Adhyaya 51

Verse 1

श्रीशुक उवाच तं विलोक्य विनिष्क्रान्तमुज्जिहानमिवोडुपम् । दर्शनीयतमं श्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ १ ॥ श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभामुक्तकन्धरम् । पृथुदीर्घचतुर्बाहुं नवकञ्जारुणेक्षणम् ॥ २ ॥ नित्यप्रमुदितं श्रीमत्सुकपोलं शुचिस्मितम् । मुखारविन्दं बिभ्राणं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ वासुदेवो ह्ययमिति पुमान् श्रीवत्सलाञ्छन: । चतुर्भुजोऽरविन्दाक्षो वनमाल्यतिसुन्दर: ॥ ४ ॥ लक्षणैर्नारदप्रोक्तैर्नान्यो भवितुमर्हति । निरायुधश्चलन् पद्‍भ्यां योत्स्येऽनेन निरायुध: ॥ ५ ॥ इति निश्चित्य यवन: प्राद्रवद् तं पराङ्‍मुखम् । अन्वधावज्जिघृक्षुस्तं दुरापमपि योगिनाम् ॥ ६ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: Nakita ni Kālayavana ang Panginoon na lumabas mula sa Mathurā tulad ng sumisikat na buwan. Ang Panginoon ay napakagandang pagmasdan, na may madilim na asul na kutis, dilaw na sutlang damit, marka ng Śrīvatsa, at hiyas na Kaustubha. Sa pag-aakalang 'Ito nga si Vāsudeva ayon kay Nārada', hinabol niya ang Panginoon na hindi maabot kahit ng mga dakilang yogi.

Verse 2

श्रीशुक उवाच तं विलोक्य विनिष्क्रान्तमुज्जिहानमिवोडुपम् । दर्शनीयतमं श्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ १ ॥ श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभामुक्तकन्धरम् । पृथुदीर्घचतुर्बाहुं नवकञ्जारुणेक्षणम् ॥ २ ॥ नित्यप्रमुदितं श्रीमत्सुकपोलं शुचिस्मितम् । मुखारविन्दं बिभ्राणं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ वासुदेवो ह्ययमिति पुमान् श्रीवत्सलाञ्छन: । चतुर्भुजोऽरविन्दाक्षो वनमाल्यतिसुन्दर: ॥ ४ ॥ लक्षणैर्नारदप्रोक्तैर्नान्यो भवितुमर्हति । निरायुधश्चलन् पद्‍भ्यां योत्स्येऽनेन निरायुध: ॥ ५ ॥ इति निश्चित्य यवन: प्राद्रवद् तं पराङ्‍मुखम् । अन्वधावज्जिघृक्षुस्तं दुरापमपि योगिनाम् ॥ ६ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: Nakita ni Kālayavana ang Panginoon na lumabas mula sa Mathurā tulad ng sumisikat na buwan. Ang Panginoon ay napakagandang pagmasdan, na may madilim na asul na kutis, dilaw na sutlang damit, marka ng Śrīvatsa, at hiyas na Kaustubha. Sa pag-aakalang 'Ito nga si Vāsudeva ayon kay Nārada', hinabol niya ang Panginoon na hindi maabot kahit ng mga dakilang yogi.

Verse 3

श्रीशुक उवाच तं विलोक्य विनिष्क्रान्तमुज्जिहानमिवोडुपम् । दर्शनीयतमं श्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ १ ॥ श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभामुक्तकन्धरम् । पृथुदीर्घचतुर्बाहुं नवकञ्जारुणेक्षणम् ॥ २ ॥ नित्यप्रमुदितं श्रीमत्सुकपोलं शुचिस्मितम् । मुखारविन्दं बिभ्राणं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ वासुदेवो ह्ययमिति पुमान् श्रीवत्सलाञ्छन: । चतुर्भुजोऽरविन्दाक्षो वनमाल्यतिसुन्दर: ॥ ४ ॥ लक्षणैर्नारदप्रोक्तैर्नान्यो भवितुमर्हति । निरायुधश्चलन् पद्‍भ्यां योत्स्येऽनेन निरायुध: ॥ ५ ॥ इति निश्चित्य यवन: प्राद्रवद् तं पराङ्‍मुखम् । अन्वधावज्जिघृक्षुस्तं दुरापमपि योगिनाम् ॥ ६ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: Nakita ni Kālayavana ang Panginoon na lumabas mula sa Mathurā tulad ng sumisikat na buwan. Ang Panginoon ay napakagandang pagmasdan, na may madilim na asul na kutis, dilaw na sutlang damit, marka ng Śrīvatsa, at hiyas na Kaustubha. Sa pag-aakalang 'Ito nga si Vāsudeva ayon kay Nārada', hinabol niya ang Panginoon na hindi maabot kahit ng mga dakilang yogi.

