
Kṛṣṇa Defeats Bāṇāsura and Receives Śiva’s Prayers (The Śoṇitapura Battle and the Jvara Episode)
Pagkaraan ng tag-ulan, nagdadalamhati ang mga kamag-anak ni Aniruddha sa kanyang pagkawala. Ipinabatid ni Nārada sa mga Vṛṣṇi ang kagitingan ni Aniruddha at ang pagkabihag sa kanya, kaya’t si Śrī Kṛṣṇa, Balarāma, at mga pinunong Sātvata ay nagmartsa kasama ang napakalaking hukbo at kinubkob ang Śoṇitapura, kabisera ni Bāṇāsura. Sumiklab ang labanan sa maraming panig: hinarap ni Kṛṣṇa si Śiva (Śaṅkara), nakipagsagupa si Pradyumna kay Kārtikeya, at winasak ni Balarāma at ng ibang Yādava ang mga pinunong asura. Itinaboy ni Kṛṣṇa ang mga hukbo ni Śiva at pinawalang-bisa ang mga banal na sandata (astra) sa pamamagitan ng tumpak na panlaban, na nagpapakita ng Kanyang kataas-taasang kapangyarihan sa mga astras. Nilito ng ina ni Bāṇa na si Koṭarā si Kṛṣṇa upang makatakas si Bāṇa; pagkatapos ay sumalakay ang personipikadong Śiva-jvara. Pinakawalan ni Kṛṣṇa ang Viṣṇu-jvara; natalo ang Śiva-jvara, sumuko, at pinagkalooban ng biyaya na ang sinumang umaalaala sa palitang ito ay magkakamit ng kawalang-takot. Bumalik si Bāṇa na may sanlibong bisig; pinutol ni Kṛṣṇa ang mga ito sa pamamagitan ng cakra. Dahil sa habag sa kanyang deboto, naghandog si Śiva ng malalalim na panalangin, kinikilalang si Kṛṣṇa ang Ganap at ang kosmikong Puruṣa. Dahil sa panata sa angkan ni Prahlāda, iniligtas ni Kṛṣṇa si Bāṇa, iniwan ang apat na bisig at binigyan ng imortalidad bilang tagapaglingkod ni Śiva. Naibalik si Aniruddha at ang kanyang nobya at inihatid pauwi sa Dvārakā sa tagumpay.
Verse 1
श्रीशुक उवाच अपश्यतां चानिरुद्धं तद्बन्धूनां च भारत । चत्वारो वार्षिका मासा व्यतीयुरनुशोचताम् ॥ १ ॥
Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: O inapo ni Bharata, ang mga kamag-anak ni Aniruddha, sa hindi siya nakikitang nagbabalik, ay patuloy na nanaghoy hanggang lumipas ang apat na buwang tag-ulan.
Verse 2
नारदात्तदुपाकर्ण्य वार्तां बद्धस्य कर्म च । प्रययु: शोणितपुरं वृष्णय: कृष्णदैवता: ॥ २ ॥
Pagkarinig mula kay Nārada ng balita tungkol sa mga ginawa ni Aniruddha at sa kanyang pagkabihag, ang mga Vṛṣṇi—na sumasamba kay Śrī Kṛṣṇa bilang kanilang sariling Diyos—ay nagtungo sa Śoṇitapura.
Verse 3
प्रद्युम्नो युयुधानश्च गद: साम्बोऽथ सारण: । नन्दोपनन्दभद्राद्या रामकृष्णानुवर्तिन: ॥ ३ ॥ अक्षौहिणीभिर्द्वादशभि: समेता: सर्वतोदिशम् । रुरुधुर्बाणनगरं समन्तात् सात्वतर्षभा: ॥ ४ ॥
Ang mga pinunong Sātvata—Pradyumna, Yuyudhāna (Sātyaki), Gada, Sāmba, Sāraṇa, Nanda, Upananda, Bhadra at iba pa—na sumusunod kina Rāma at Kṛṣṇa, ay nagtipon kasama ang labindalawang akṣauhiṇī na hukbo at mula sa lahat ng dako ay kinubkob ang kabisera ni Bāṇa, pinaligiran ang lungsod sa bawat panig.
