṣṇa kasama ang mga pantas na bahagyang napagod sa paglalakbay, agad siyang nagpagawa ng mga upuang pangparangal para sa kanila. Nang sila’y nakaupo nang maginhawa, ang marunong na hari—puspos ang puso ng galak at malabo ang mga mata sa luha—ay yumukod, hinugasan ang kanilang mga paa sa masidhing debosyon, at ang tubig na iyon na nakapaglilinis ng sanlibutan ay winisik sa kanyang ulo at sa ulo ng kanyang pamilya. Pagkaraan, sinamba niya ang mga dakilang panginoong iyon sa pag-aalay ng mabangong sandalwood, mga garland ng bulaklak, maringal na kasuotan at palamuti, insenso, mga ilawan, arghya, at mga baka at toro.

Verse 28

श्रान्तानप्यथ तान् दूराज्जनक: स्वगृहागतान् । आनीतेष्वासनाग्र्‍येषु सुखासीनान् महामना: ॥ २७ ॥ प्रवृद्धभक्त्या उद्धर्षहृदयास्राविलेक्षण: । नत्वा तदङ्‍‍घ्रीन् प्रक्षाल्य तदपो लोकपावनी: ॥ २८ ॥ सकुटुम्बो वहन् मूर्ध्ना पूजयां चक्र ईश्वरान् । गन्धमाल्याम्बराकल्पधूपदीपार्घ्यगोवृषै: ॥ २९ ॥

Sa lumalaking debosyon, nanginig sa galak ang kanyang puso at napuno ng luha ang kanyang mga mata. Siya’y yumukod, hinugasan ang kanilang mga paa, at inilagay sa kanyang ulo ang tubig na nakapaglilinis ng sanlibutan.

Verse 29

श्रान्तानप्यथ तान् दूराज्जनक: स्वगृहागतान् । आनीतेष्वासनाग्र्‍येषु सुखासीनान् महामना: ॥ २७ ॥ प्रवृद्धभक्त्या उद्धर्षहृदयास्राविलेक्षण: । नत्वा तदङ्‍‍घ्रीन् प्रक्षाल्य तदपो लोकपावनी: ॥ २८ ॥ सकुटुम्बो वहन् मूर्ध्ना पूजयां चक्र ईश्वरान् । गन्धमाल्याम्बराकल्पधूपदीपार्घ्यगोवृषै: ॥ २९ ॥

Kasama ang kanyang pamilya, itinanghal niya iyon sa ulo, at pagkatapos ay sumamba sa mga dakilang panginoong iyon sa pag-aalay ng sandalwood na mabango, mga garland, maringal na kasuotan at palamuti, insenso, mga ilawan, arghya, at mga baka at toro.

Verse 30

वाचा मधुरया प्रीणन्निदमाहान्नतर्पितान् । पादावङ्कगतौ विष्णो: संस्पृशञ्छनकैर्मुदा ॥ ३० ॥

Nang sila’y makakain hanggang lubos na mabusog, upang lalo pa silang malugod, nagsimulang magsalita ang hari nang dahan-dahan sa malumanay at matamis na tinig. Karga niya sa kandungan ang mga paa ni Panginoong Viṣṇu at masayang minasahe iyon nang marahan.

Verse 31

श्रीबहुलाश्‍व उवाच भवान् हि सर्वभूतानामात्मा साक्षी स्वद‍ृग् विभो । अथ नस्त्वत्पदाम्भोजं स्मरतां दर्शनं गत: ॥ ३१ ॥

Sinabi ni Śrī Bahulāśva: O Makapangyarihang Panginoon, Ikaw ang Ātman ng lahat ng nilalang, ang saksi na sariling nagniningning. Ngayon ay pinagkalooban Mo kami ng darśana, kaming laging nagmumuni sa Iyong mga paang-loto.

Verse 32

स्ववचस्तद‍ृतं कर्तुमस्मद्‌दृग्गोचरो भवान् । यदात्थैकान्तभक्तान् मे नानन्त: श्रीरज: प्रिय: ॥ ३२ ॥

Upang patunayang totoo ang Iyong salita, nagpakita Ka sa aming paningin. Sapagkat sinabi Mo: “Wala—maging si Ananta, ang Diyosa Śrī, o ang di-isinilang na Brahmā—na higit Kong mahal kaysa sa Aking dalisay na bhakta.”

Verse 33

को नु त्वच्चरणाम्भोजमेवंविद् विसृजेत् पुमान् । निष्किञ्चनानां शान्तानां मुनीनां यस्त्वमात्मद: ॥ ३३ ॥

Sino ang makaaalam ng katotohanang ito at tatalikod pa sa Iyong mga paang-loto? Ikaw ay handang ibigay ang Iyong sarili sa mga payapang muni na walang inaangkin.