Verse 4

श्रीशुक उवाच तं विलोक्य विनिष्क्रान्तमुज्जिहानमिवोडुपम् । दर्शनीयतमं श्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ १ ॥ श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभामुक्तकन्धरम् । पृथुदीर्घचतुर्बाहुं नवकञ्जारुणेक्षणम् ॥ २ ॥ नित्यप्रमुदितं श्रीमत्सुकपोलं शुचिस्मितम् । मुखारविन्दं बिभ्राणं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ वासुदेवो ह्ययमिति पुमान् श्रीवत्सलाञ्छन: । चतुर्भुजोऽरविन्दाक्षो वनमाल्यतिसुन्दर: ॥ ४ ॥ लक्षणैर्नारदप्रोक्तैर्नान्यो भवितुमर्हति । निरायुधश्चलन् पद्‍भ्यां योत्स्येऽनेन निरायुध: ॥ ५ ॥ इति निश्चित्य यवन: प्राद्रवद् तं पराङ्‍मुखम् । अन्वधावज्जिघृक्षुस्तं दुरापमपि योगिनाम् ॥ ६ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: Nakita ni Kālayavana ang Panginoon na lumabas mula sa Mathurā tulad ng sumisikat na buwan. Ang Panginoon ay napakagandang pagmasdan, na may madilim na asul na kutis, dilaw na sutlang damit, marka ng Śrīvatsa, at hiyas na Kaustubha. Sa pag-aakalang 'Ito nga si Vāsudeva ayon kay Nārada', hinabol niya ang Panginoon na hindi maabot kahit ng mga dakilang yogi.

Verse 5

श्रीशुक उवाच तं विलोक्य विनिष्क्रान्तमुज्जिहानमिवोडुपम् । दर्शनीयतमं श्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ १ ॥ श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभामुक्तकन्धरम् । पृथुदीर्घचतुर्बाहुं नवकञ्जारुणेक्षणम् ॥ २ ॥ नित्यप्रमुदितं श्रीमत्सुकपोलं शुचिस्मितम् । मुखारविन्दं बिभ्राणं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ वासुदेवो ह्ययमिति पुमान् श्रीवत्सलाञ्छन: । चतुर्भुजोऽरविन्दाक्षो वनमाल्यतिसुन्दर: ॥ ४ ॥ लक्षणैर्नारदप्रोक्तैर्नान्यो भवितुमर्हति । निरायुधश्चलन् पद्‍भ्यां योत्स्येऽनेन निरायुध: ॥ ५ ॥ इति निश्चित्य यवन: प्राद्रवद् तं पराङ्‍मुखम् । अन्वधावज्जिघृक्षुस्तं दुरापमपि योगिनाम् ॥ ६ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: Nakita ni Kālayavana ang Panginoon na lumabas mula sa Mathurā tulad ng sumisikat na buwan. Ang Panginoon ay napakagandang pagmasdan, na may madilim na asul na kutis, dilaw na sutlang damit, marka ng Śrīvatsa, at hiyas na Kaustubha. Sa pag-aakalang 'Ito nga si Vāsudeva ayon kay Nārada', hinabol niya ang Panginoon na hindi maabot kahit ng mga dakilang yogi.