Verse 4
प्रद्युम्नो युयुधानश्च गद: साम्बोऽथ सारण: । नन्दोपनन्दभद्राद्या रामकृष्णानुवर्तिन: ॥ ३ ॥ अक्षौहिणीभिर्द्वादशभि: समेता: सर्वतोदिशम् । रुरुधुर्बाणनगरं समन्तात् सात्वतर्षभा: ॥ ४ ॥
Ang mga pinunong Sātvata—Pradyumna, Yuyudhāna (Sātyaki), Gada, Sāmba, Sāraṇa, Nanda, Upananda, Bhadra at iba pa—na sumusunod kina Rāma at Kṛṣṇa, ay nagtipon kasama ang labindalawang akṣauhiṇī na hukbo at mula sa lahat ng dako ay kinubkob ang kabisera ni Bāṇa, pinaligiran ang lungsod sa bawat panig.
Verse 5
भज्यमानपुरोद्यानप्राकाराट्टालगोपुरम् । प्रेक्षमाणो रुषाविष्टस्तुल्यसैन्योऽभिनिर्ययौ ॥ ५ ॥
Nang makita ni Bāṇāsura na winawasak nila ang mga hardin sa labas ng lungsod, mga pader, bantayan at mga tarangkahan, nag-alab ang kanyang galit at lumabas siyang may hukbong kapantay upang humarap.
Verse 6
बाणार्थे भगवान् रुद्र: ससुत: प्रमथैर्वृत: । आरुह्य नन्दिवृषभं युयुधे रामकृष्णयो: ॥ ६ ॥
Para kay Bāṇa, dumating si Bhagavān Rudra kasama ang anak niyang si Kārtikeya at napaliligiran ng mga Pramatha; nakasakay sa torong Nandi, nakipagdigma siya kina Balarāma at Kṛṣṇa.
Verse 7
आसीत्सुतुमुलं युद्धमद्भुतं रोमहर्षणम् । कृष्णशङ्करयो राजन् प्रद्युम्नगुहयोरपि ॥ ७ ॥
O hari, sumiklab ang isang labanan na lubhang kagila-gilalas, magulo at nakapangingilabot: si Kṛṣṇa laban kay Śaṅkara, at si Pradyumna laban kay Guha (Kārtikeya).
Verse 8
कुम्भाण्डकूपकर्णाभ्यां बलेन सह संयुग: । साम्बस्य बाणपुत्रेण बाणेन सह सात्यके: ॥ ८ ॥
Nakipaglaban si Balarāma kina Kumbhāṇḍa at Kūpakarṇa; si Sāmba sa anak ni Bāṇa; at si Sātyaki kay Bāṇa mismo.
Verse 9
ब्रह्मादय: सुराधीशा मुनय: सिद्धचारणा: । गन्धर्वाप्सरसो यक्षा विमानैर्द्रष्टुमागमन् ॥ ९ ॥
Si Brahmā at ang iba pang pinunong deva, kasama ang mga muni, Siddha at Cāraṇa, pati mga Gandharva, Apsarā at Yakṣa—lahat ay dumating sakay ng mga makalangit na vimāna upang manood.
Verse 10
शङ्करानुचरान् शौरिर्भूतप्रमथगुह्यकान् । डाकिनीर्यातुधानांश्च वेतालान् सविनायकान् ॥ १० ॥ प्रेतमातृपिशाचांश्च कुष्माण्डान् ब्रह्मराक्षसान् । द्रावयामास तीक्ष्णाग्रै: शरै: शार्ङ्गधनुश्च्युतै: ॥ ११ ॥
Sa pamamagitan ng matutulis na palasong pinakawalan mula sa busog na Śārṅga, itinaboy ni Panginoong Śrī Kṛṣṇa ang mga tagasunod ni Śaṅkara—mga Bhūta, Pramatha, Guhyaka, Ḍākinī, Yātudhāna, Vetāla at Vināyaka, at iba pa.
Verse 11
शङ्करानुचरान् शौरिर्भूतप्रमथगुह्यकान् । डाकिनीर्यातुधानांश्च वेतालान् सविनायकान् ॥ १० ॥ प्रेतमातृपिशाचांश्च कुष्माण्डान् ब्रह्मराक्षसान् । द्रावयामास तीक्ष्णाग्रै: शरै: शार्ङ्गधनुश्च्युतै: ॥ ११ ॥
Sa matutulis na palasong mula sa busog na Śārṅga, pinalayas din ni Śaurī Śrī Kṛṣṇa ang mga preta, mātṛ, piśāca, kuṣmāṇḍa, at brahma-rākṣasa.