Verse 34

योऽवतीर्य यदोर्वंशे नृणां संसरतामिह । यशो वितेने तच्छान्त्यै त्रैलोक्यवृजिनापहम् ॥ ३४ ॥

Sa pag-iral Mo sa angkan ng Yadu, pinalaganap Mo ang Iyong kaluwalhatian upang iligtas ang mga taong nabibihag sa ikot ng kapanganakan at kamatayan; ang kaluwalhatiang iyon ay nag-aalis ng kasalanan ng tatlong daigdig.

Verse 35

नमस्तुभ्यं भगवते कृष्णायाकुण्ठमेधसे । नारायणाय ऋषये सुशान्तं तप ईयुषे ॥ ३५ ॥

Pagpupugay kay Bhagavān Śrī Kṛṣṇa, na ang talino’y di kailanman nahahadlangan. Pagpupugay din kay Ṛṣi Nara-Nārāyaṇa, na sa ganap na kapayapaan ay nagsasagawa ng tapa.

Verse 36

दिनानि कतिचिद् भूमन् गृहान् नो निवस द्विजै: । समेत: पादरजसा पुनीहीदं निमे: कुलम् ॥ ३६ ॥

O Panginoong laganap sa lahat, manatili po kayo nang ilang araw sa aming tahanan kasama ng mga brāhmaṇa, at sa alabok ng inyong mga paa ay pabanalin ang angkan ni Nimi.

Verse 37

इत्युपामन्त्रितो राज्ञा भगवाल्ँ लोकभावन: । उवास कुर्वन् कल्याणं मिथिलानरयोषिताम् ॥ ३७ ॥

Nang anyayahan siya ng hari nang gayon, ang Kataas-taasang Panginoon, tagapagtaguyod ng daigdig, ay pumayag na manatili sandali upang magbigay ng pagpapala sa mga lalaki at babae ng Mithilā.

Verse 38

श्रुतदेवोऽच्युतं प्राप्तं स्वगृहाञ्जनको यथा । नत्वा मुनीन् सुसंहृष्टो धुन्वन् वासो ननर्त ह ॥ ३८ ॥

Tinanggap ni Śrutadeva si Panginoong Acyuta sa kanyang tahanan na kasing-sigla ng kay Haring Bahulāśva. Pagkatapos yumukod sa Panginoon at sa mga pantas, sumayaw siya sa matinding galak habang iwinawagayway ang kanyang balabal.

Verse 39

तृणपीठबृषीष्वेतानानीतेषूपवेश्य स: । स्वागतेनाभिनन्द्याङ्‍‍घ्रीन् सभार्योऽवनिजे मुदा ॥ ३९ ॥

Nagdala siya ng mga banig na damo at darbha, pinaupo roon ang mga panauhin, at binati sila ng mga salitang malugod na pagtanggap. Pagkatapos, siya at ang kanyang asawa ay masayang naghugas ng kanilang mga paa.

Verse 40

तदम्भसा महाभाग आत्मानं सगृहान्वयम् । स्‍नापयां चक्र उद्धर्षो लब्धसर्वमनोरथ: ॥ ४० ॥

Sa tubig na ginamit sa paghuhugas ng mga paa, masaganang winisikan ni Śrutadeva ang kanyang sarili, ang kanyang bahay, at ang kanyang pamilya. Sa labis na tuwa, nadama niyang natupad na ang lahat ng kanyang ninanais.

Verse 41

फलार्हणोशीरशिवामृताम्बुभि- र्मृदा सुरभ्या तुलसीकुशाम्बुजै: । आराधयामास यथोपपन्नया सपर्यया सत्त्वविवर्धनान्धसा ॥ ४१ ॥

Sinamba niya sila sa pamamagitan ng mga mapalad na handog na madaling makuha—mga prutas, ugat ng uśīra, dalisay na tubig na tila amṛta, mabangong lupa, dahon ng tulasī, damong kuśa, at mga bulaklak ng lotus; saka niya inihandog ang pagkaing nagpapalago ng sattva.

Verse 42

स तर्कयामास कुतो ममान्वभूत् गृहान्धकूपे पतितस्य सङ्गम: । य: सर्वतीर्थास्पदपादरेणुभि: कृष्णेन चास्यात्मनिकेतभूसुरै: ॥ ४२ ॥

Naisip niya: Paano ako, na nahulog sa bulag na balon ng buhay-pamilya, ay nakatagpo ng Panginoong Kṛṣṇa? At paano rin ako napahintulutang makatagpo ng mga dakilang brāhmaṇa na laging nagdadala sa Panginoon sa puso, na ang alikabok ng kanilang mga paa ang kanlungan ng lahat ng banal na pook?