Verse 6

श्रीशुक उवाच तं विलोक्य विनिष्क्रान्तमुज्जिहानमिवोडुपम् । दर्शनीयतमं श्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ १ ॥ श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभामुक्तकन्धरम् । पृथुदीर्घचतुर्बाहुं नवकञ्जारुणेक्षणम् ॥ २ ॥ नित्यप्रमुदितं श्रीमत्सुकपोलं शुचिस्मितम् । मुखारविन्दं बिभ्राणं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ वासुदेवो ह्ययमिति पुमान् श्रीवत्सलाञ्छन: । चतुर्भुजोऽरविन्दाक्षो वनमाल्यतिसुन्दर: ॥ ४ ॥ लक्षणैर्नारदप्रोक्तैर्नान्यो भवितुमर्हति । निरायुधश्चलन् पद्‍भ्यां योत्स्येऽनेन निरायुध: ॥ ५ ॥ इति निश्चित्य यवन: प्राद्रवद् तं पराङ्‍मुखम् । अन्वधावज्जिघृक्षुस्तं दुरापमपि योगिनाम् ॥ ६ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva Gosvāmī: Nakita ni Kālayavana ang Panginoon na lumabas mula sa Mathurā na tila sumisikat na buwan. Siya’y napakagandang pagmasdan—maitim-asul ang kutis at nakasuot ng dilaw na sutlang kasuotan; sa dibdib ay may tanda ng Śrīvatsa at sa leeg ay kumikislap ang hiyas na Kaustubha. Matitibay at mahahaba ang Kanyang apat na bisig; ang mga mata’y mapula-pulang gaya ng bagong lotus; ang mukha’y parang bulaklak ng lotus, ang pisngi’y nagniningning, ang ngiti’y dalisay, at ang mga hikaw na hugis-makara ay kumikislap. Naisip ng barbaro, “Ito nga si Vāsudeva; taglay Niya ang mga palatandaang sinabi ni Nārada—Śrīvatsa, apat na bisig, matang-lotus, suot ang garlandang gubat, at walang kapantay na kagandahan; wala nang iba. Dahil Siya’y naglalakad at walang sandata, lalaban din ako nang walang sandata.” Kaya hinabol niya ang Panginoong tumalikod at tumakbo, umaasang mahuli si Śrī Kṛṣṇa na kahit ng mga dakilang yogī ay mahirap maabot.

Verse 7

हस्तप्राप्तमिवात्मानं हरीणा स पदे पदे । नीतो दर्शयता दूरं यवनेशोऽद्रिकन्दरम् ॥ ७ ॥

Sa bawat hakbang, ipinakikita ni Hari na tila abot-kamay na Siya ni Kālayavana, ngunit sa gayon ay inakay Niya ang hari ng mga Yavana nang napakalayo hanggang sa isang yungib sa bundok.

Verse 8

पलायनं यदुकुले जातस्य तव नोचितम् । इति क्षिपन्ननुगतो नैनं प्रापाहताशुभ: ॥ ८ ॥

Habang humahabol, nanlait ang Yavana: “Ipinanganak Ka sa angkan ng Yadu; hindi nararapat ang tumakas!” Ngunit hindi pa rin niya Siya naabutan, sapagkat hindi pa nalilinis ang bunga ng kanyang mga kasalanan.

Verse 9

एवं क्षिप्तोऽपि भगवान्प्राविशद् गिरिकन्दरम् । सोऽपि प्रविष्टस्तत्रान्यं शयानं दद‍ृशे नरम् ॥ ९ ॥

Kahit nilalait nang gayon, pumasok ang Panginoon sa yungib ng bundok. Pumasok din si Kālayavana at doon ay nakita niya ang isa pang lalaking nakahiga at natutulog.

Verse 10

नन्वसौ दूरमानीय शेते मामिह साधुवत् । इति मत्वाच्युतं मूढस्तं पदा समताडयत् ॥ १० ॥

“Inakay niya ako nang napakalayo, at ngayo’y nakahiga rito na parang isang banal!” Sa pag-aakalang si Acyuta Śrī Kṛṣṇa ang natutulog, sinipa ng hangal nang buong lakas ang lalaking nakahiga.

Verse 11

स उत्थाय चिरं सुप्त: शनैरुन्मील्य लोचने । दिशो विलोकयन् पार्श्वे तमद्राक्षीदवस्थितम् ॥ ११ ॥

Nagising ang lalaki matapos ang mahabang tulog at dahan-dahang idinilat ang mga mata. Paglingon sa lahat ng dako, nakita niya si Kālayavana na nakatayo sa tabi niya.

Verse 12

स तावत्तस्य रुष्टस्य द‍ृष्टिपातेन भारत । देहजेनाग्निना दग्धो भस्मसादभवत् क्षणात् ॥ १२ ॥

O Bhārata, nang tumingin nang may galit ang nagising na lalaki, ang apoy na nagmula sa kanyang katawan ay tumupok kay Kālayavana at sa isang iglap ay naging abo ito.

Verse 13

श्रीराजोवाच को नाम स पुमान् ब्रह्मन् कस्य किंवीर्य एव च । कस्माद् गुहां गत: शिष्ये किंतेजो यवनार्दन: ॥ १३ ॥

Sinabi ni Haring Parīkṣit: O brāhmaṇa, sino ang taong iyon? Saang angkan siya nabibilang at ano ang kanyang kapangyarihan? Bakit ang tagapuksa ng mga Yavana ay pumasok sa yungib upang matulog, at kaninong anak siya?