Verse 12
पृथग्विधानि प्रायुङ्क्त पिणाक्यस्त्राणि शार्ङ्गिणे । प्रत्यस्त्रै: शमयामास शार्ङ्गपाणिरविस्मित: ॥ १२ ॥
Si Śiva na may hawak ng Pināka ay nagpakawala ng sari-saring sandata laban kay Śrī Kṛṣṇa na may hawak ng Śārṅga. Ngunit si Śārṅgapāṇi ay hindi man lang nalito; pinawi Niya ang lahat sa pamamagitan ng angkop na panlaban na sandata.
Verse 13
ब्रह्मास्त्रस्य च ब्रह्मास्त्रं वायव्यस्य च पार्वतम् । आग्नेयस्य च पार्जन्यं नैजं पाशुपतस्य च ॥ १३ ॥
Tinugon ni Kṛṣṇa ang brahmāstra ng isa pang brahmāstra, ang sandata ng hangin ng sandata ng bundok, ang sandata ng apoy ng sandata ng ulan, at ang pansariling pāśupatāstra ni Śiva ng pansarili Niyang nārāyaṇāstra.
Verse 14
मोहयित्वा तु गिरिशं जृम्भणास्त्रेण जृम्भितम् । बाणस्य पृतनां शौरिर्जघानासिगदेषुभि: ॥ १४ ॥
Matapos lituhin si Girīśa (Śiva) sa pamamagitan ng jṛmbhaṇāstra na nagpasiklab ng paghikab, sinimulan ni Śaurī Kṛṣṇa na pabagsakin ang hukbo ni Bāṇāsura gamit ang espada, pamalo, at mga palaso.
Verse 15
स्कन्द: प्रद्युम्नबाणौघैरर्द्यमान: समन्तत: । असृग् विमुञ्चन् गात्रेभ्य: शिखिनापक्रमद् रणात् ॥ १५ ॥
Dahil sa ulang ng mga palaso ni Pradyumna mula sa lahat ng panig, napighati si Skanda; dumaloy ang dugo sa kanyang mga sangkap at tumakas siya sa labanan sakay ng kanyang paboreal.
Verse 16
कुम्भाण्डकूपकर्णश्च पेततुर्मुषलार्दितौ । दुद्रुवुस्तदनीकानि हतनाथानि सर्वत: ॥ १६ ॥
Si Kumbhāṇḍa at si Kūpakarṇa, pinahirapan ng pamalo ni Balarāma, ay bumagsak at namatay. Nang makita ng kanilang mga kawal na patay ang mga pinuno, nagkawatak-watak sila at tumakas sa lahat ng dako.
Verse 17
विशीर्यमाणं स्वबलं दृष्ट्वा बाणोऽत्यमर्षित: । कृष्णमभ्यद्रवत् सङ्ख्ये रथी हित्वैव सात्यकिम् ॥ १७ ॥
Nang makita ni Bāṇāsura na nagkakadurug-durog ang kanyang hukbo, nag-alab ang kanyang poot. Iniwan niya ang laban kay Sātyaki at sumugod sakay ng karwahe upang salakayin si Śrī Kṛṣṇa.
Verse 18
धनूंष्याकृष्य युगपद् बाण: पञ्चशतानि वै । एकैकस्मिन् शरौ द्वौ द्वौ सन्दधे रणदुर्मद: ॥ १८ ॥
Sa pagkahumaling sa digmaan, sabay-sabay na hinigpitan ni Bāṇa ang limandaang busog at nagkabit ng tig-dalawang palaso sa bawat isa.
Verse 19
तानि चिच्छेद भगवान् धनूंषि युगपद्धरि: । सारथिं रथमश्वांश्च हत्वा शङ्खमपूरयत् ॥ १९ ॥
Pinutol ni Bhagavān Hari nang sabay-sabay ang lahat ng busog ni Bāṇa; pinabagsak din Niya ang kutsero, karwahe, at mga kabayo. Pagkaraan, pinatunog ng Panginoon ang Kanyang kabibe.