Verse 43

सूपविष्टान् कृतातिथ्यान् श्रुतदेव उपस्थित: । सभार्यस्वजनापत्य उवाचाङ्घ्र्यभिमर्शन: ॥ ४३ ॥

Nang makaupo nang maginhawa ang mga panauhin at bawat isa’y nabigyan ng nararapat na pagtanggap, lumapit si Śrutadeva at umupo sa tabi kasama ang asawa, mga anak, at mga umaasa sa kanya. Pagkatapos, habang minamasahe ang mga paa ng Panginoon, kinausap niya si Kṛṣṇa at ang mga pantas.

Verse 44

श्रुतदेव उवाच नाद्य नो दर्शनं प्राप्त: परं परमपूरुष: । यर्हीदं शक्तिभि: सृष्ट्वा प्रविष्टो ह्यात्मसत्तया ॥ ४४ ॥

Sinabi ni Śrutadeva: Hindi lamang ngayon namin natamo ang pagdalo sa Kataas-taasang Persona; sapagkat mula nang likhain Niya ang sansinukob na ito sa pamamagitan ng Kanyang mga lakas at saka pumasok dito sa Kanyang transendental na anyo, mula noon ay tunay na kasama na namin Siya.

Verse 45

यथा शयान: पुरुषो मनसैवात्ममायया । सृष्ट्वा लोकं परं स्वाप्नमनुविश्यावभासते ॥ ४५ ॥

Ang Panginoon ay tulad ng taong natutulog: sa isip lamang at sa sariling māyā, lumilikha siya ng hiwalay na daigdig ng panaginip, saka pumapasok sa panaginip na iyon at nakikita ang sarili sa loob nito.

Verse 46

श‍ृण्वतां गदतां शश्वदर्चतां त्वाभिवन्दताम् । नृणां संवदतामन्तर्हृदि भास्यमलात्मनाम् ॥ ४६ ॥

Ipinahahayag Mo ang Iyong sarili sa puso ng mga may dalisay na kamalayan—yaong laging nakikinig sa Iyong mga katha, umaawit ng Iyong pangalan at kaluwalhatian, sumasamba, yumuyukod sa Iyo, at nag-uusap-usap tungkol sa Iyo.

Verse 47

हृदिस्थोऽप्यतिदूरस्थ: कर्मविक्षिप्तचेतसाम् । आत्मशक्तिभिरग्राह्योऽप्यन्त्युपेतगुणात्मनाम् ॥ ४७ ॥

Bagama’t nananahan Ka sa puso, napakalayo Mo para sa mga naliligalig ang isip dahil sa pagkakasangkot sa gawaing makamundo. Hindi Ka mahahawakan ng kapangyarihang materyal; inihahayag Mo ang Iyong sarili sa puso ng mga natutong pahalagahan ang Iyong mga katangiang lampas sa daigdig.

Verse 48

नमोऽस्तु तेऽध्यात्मविदां परात्मने अनात्मने स्वात्मविभक्तमृत्यवे । सकारणाकारणलिङ्गमीयुषे स्वमाययासंवृतरुद्धद‍ृष्टये ॥ ४८ ॥

Nag-aalay ako ng pagyukod sa Iyo. Nakikilala Ka ng mga nakaaalam ng katotohanang espirituwal bilang Paramatma, samantalang sa mga kaluluwang lumilimot, Ikaw ay nagiging Kala—ang Panahon na nagtatakda ng kamatayan. Lumilitaw Ka kapwa sa walang-sanhing banal na anyo at sa nilikhang anyo ng sansinukob; sa Iyong maya, binubuksan Mo ang paningin ng mga bhakta at hinahadlangan ang paningin ng mga di-bhakti.

Verse 49

स त्वं शाधि स्वभृत्यान् न: किं देव करवाम हे । एतदन्तो नृणां क्लेशो यद् भवानक्षिगोचर: ॥ ४९ ॥

O Panginoon, Ikaw ang Paramatma at kami ay Iyong mga lingkod. O Deva, paano Ka namin mapaglilingkuran? Mahal na Panginoon, ang pagtanaw lamang sa Iyo ay nagwawakas sa lahat ng paghihirap ng buhay ng tao.

Verse 50

श्रीशुक उवाच तदुक्तमित्युपाकर्ण्य भगवान् प्रणतार्तिहा । गृहीत्वा पाणिना पाणिं प्रहसंस्तमुवाच ह ॥ ५० ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva Gosvāmī: Nang marinig ng Bhagavān—ang nagpapawi ng dalamhati ng mga bhaktang sumuko—ang mga salitang ito ni Śrutadeva, hinawakan Niya ang kamay nito sa Kanyang kamay at, nakangiti, ay nagsalita sa kanya nang ganito.