Verse 14

श्रीशुक उवाच स इक्ष्वाकुकुले जातो मान्धातृतनयो महान् । मुचुकुन्द इति ख्यातो ब्रह्मण्य: सत्यसङ्गर: ॥ १४ ॥

Sinabi ni Śukadeva: Siya ay dakilang tao na isinilang sa angkan ng Ikṣvāku bilang anak ni Māndhātā. Kilala siya bilang Mucukunda, deboto sa kulturang brāhmaṇa at tapat sa panata sa digmaan.

Verse 15

स याचित: सुरगणैरिन्द्राद्यैरात्मरक्षणे । असुरेभ्य: परित्रस्तैस्तद्रक्षां सोऽकरोच्चिरम् ॥ १५ ॥

Nang ang mga deva, kabilang si Indra, ay nakiusap para sa sariling pag-iingat dahil sa takot sa mga asura, ipinagtanggol sila ni Mucukunda sa mahabang panahon.

Verse 16

लब्ध्वा गुहं ते स्व:पालं मुचुकुन्दमथाब्रुवन् । राजन् विरमतां कृच्छ्राद् भवान् न: परिपालनात् ॥ १६ ॥

Nang makamtan ng mga diyos si Kārttikeya bilang kanilang heneral, sinabi nila kay Mucukunda, “O Hari, maaari ka nang tumigil sa mabigat na tungkuling pag-ingat sa amin.”

Verse 17

नरलोकं परित्यज्य राज्यं निहतकण्टकम् । अस्मान् पालयतो वीर कामास्ते सर्व उज्झिता: ॥ १७ ॥

O magiting, iniwan mo ang kahariang walang hadlang sa daigdig ng tao, at sa pagprotekta sa amin ay tinalikuran mo ang lahat ng pansariling hangarin.

Verse 18

सुता महिष्यो भवतो ज्ञातयोऽमात्यमन्त्रिण: । प्रजाश्च तुल्यकालीना नाधुना सन्ति कालिता: ॥ १८ ॥

Ang iyong mga anak, mga reyna, mga kamag-anak, mga ministro at tagapayo, at ang mga mamamayang kapanahon mo—wala na ngayon; tinangay silang lahat ng panahon.

Verse 19

कालो बलीयान् बलिनां भगवानीश्वरोऽव्यय: । प्रजा: कालयते क्रीडन् पशुपालो यथा पशून् ॥ १९ ॥

Ang panahong di-nauubos, na mas makapangyarihan kaysa sa makapangyarihan, ay si Bhagavān mismo, ang Īśvara. Sa Kanyang lila, ginagalaw Niya ang mga mortal gaya ng pastol na nagtutulak sa mga hayop.

Verse 20

वरं वृणीष्व भद्रं ते ऋते कैवल्यमद्य न: । एक एवेश्वरस्तस्य भगवान् विष्णुरव्यय: ॥ २० ॥

Pagpalain ka! Ngayon pumili ka ng biyaya mula sa amin—maliban sa kaivalya (kalayaan), sapagkat tanging ang di-nagkukulang na Bhagavān Viṣṇu lamang ang makapagkakaloob niyon.

Verse 21

एवमुक्त: स वै देवानभिवन्द्य महायशा: । अशयिष्ट गुहाविष्टो निद्रया देवदत्तया ॥ २१ ॥

Nang masabihan nang gayon, ang tanyag na Haring Mucukunda ay nagbigay-galang sa mga diyos at pumasok sa isang yungib, at doon ay nahiga upang tamasahin ang antok na ipinagkaloob nila.

Verse 22

यवने भस्मसान्नीते भगवान् सात्वतर्षभ: । आत्मानं दर्शयामास मुचुकुन्दाय धीमते ॥ २२ ॥

Nang ang Yavana ay naging abo, ang Bhagavān, pinuno ng mga Sātvata, ay nagpakita ng Kanyang sarili kay Mucukunda na marunong at matalino.

Verse 23

तमालोक्य घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् । श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभेन विराजितम् ॥ २३ ॥ चतुर्भुजं रोचमानं वैजयन्त्या च मालया । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ २४ ॥ प्रेक्षणीयं नृलोकस्य सानुरागस्मितेक्षणम् । अपीव्यवयसं मत्तमृगेन्द्रोदारविक्रमम् ॥ २५ ॥ पर्यपृच्छन्महाबुद्धिस्तेजसा तस्य धर्षित: । शङ्कित: शनकै राजा दुर्धर्षमिव तेजसा ॥ २६ ॥

Sa pagtanaw niya sa Panginoon, nakita ng hari na Siya’y bughaw na tulad ng ulap, nakasuot ng dilaw na sutlang kasuotan; sa dibdib ay may tanda ng Śrīvatsa at sa leeg ay kumikislap ang hiyas na Kaustubha. May apat na bisig, pinalamutian ng Vaijayantī na kuwintas, may maaliwalas at marikit na mukha, kumikislap na hikaw na anyong makara, at mapagmahal na ngiting-titig na kaakit-akit sa sangkatauhan. Ang Kanyang kabataan ay walang kapantay, at ang Kanyang kilos ay marangal na gaya ng galit na leon, taglay ang di-matitinag na ningning. Nabigatan sa Kanyang liwanag at may alinlangan, ang matalinong Mucukunda ay marahang nagtanong kay Panginoong Kṛṣṇa.