Verse 20
तन्माता कोटरा नाम नग्ना मक्तशिरोरुहा । पुरोऽवतस्थे कृष्णस्य पुत्रप्राणरिरक्षया ॥ २० ॥
Noon, si Koṭarā, ina ni Bāṇāsura, na nagnanais iligtas ang buhay ng anak, ay humarap kay Śrī Kṛṣṇa na hubad at nakalugay ang buhok.
Verse 21
ततस्तिर्यङ्मुखो नग्नामनिरीक्षन् गदाग्रज: । बाणश्च तावद् विरथश्छिन्नधन्वाविशत् पुरम् ॥ २१ ॥
Pagkatapos, ibinaling ni Gadāgraja ang Kanyang mukha upang hindi makita ang hubad na babae; at si Bāṇāsura, wala nang karwahe at basag ang pana, ay sinamantala iyon upang tumakas papasok sa kanyang lungsod.
Verse 22
विद्राविते भूतगणे ज्वरस्तु त्रिशिरास्त्रीपात् । अभ्यधावत दाशार्हं दहन्निव दिशो दश ॥ २२ ॥
Matapos mapalayas ang mga bhūta, ang Śiva-jvara na may tatlong ulo at tatlong paa ay sumugod upang salakayin si Śrī Kṛṣṇa; wari’y sinusunog niya ang sampung dako.
Verse 23
अथ नारायण: देव: तं दृष्ट्वा व्यसृजज्ज्वरम् । माहेश्वरो वैष्णवश्च युयुधाते ज्वरावुभौ ॥ २३ ॥
Nang makita ni Panginoong Nārāyaṇa ang sandatang iyon na papalapit, pinakawalan Niya ang Kanyang sariling jvara, ang Viṣṇu-jvara. Kaya naglaban ang Śiva-jvara at Viṣṇu-jvara.
Verse 24
माहेश्वर: समाक्रन्दन् वैष्णवेन बलार्दित: । अलब्ध्वाभयमन्यत्र भीतो माहेश्वरो ज्वर: । शरणार्थी हृषीकेशं तुष्टाव प्रयताञ्जलि: ॥ २४ ॥
Ang Śiva-jvara, na dinurog ng lakas ng Viṣṇu-jvara, ay napasigaw sa sakit. Nang wala siyang matagpuang kanlungan, lumapit siyang takot na takot kay Śrī Kṛṣṇa, si Hṛṣīkeśa na Panginoon ng mga pandama, at nag-umpisang pumuri nang nakapagdaup-palad.
Verse 25
ज्वर उवाच नमामि त्वानन्तशक्तिं परेशं सर्वात्मानं केवलं ज्ञप्तिमात्रम् । विश्वोत्पत्तिस्थानसंरोधहेतुं यत्तद् ब्रह्म ब्रह्मलिङ्गं प्रशान्तम् ॥ २५ ॥
Sinabi ng Śiva-jvara: Ako’y yumuyuko sa Iyo, Panginoong Kataas-taasan na may walang-hanggang kapangyarihan, ang Paramātmā ng lahat. Ikaw ang dalisay at ganap na kamalayan, sanhi ng paglikha, pag-iingat, at pagkalusaw ng sansinukob; ang mapayapang Brahman na tinutukoy ng mga Veda nang di-tuwiran.
Verse 26
कालो दैवं कर्म जीव: स्वभावो द्रव्यं क्षेत्रं प्राण आत्मा विकार: । तत्सङ्घातो बीजरोहप्रवाह- स्त्वन्मायैषा तन्निषेधं प्रपद्ये ॥ २६ ॥
Ang panahon, tadhana, karma, ang jīva at kanyang likas na hilig; ang maseselang sangkap, ang katawan bilang larangan, prāṇa, huwad na ego, mga pandama, at ang kabuuan nito—gaya ng walang-hanggang ikot ng binhi at usbong—lahat ito’y Iyong māyā. Sa Iyo ako kumakalinga, Ikaw na pagwawaksi ng māyā na ito.