Verse 51

श्रीभगवानुवाच ब्रह्मंस्तेऽनुग्रहार्थाय सम्प्राप्तान् विद्ध्यमून् मुनीन् । सञ्चरन्ति मया लोकान् पुनन्त: पादरेणुभि: ॥ ५१ ॥

Sinabi ng Kataas-taasang Panginoon: “Mahal kong brahmana, alamin mo na ang mga dakilang rishi na ito ay dumating upang pagpalain ka. Sila’y naglalakbay sa mga daigdig kasama Ko, nililinis ang lahat sa alabok ng kanilang mga paa.”

Verse 52

देवा: क्षेत्राणि तीर्थानि दर्शनस्पर्शनार्चनै: । शनै: पुनन्ति कालेन तदप्यर्हत्तमेक्षया ॥ ५२ ॥

Ang mga diyos sa templo, mga banal na pook at mga tirtha ay unti-unting nakapagpapadalisay sa pamamagitan ng pagtanaw, paghipo, at pagsamba sa paglipas ng panahon; ngunit ang kaparehong bunga ay agad na nakakamit sa pagtanggap ng sulyap ng mga dakilang rishi.

Verse 53

ब्राह्मणो जन्मना श्रेयान् सर्वेषां प्राणिनामिह । तपसा विद्यया तुष्‍ट्या किमु मत्कलया युत: ॥ ५३ ॥

Sa mundong ito, ang isang brahmana ay pinakamainam sa lahat ng nilalang dahil sa kanyang kapanganakan; at lalo pa siyang dakila sa pamamagitan ng austeridad, banal na kaalaman, at kasiyahan sa sarili—lalo na kung siya’y may debosyon sa Akin.

Verse 54

न ब्राह्मणान्मे दयितं रूपमेतच्चतुर्भुजम् । सर्ववेदमयो विप्र: सर्वदेवमयो ह्यहम् ॥ ५४ ॥

Kahit ang aking anyong may apat na bisig ay hindi mas mahal sa Akin kaysa sa isang brahmana. Ang marunong na brahmana ay naglalaman ng lahat ng Veda sa kanyang sarili, gaya ng paglalaman Ko ng lahat ng mga deva sa Aking sarili.

Verse 55

दुष्प्रज्ञा अविदित्वैवमवजानन्त्यसूयव: । गुरुं मां विप्रमात्मानमर्चादाविज्यद‍ृष्टय: ॥ ५५ ॥

Dahil hindi alam ang katotohanang ito, ang mga hangal at mainggitin ay minamaliit at sinasaktan ang marunong na brahmana—na hindi naiiba sa Akin, na siyang kanilang gurong espirituwal at mismong sarili. Iniisip nilang tanging hayag na anyo ng kabanalan, gaya ng aking anyong sinasamba sa templo, ang dapat sambahin.

Verse 56

चराचरमिदं विश्वं भावा ये चास्य हेतव: । मद्रूपाणीति चेतस्याधत्ते विप्रो मदीक्षया ॥ ५६ ॥

Sa pamamagitan ng aking diksha, nakilala niya Ako; kaya ang isang brāhmaṇa ay matatag sa kaalamang ang lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw sa sansinukob, pati ang mga pangunahing sangkap ng paglikha, ay mga anyong pinalawak mula sa Akin.

Verse 57

तस्माद् ब्रह्मऋषीनेतान् ब्रह्मन् मच्छ्रद्धयार्चय । एवं चेदर्चितोऽस्म्यद्धा नान्यथा भूरिभूतिभि: ॥ ५७ ॥

Kaya nga, O brāhmaṇa, sambahin mo ang mga pantas na brāhmaṇa na ito sa kaparehong pananampalataya na taglay mo sa Akin. Sa ganitong paraan, sasambahin mo Ako nang tuwiran—na hindi makakamit sa ibang paraan, kahit pa sa handog na napakalaking yaman.

Verse 58

श्रीशुक उवाच स इत्थं प्रभुनादिष्ट: सहकृष्णान् द्विजोत्तमान् । आराध्यैकात्मभावेन मैथिलश्चाप सद्गतिम् ॥ ५८ ॥

Sinabi ni Śrī Śuka: Sa gayong tagubilin ng Panginoon, si Śrutadeva ay may iisang-pusong debosyon na sumamba kay Śrī Kṛṣṇa at sa mga pinakadakilang brāhmaṇa na kasama Niya; gayundin ang haring Bahulāśva ng Mithilā. Kaya kapwa nila natamo ang sukdulang hantungan na lampas sa daigdig.

Verse 59

एवं स्वभक्तयो राजन् भगवान् भक्तभक्तिमान् । उषित्वादिश्य सन्मार्गं पुनर्द्वारवतीमगात् ॥ ५९ ॥

O Hari, sa ganitong paraan ang Bhagavān—na tapat sa Kanyang mga bhakta—ay nanatili muna kasama ang dalawang dakilang deboto, sina Śrutadeva at Bahulāśva, at itinuro sa kanila ang wastong landas ng asal ng ganap na mga santo. Pagkaraan, bumalik ang Panginoon sa Dvārakā.