Verse 24

तमालोक्य घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् । श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभेन विराजितम् ॥ २३ ॥ चतुर्भुजं रोचमानं वैजयन्त्या च मालया । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ २४ ॥ प्रेक्षणीयं नृलोकस्य सानुरागस्मितेक्षणम् । अपीव्यवयसं मत्तमृगेन्द्रोदारविक्रमम् ॥ २५ ॥ पर्यपृच्छन्महाबुद्धिस्तेजसा तस्य धर्षित: । शङ्कित: शनकै राजा दुर्धर्षमिव तेजसा ॥ २६ ॥

Sa pagtanaw niya sa Panginoon, nakita ng hari na Siya’y bughaw na tulad ng ulap, nakasuot ng dilaw na sutlang kasuotan; sa dibdib ay may tanda ng Śrīvatsa at sa leeg ay kumikislap ang hiyas na Kaustubha. May apat na bisig, pinalamutian ng Vaijayantī na kuwintas, may maaliwalas at marikit na mukha, kumikislap na hikaw na anyong makara, at mapagmahal na ngiting-titig na kaakit-akit sa sangkatauhan. Ang Kanyang kabataan ay walang kapantay, at ang Kanyang kilos ay marangal na gaya ng galit na leon, taglay ang di-matitinag na ningning. Nabigatan sa Kanyang liwanag at may alinlangan, ang matalinong Mucukunda ay marahang nagtanong kay Panginoong Kṛṣṇa.

Verse 25

तमालोक्य घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् । श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभेन विराजितम् ॥ २३ ॥ चतुर्भुजं रोचमानं वैजयन्त्या च मालया । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ २४ ॥ प्रेक्षणीयं नृलोकस्य सानुरागस्मितेक्षणम् । अपीव्यवयसं मत्तमृगेन्द्रोदारविक्रमम् ॥ २५ ॥ पर्यपृच्छन्महाबुद्धिस्तेजसा तस्य धर्षित: । शङ्कित: शनकै राजा दुर्धर्षमिव तेजसा ॥ २६ ॥

Sa pagtanaw niya sa Panginoon, nakita ng hari na Siya’y bughaw na tulad ng ulap, nakasuot ng dilaw na sutlang kasuotan; sa dibdib ay may tanda ng Śrīvatsa at sa leeg ay kumikislap ang hiyas na Kaustubha. May apat na bisig, pinalamutian ng Vaijayantī na kuwintas, may maaliwalas at marikit na mukha, kumikislap na hikaw na anyong makara, at mapagmahal na ngiting-titig na kaakit-akit sa sangkatauhan. Ang Kanyang kabataan ay walang kapantay, at ang Kanyang kilos ay marangal na gaya ng galit na leon, taglay ang di-matitinag na ningning. Nabigatan sa Kanyang liwanag at may alinlangan, ang matalinong Mucukunda ay marahang nagtanong kay Panginoong Kṛṣṇa.

Verse 26

तमालोक्य घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् । श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभेन विराजितम् ॥ २३ ॥ चतुर्भुजं रोचमानं वैजयन्त्या च मालया । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ २४ ॥ प्रेक्षणीयं नृलोकस्य सानुरागस्मितेक्षणम् । अपीव्यवयसं मत्तमृगेन्द्रोदारविक्रमम् ॥ २५ ॥ पर्यपृच्छन्महाबुद्धिस्तेजसा तस्य धर्षित: । शङ्कित: शनकै राजा दुर्धर्षमिव तेजसा ॥ २६ ॥

Nang titigan ng hari na si Mucukunda ang Panginoon, nakita niya Siyang bughaw na madilim na parang ulap, nakasuot ng dilaw na sutlang kasuotan; may tanda ng Śrīvatsa sa dibdib at kumikislap na hiyas na Kaustubha sa leeg. Siya’y may apat na bisig, pinalamutian ng kuwintas na Vaijayantī; ang mukha’y marikit at payapa, ang mga hikaw na anyong makara’y kumikintab, at ang ngiting may pag-ibig sa tingin ay umaakit sa mata ng tao. Ang kagandahan ng Kanyang kabataan ay walang kapantay, at ang kilos ay marangal na gaya ng nagngangalit na leon. Nabighani sa Kanyang liwanag at nakilalang di-matatalo, ang hari’y nag-atubiling magtanong kay Śrī Kṛṣṇa.