Verse 27
नानाभावैर्लीलयैवोपपन्नै- र्देवान् साधून् लोकसेतून् बिभर्षि । हंस्युन्मार्गान् हिंसया वर्तमानान् जन्मैतत्ते भारहाराय भूमे: ॥ २७ ॥
Sa iba’t ibang layon, isinasagawa Mo ang mga līlā upang pangalagaan ang mga deva, ang mga banal, at ang mga tuntunin ng dharma sa daigdig. Sa mga līlā ring ito, pinupuksa Mo ang mga naliligaw sa tamang landas at namumuhay sa karahasan. Tunay, ang pagkapanganak Mong ito’y upang pagaanin ang bigat ng lupa.
Verse 28
तप्तोऽहं ते तेजसा दु:सहेन शान्तोग्रेणात्युल्बणेन ज्वरेण । तावत्तापो देहिनां तेऽङ्घ्रिमूलं नो सेवेरन् यावदाशानुबद्धा: ॥ २८ ॥
Ako’y pinahihirapan ng mabagsik na kapangyarihan ng Iyong sandatang lagnat—malamig ngunit nakapapasong. Ang lahat ng may katawan ay magdurusa hangga’t sila’y nakagapos sa mga hangaring materyal at kaya’y umiiwas sa paglilingkod sa Iyong mga paa.
Verse 29
श्रीभगवानुवाच त्रिशिरस्ते प्रसन्नोऽस्मि व्येतु ते मज्ज्वराद् भयम् । यो नौ स्मरति संवादं तस्य त्वन्न भवेद् भयम् ॥ २९ ॥
Sinabi ng Kataas-taasang Panginoon: O may tatlong ulo, nalulugod Ako sa iyo. Nawa’y mapawi ang takot mo sa Aking sandatang lagnat. At sinumang umaalaala sa pag-uusap natin dito ay hindi na magkakaroon ng dahilan upang matakot sa iyo.
Verse 30
इत्युक्तोऽच्युतमानम्य गतो माहेश्वरो ज्वर: । बाणस्तु रथमारूढ: प्रागाद्योत्स्यन् जनार्दनम् ॥ ३० ॥
Nang masabihan nang gayon, yumukod at nagpatirapa ang Māheśvara-jvara sa Panginoong Acyuta at umalis. Ngunit si Bāṇāsura ay sumakay sa kanyang karwahe at lumabas upang makipagdigma kay Janārdana Śrī Kṛṣṇa.
Verse 31
ततो बाहुसहस्रेण नानायुधधरोऽसुर: । मुमोच परमक्रुद्धो बाणांश्चक्रायुधे नृप ॥ ३१ ॥
Pagkaraan, O Hari, ang asura na may sanlibong bisig at may sari-saring sandata ay nagngitngit sa galit at nagpaulan ng maraming palaso kay Śrī Kṛṣṇa, ang may hawak ng cakra.
Verse 32
तस्यास्यतोऽस्त्राण्यसकृच्चक्रेण क्षुरनेमिना । चिच्छेद भगवान् बाहून् शाखा इव वनस्पते: ॥ ३२ ॥
Habang patuloy na naghahagis ng mga sandata si Bāṇa, ginamit ng Bhagavān ang Kanyang cakra na matalim na parang labaha upang putulin ang mga bisig nito na gaya ng mga sanga ng puno.
Verse 33
बाहुषु छिद्यमानेषु बाणस्य भगवान् भव: । भक्तानुकम्प्युपव्रज्य चक्रायुधमभाषत ॥ ३३ ॥
Nang pinuputol ang mga bisig ni Bāṇa, naawa si Panginoong Śiva sa kanyang deboto; lumapit siya kay Cakrāyudha (Kṛṣṇa) at nagsalita nang ganito.
Verse 34
श्रीरुद्र उवाच त्वं हि ब्रह्म परं ज्योतिर्गूढं ब्रह्मणि वाङ्मये । यं पश्यन्त्यमलात्मान आकाशमिव केवलम् ॥ ३४ ॥
Sinabi ni Śrī Rudra: Ikaw lamang ang Brahman, ang kataas-taasang liwanag, ang hiwagang nakatago sa Brahman na nahahayag bilang banal na Salita. Ang may malinis na puso ay nakakakita sa Iyo; Ikaw ay walang dungis, gaya ng langit.
Verse 35
नाभिर्नभोऽग्निर्मुखमम्बु रेतो द्यौ: शीर्षमाशा: श्रुतिरङ्घ्रिरुर्वी । चन्द्रो मनो यस्य दृगर्क आत्मा अहं समुद्रो जठरं भुजेन्द्र: ॥ ३५ ॥ रोमाणि यस्यौषधयोऽम्बुवाहा: केशा विरिञ्चो धिषणा विसर्ग: । प्रजापतिर्हृदयं यस्य धर्म: स वै भवान् पुरुषो लोककल्प: ॥ ३६ ॥
Ang kalangitan ang Iyong pusod, ang apoy ang Iyong mukha, ang tubig ang Iyong binhi, at ang langit na mataas ang Iyong ulo. Ang mga dako ang Iyong pandinig, ang lupa ang Iyong paa, ang buwan ang Iyong isip, ang araw ang Iyong paningin, at ako ang Iyong pagkamakasarili; ang karagatan ang Iyong tiyan at si Indra ang Iyong bisig.
Verse 36
नाभिर्नभोऽग्निर्मुखमम्बु रेतो द्यौ: शीर्षमाशा: श्रुतिरङ्घ्रिरुर्वी । चन्द्रो मनो यस्य दृगर्क आत्मा अहं समुद्रो जठरं भुजेन्द्र: ॥ ३५ ॥ रोमाणि यस्यौषधयोऽम्बुवाहा: केशा विरिञ्चो धिषणा विसर्ग: । प्रजापतिर्हृदयं यस्य धर्म: स वै भवान् पुरुषो लोककल्प: ॥ ३६ ॥
Ang balahibo sa Iyong katawan ay mga halamang-gamot, at ang mga ulap na may dalang ulan ang Iyong buhok; si Virinci (Brahma) ang Iyong talino at ang paglalang ang Iyong pagbugso. Si Prajapati ang Iyong sangkap ng paglikha at ang dharma ang Iyong puso—Ikaw nga ang sinaunang Purusha, tagapagbuo ng mga daigdig.
Verse 37
तवावतारोऽयमकुण्ठधामन् धर्मस्य गुप्त्यै जगतो हिताय । वयं च सर्वे भवतानुभाविता विभावयामो भुवनानि सप्त ॥ ३७ ॥
O Panginoon ng walang-hanggang tahanan, ang Iyong paglusong na ito ay upang ingatan ang dharma at para sa kapakanan ng sanlibutan. Kami, ang lahat ng mga deva, na pinasisigla ng Iyong kapangyarihan, ay nagpapaunlad at nagpapatakbo ng pitong daigdig.
Verse 38
त्वमेक आद्य: पुरुषोऽद्वितीय- स्तुर्य: स्वदृग् धेतुरहेतुरीश: । प्रतीयसेऽथापि यथाविकारं स्वमायया सर्वगुणप्रसिद्ध्यै ॥ ३८ ॥
Ikaw ang iisang sinaunang Purusha, walang kapantay; lampas sa tatlong kalagayan, sariling liwanag; walang sanhi ngunit sanhi ng lahat ng sanhi, ang Kataas-taasang Panginoon. Gayunman, sa Iyong maya, Ikaw ay napag-aakala ayon sa pagbabago ng materya, upang ganap na mahayag ang mga guna.
Verse 39
यथैव सूर्य: पिहितश्छायया स्वया छायां च रूपाणि च सञ्चकास्ति । एवं गुणेनापिहितो गुणांस्त्व- मात्मप्रदीपो गुणिनश्च भूमन् ॥ ३९ ॥
O Makapangyarihan, gaya ng araw na kahit natatakpan ng sariling anino (ulap) ay nagbibigay-liwanag pa rin sa ulap at sa lahat ng anyo, gayon din Ikaw: kahit tila natatabingan ng mga guna, Ikaw ay sariling liwanag at Ikaw ang nagpapahayag ng mga guna at ng mga nilalang na nagtataglay nito.
Verse 40
यन्मायामोहितधिय: पुत्रदारगृहादिषु । उन्मज्जन्ति निमज्जन्ति प्रसक्ता वृजिनार्णवे ॥ ४० ॥
O Panginoon, yaong ang isip ay nalilito ng Iyong māyā at nakakapit sa anak, asawa, tahanan at iba pa, sa dagat ng pagdurusang makamundo ay minsang umaahon at minsang lumulubog.