Verse 27

श्रीमुचुकुन्द उवाच को भवानिह सम्प्राप्तो विपिने गिरिगह्वरे । पद्‍भ्यां पद्मपलाशाभ्यां विचरस्युरुकण्टके ॥ २७ ॥

Wika ni Śrī Mucukunda: Sino Ka na dumating sa yungib ng bundok sa gubat na ito, na naglalakad sa matinik na lupa gamit ang mga paang kasing-lambot ng dahon ng lotus?

Verse 28

किंस्वित्तेजस्विनां तेजो भगवान् वा विभावसु: । सूर्य: सोमो महेन्द्रो वा लोकपालोऽपरोऽपि वा ॥ २८ ॥

Marahil Ikaw ang kapangyarihan ng liwanag ng lahat ng may liwanag. O Ikaw ba’y diyos ng apoy, diyos ng araw, diyos ng buwan, si Mahendra, o tagapangalaga ng ibang daigdig?

Verse 29

मन्ये त्वां देवदेवानां त्रयाणां पुरुषर्षभम् । यद् बाधसे गुहाध्वान्तं प्रदीप: प्रभया यथा ॥ २९ ॥

Iniisip kong Ikaw ang Kataas-taasang Persona kahit sa tatlong pangunahing diyos, sapagkat itinataboy Mo ang dilim ng yungib na ito gaya ng ilawan na nag-aalis ng dilim sa pamamagitan ng liwanag nito.

Verse 30

शुश्रूषतामव्यलीकमस्माकं नरपुङ्गव । स्वजन्म कर्म गोत्रं वा कथ्यतां यदि रोचते ॥ ३० ॥

O pinakamainam sa mga tao, nais naming marinig ang katotohanan; kung mamarapatin Mo, ipahayag nang tapat ang Iyong kapanganakan, mga gawain, at ang Iyong angkan (gotra).

Verse 31

वयं तु पुरुषव्याघ्र ऐक्ष्वाका: क्षत्रबन्धव: । मुचुकुन्द इति प्रोक्तो यौवनाश्वात्मज: प्रभो ॥ ३१ ॥

O tigre sa mga tao, kami ay mula sa angkan ni Ikṣvāku, mga kṣatriya na bumagsak ang dangal. Panginoon ko, ako si Mucukunda, anak ni Yauvanāśva.

Verse 32

चिरप्रजागरश्रान्तो निद्रयापहतेन्द्रिय: । शयेऽस्मिन् विजने कामं केनाप्युत्थापितोऽधुना ॥ ३२ ॥

Dahil matagal akong gising, napagod ako at natabunan ng antok ang aking mga pandama. Kaya natulog akong payapa sa liblib na lugar na ito, hanggang ngayon ay may gumising sa akin.

Verse 33

सोऽपि भस्मीकृतो नूनमात्मीयेनैव पाप्मना । अनन्तरं भवान् श्रीमाल्ँ लक्षितोऽमित्रशासन: ॥ ३३ ॥

Ang gumising sa akin ay tiyak na naging abo dahil sa bunga ng sarili niyang kasalanan. Noon ko nakita Ka—marilag ang anyo at may kapangyarihang supilin ang mga kaaway.

Verse 34

तेजसा तेऽविषह्येण भूरि द्रष्टुं न शक्नुम: । हतौजसा महाभाग माननीयोऽसि देहिनाम् ॥ ३४ ॥

Ang di-matiis Mong ningning ay dumadagok sa aming lakas kaya hindi namin Kayang titigan Ka. O dakilang pinagpala, Ikaw ay dapat parangalan ng lahat ng may katawan.

Verse 35

एवं सम्भाषितो राज्ञा भगवान् भूतभावन: । प्रत्याह प्रहसन् वाण्या मेघनादगभीरया ॥ ३५ ॥

Nang masambit ng hari ang gayon, ang Bhagavān, pinagmulan ng lahat ng nilalang, ay ngumiti at sumagot sa tinig na kasinglalim ng ugong ng mga ulap.