Verse 41
देवदत्तमिमं लब्ध्वा नृलोकमजितेन्द्रिय: । यो नाद्रियेत त्वत्पादौ स शोच्यो ह्यात्मवञ्चक: ॥ ४१ ॥
Ang sinumang tumanggap ng buhay-tao bilang kaloob ng Diyos ngunit hindi mapigil ang mga pandama at hindi gumagalang sa Iyong mga paa, tunay na kaawa-awa, sapagkat dinadaya lamang niya ang sarili.
Verse 42
यस्त्वां विसृजते मर्त्य आत्मानं प्रियमीश्वरम् । विपर्ययेन्द्रियार्थार्थं विषमत्त्यमृतं त्यजन् ॥ ४२ ॥
Ang mortal na tumatalikod sa Iyo—ang tunay na Sarili, pinakamamahal na kaibigan at Panginoon—dahil sa mga bagay ng pandama na salungat sa katotohanan, ay tumatanggi sa nektar at sa halip ay umiinom ng lason.
Verse 43
अहं ब्रह्माथ विबुधा मुनयश्चामलाशया: । सर्वात्मना प्रपन्नास्त्वामात्मानं प्रेष्ठमीश्वरम् ॥ ४३ ॥
Ako, si Brahmā, ang iba pang mga diyos at ang mga pantas na may dalisay na puso—kami lahat ay lubos na sumuko sa Iyo, ang aming pinakamamahal na Sarili at Panginoon.
Verse 44
तं त्वा जगत्स्थित्युदयान्तहेतुं समं प्रशान्तं सुहृदात्मदैवम् । अनन्यमेकं जगदात्मकेतं भवापवर्गाय भजाम देवम् ॥ ४४ ॥
Sambahin natin ang Kataas-taasang Panginoon upang makalaya sa buhay-makamundo. Siya ang tagapagpanatili ng sansinukob at sanhi ng paglikha at pagwawakas; pantay at ganap na payapa, tunay na kaibigan, Sarili at karapat-dapat sambahin; iisa na walang pangalawa, kanlungan ng lahat ng daigdig at lahat ng kaluluwa.
Verse 45
अयं ममेष्टो दयितोऽनुवर्ती मयाभयं दत्तममुष्य देव । सम्पाद्यतां तद् भवत: प्रसादो यथा हि ते दैत्यपतौ प्रसाद: ॥ ४५ ॥
Ang Bāṇāsura na ito ay mahal ko at tapat na tagasunod; ipinagkaloob ko na sa kanya ang kawalang-takot. Kaya, O Panginoon, ipagkaloob Mo ang Iyong habag sa kanya, gaya ng habag na ipinakita Mo kay Prahlāda, pinuno ng mga asura.
Verse 46
श्रीभगवानुवाच यदात्थ भगवंस्त्वं न: करवाम प्रियं तव । भवतो यद् व्यवसितं तन्मे साध्वनुमोदितम् ॥ ४६ ॥
Wika ng Kataas-taasang Panginoon: Mahal na panginoon, upang ikaw ay malugod, tiyak naming gagawin ang iyong hinihiling. Lubos kong sinasang-ayunan ang iyong pasya.
Verse 47
अवध्योऽयं ममाप्येष वैरोचनिसुतोऽसुर: । प्रह्रादाय वरो दत्तो न वध्यो मे तवान्वय: ॥ ४७ ॥
Hindi Ko papatayin ang asurang ito, anak ni Vairocani, sapagkat ipinagkaloob Ko kay Prahlāda Mahārāja ang biyaya na hindi Ko papatayin ang sinuman sa kanyang mga salinlahi.
Verse 48
दर्पोपशमनायास्य प्रवृक्णा बाहवो मया । सूदितं च बलं भूरि यच्च भारायितं भुव: ॥ ४८ ॥
Upang supilin ang kanyang pagmamataas, pinutol Ko ang kanyang mga bisig. At pinuksa Ko rin ang kanyang makapangyarihang hukbo, sapagkat ito’y naging pabigat sa daigdig.
Verse 49
चत्वारोऽस्य भुजा: शिष्टा भविष्यत्यजरामर: । पार्षदमुख्यो भवतो न कुतश्चिद्भयोऽसुर: ॥ ४९ ॥
Apat na bisig ang matitira sa kanya; siya’y magiging malaya sa pagtanda at kamatayan. Maglilingkod siya bilang isa sa iyong pangunahing kasamahan; kaya ang asurang ito’y wala nang dapat ikatakot.