Verse 36

श्रीभगवानुवाच जन्मकर्माभिधानानि सन्ति मेऽङ्ग सहस्रश: । न शक्यन्तेऽनुसङ्ख्यातुमनन्तत्वान्मयापि हि ॥ ३६ ॥

Sinabi ng Kataas-taasang Panginoon: Kaibigan, ang Aking mga kapanganakan, gawain, at mga pangalan ay libu-libo. Walang hanggan ang mga ito, kaya kahit Ako’y hindi makabilang.

Verse 37

क्व‍‍चिद् रजांसि विममे पार्थिवान्युरुजन्मभि: । गुणकर्माभिधानानि न मे जन्मानि कर्हिचित् ॥ ३७ ॥

Matapos ang maraming buhay, maaaring mabilang ng isang tao ang mga butil ng alikabok sa lupa, ngunit walang sinuman ang makatatapos sa pagbibilang ng Aking mga katangian, gawain, pangalan, at kapanganakan.

Verse 38

कालत्रयोपपन्नानि जन्मकर्माणि मे नृप । अनुक्रमन्तो नैवान्तं गच्छन्ति परमर्षय: ॥ ३८ ॥

O Hari, kahit isa-isahin ng mga dakilang pantas ang Aking mga kapanganakan at gawain na nagaganap sa tatlong panahon, hindi pa rin nila naaabot ang wakas nito.

Verse 39

तथाप्यद्यतनान्यङ्ग श‍ृणुष्व गदतो मम । विज्ञापितो विरिञ्चेन पुराहं धर्मगुप्तये । भूमेर्भारायमाणानामसुराणां क्षयाय च ॥ ३९ ॥ अवतीर्णो यदुकुले गृह आनकदुन्दुभे: । वदन्ति वासुदेवेति वसुदेवसुतं हि माम् ॥ ४० ॥

Gayunman, kaibigan, pakinggan mo ang Aking kasalukuyang kapanganakan, pangalan, at mga lila. Noong una, hiniling ni Brahma na pangalagaan Ko ang dharma at lipulin ang mga asura na nagpapabigat sa daigdig. Kaya Ako’y bumaba sa angkan ng Yadu, sa tahanan ni Anakadundubhi; at dahil Ako’y anak ni Vasudeva, tinatawag nila Akong ‘Vasudeva’.

Verse 40

तथाप्यद्यतनान्यङ्ग श‍ृणुष्व गदतो मम । विज्ञापितो विरिञ्चेन पुराहं धर्मगुप्तये । भूमेर्भारायमाणानामसुराणां क्षयाय च ॥ ३९ ॥ अवतीर्णो यदुकुले गृह आनकदुन्दुभे: । वदन्ति वासुदेवेति वसुदेवसुतं हि माम् ॥ ४० ॥

Gayunman, kaibigan, pakinggan mo ang Aking kasalukuyang kapanganakan, pangalan, at mga lila. Noong una, hiniling ni Brahma na pangalagaan Ko ang dharma at lipulin ang mga asura na nagpapabigat sa daigdig. Kaya Ako’y bumaba sa angkan ng Yadu, sa tahanan ni Anakadundubhi; at dahil Ako’y anak ni Vasudeva, tinatawag nila Akong ‘Vasudeva’.

Verse 41

कालनेमिर्हत: कंस: प्रलम्बाद्याश्च सद्‌‌द्विष: । अयं च यवनो दग्धो राजंस्ते तिग्मचक्षुषा ॥ ४१ ॥

Napatay Ko na si Kālanemi na muling isinilang bilang Kaṁsa, pati si Pralamba at iba pang kaaway ng mga banal. At ngayon, O Hari, ang Yavana na ito ay nasunog at naging abo sa talim ng iyong titig.

Verse 42

सोऽहं तवानुग्रहार्थं गुहामेतामुपागत: । प्रार्थित: प्रचुरं पूर्वं त्वयाहं भक्तवत्सल: ॥ ४२ ॥

Ako ang mapagmahal sa mga deboto; upang ipagkaloob ang awa sa iyo, Ako’y dumating sa yungib na ito. Sapagkat noon ay paulit-ulit mo Akong idinalangin.

Verse 43

वरान्वृणीष्व राजर्षे सर्वान् कामान् ददामि ते । मां प्रसन्नो जन: कश्चिन्न भूयोऽर्हति शोचितुम् ॥ ४३ ॥

O banal na Hari, pumili ka ng mga biyaya mula sa Akin; tutuparin Ko ang lahat ng iyong hangarin. Ang sinumang nakapagpasaya sa Akin ay hindi na muling dapat managhoy.