Verse 50
इति लब्ध्वाभयं कृष्णं प्रणम्य शिरसासुर: । प्राद्युम्निं रथमारोप्य सवध्वो समुपानयत् ॥ ५० ॥
Sa gayon, nang makamtan ang kawalang-takot, yumukod si Bāṇāsura at nag-alay ng pagpupugay kay Śrī Kṛṣṇa na idinampi ang ulo sa lupa. Pagkaraan, pinaupo niya si Aniruddha at ang kaniyang nobya sa karwahe at dinala sa harap ng Panginoon.
Verse 51
अक्षौहिण्या परिवृतं सुवास:समलङ्कृतम् । सपत्नीकं पुरस्कृत्य ययौ रुद्रानुमोदित: ॥ ५१ ॥
Pagkatapos, inilagay ni Śrī Kṛṣṇa sa unahan si Aniruddha at ang kaniyang asawa, kapwa marikit sa kasuotan at alahas, at pinaligiran sila ng isang ganap na akṣauhiṇī na hukbo. Sa pagsang-ayon ni Rudra, nagpaalam Siya at umalis.
Verse 52
स्वराजधानीं समलङ्कृतां ध्वजै: सतोरणैरुक्षितमार्गचत्वराम् । विवेश शङ्खानकदुन्दुभिस्वनै- रभ्युद्यत: पौरसुहृद्द्विजातिभि: ॥ ५२ ॥
Pagkatapos ay pumasok ang Panginoon sa Kaniyang kabisera. Ang lungsod ay marangyang pinalamutian ng mga watawat at arko ng tagumpay, at ang mga lansangan at sangandaan ay winisikan ng tubig. Sa pag-alingawngaw ng kabibe, ānaka at dundubhi, ang mga kamag-anak, mga brāhmaṇa at ang bayan ay lumapit upang salubungin Siya nang may paggalang.
Verse 53
य एवं कृष्णविजयं शङ्करेण च संयुगम् । संस्मरेत् प्रातरुत्थाय न तस्य स्यात् पराजय: ॥ ५३ ॥
Sinumang bumangon sa umaga at gunitain ang tagumpay ni Śrī Kṛṣṇa sa labanan laban kay Śaṅkara ay hindi makararanas ng pagkatalo.
They are not metaphysically opposed; the conflict is contextual (līlā) and dharmic. Śiva fights on behalf of his devotee Bāṇāsura, while Kṛṣṇa acts to rescue Aniruddha, subdue demonic pride, and relieve the earth’s burden. The episode culminates in Śiva’s explicit glorification of Kṛṣṇa as the Absolute Truth and cosmic Puruṣa, showing harmony: Śiva is the foremost Vaiṣṇava, and Kṛṣṇa is the supreme shelter.
Kṛṣṇa counters each astra with an appropriate counter-astra (e.g., brahmāstra with brahmāstra; pāśupatāstra with nārāyaṇāstra), demonstrating mastery over all divine energies and the principle that all śakti operates under Bhagavān’s sanction. The narrative teaches that even the most formidable cosmic forces are subordinate to the Supreme Lord’s will.
They are personified fever-weapons (jvara-astra) representing the destructive potency released by Śiva and the counter-potency released by Nārāyaṇa (Kṛṣṇa). Their battle dramatizes theological hierarchy: the Māheśvara-jvara, overwhelmed, takes refuge in Kṛṣṇa and is granted relief and a benediction that remembrance of their dialogue removes fear. It highlights śaraṇāgati as the resolution of existential suffering caused by māyā and material ambition.
Kṛṣṇa spares him for two intertwined reasons given in the text: (1) He had blessed Prahlāda that He would not kill Prahlāda’s descendants, and Bāṇa is of that line; (2) Śiva petitions for mercy upon his faithful devotee. Kṛṣṇa’s action shows that divine justice includes restraint, fidelity to vows, and compassion mediated through devotees.
Narratively, it functions as a battlefield interruption allowing Bāṇa to escape into the city. Theologically, it underscores Kṛṣṇa’s maryādā (propriety): He turns away rather than exploit the moment for violence. The scene contrasts demonic desperation with the Lord’s ethical self-governance, reinforcing that His victory is not merely power but dharmic sovereignty.