Verse 44

श्रीशुक उवाच इत्युक्तस्तं प्रणम्याह मुचुकुन्दो मुदान्वित: । ज्ञात्वा नारायणं देवं गर्गवाक्यमनुस्मरन् ॥ ४४ ॥

Sinabi ni Śukadeva: Nang marinig iyon, yumukod si Mucukunda sa Panginoon; sa galak, inalala niya ang mga salita ni Garga at nakilala si Kṛṣṇa bilang ang Kataas-taasang Nārāyaṇa. Pagkaraan, nagsalita ang hari sa Kanya nang ganito.

Verse 45

श्रीमुचुकुन्द उवाच विमोहितोऽयं जन ईश मायया त्वदीयया त्वां न भजत्यनर्थद‍ृक् । सुखाय दु:खप्रभवेषु सज्जते गृहेषु योषित् पुरुषश्च वञ्चित: ॥ ४५ ॥

Sinabi ni Śrī Mucukunda: O Panginoon, nalilito ang mga tao sa mundong ito dahil sa Iyong māyā; hindi nila nakikita ang tunay na kapakinabangan kaya hindi Ka nila sinasamba. Sa paghahangad ng ligaya, kapwa babae at lalaki ay kumakapit sa mga usaping pampamilya at tahanan—na sa totoo’y pinagmumulan ng dalamhati—kaya sila’y nadadaya.

Verse 46

लब्ध्वा जनो दुर्लभमत्र मानुषं कथञ्चिदव्यङ्गमयत्नतोऽनघ । पादारविन्दं न भजत्यसन्मति- र्गृहान्धकूपे पतितो यथा पशु: ॥ ४६ ॥

O walang-dungis na Panginoon! Ang sinumang nakamtan ang bihirang at mataas na katawan ng tao ngunit hindi sumasamba sa Iyong mga paang-loto, marumi ang isip; gaya ng hayop, nahuhulog siya sa bulag na balon ng tahanang makamundo.

Verse 47

ममैष कालोऽजित निष्फलो गतो राज्यश्रियोन्नद्धमदस्य भूपते: । मर्त्यात्मबुद्धे: सुतदारकोशभू- ष्वासज्जमानस्य दुरन्तचिन्तया ॥ ४७ ॥

O Di-matatalo! Nasayang ang aking panahon dahil lalo akong nalasing sa kaharian at karangyaan ng isang haring makalupa. Inakala kong ang katawang mortal ang sarili, kumapit sa anak, asawa, kayamanan at lupa, at nagdusa sa walang katapusang pag-aalala.

Verse 48

कलेवरेऽस्मिन् घटकुड्यसन्निभे निरूढमानो नरदेव इत्यहम् । वृतो रथेभाश्वपदात्यनीकपै- र्गां पर्यटंस्त्वागणयन् सुदुर्मद: ॥ ४८ ॥

Sa matinding pagmamataas, inakala kong ako ang katawang ito na parang banga o pader lamang, at inisip kong ako’y “diyos sa gitna ng tao.” Pinalilibutan ng mga karwahe, elepante, kabalyerya, kawal na lakad at mga pinuno, nilibot ko ang daigdig at sa mapanlinlang na yabang ay binale-wala Ka.

Verse 49

प्रमत्तमुच्चैरितिकृत्यचिन्तया प्रवृद्धलोभं विषयेषु लालसम् । त्वमप्रमत्त: सहसाभिपद्यसे क्षुल्ल‍ेलिहानोऽहिरिवाखुमन्तक: ॥ ४९ ॥

Ang taong abala sa pag-iisip na “ito ang dapat gawin,” sakmal ng matinding kasakiman at sabik sa layaw ng pandama, ay biglang haharap sa Iyo—na laging gising at mapagbantay. Gaya ng gutom na ahas na dinidilaan ang pangil bago sunggaban ang daga, Ikaw ay lilitaw sa kanya bilang kamatayan.

Verse 50

पुरा रथैर्हेमपरिष्कृतैश्चरन् मतंगजैर्वा नरदेवसंज्ञित: । स एव कालेन दुरत्ययेन ते कलेवरो विट्कृमिभस्मसंज्ञित: ॥ ५० ॥

Ang katawang minsang sumakay sa mababangis na elepante o sa karwaheng pinalamutian ng ginto at tinawag na “hari,” ay sa bandang huli, sa di-malalampasang kapangyarihan ng panahon na Iyo, tinatawag na “dumi,” “uod,” o “abo.”

Verse 51

निर्जित्य दिक्‌च‌क्रमभूतविग्रहो वरासनस्थ: समराजवन्दित: । गृहेषु मैथुन्यसुखेषु योषितां क्रीडामृग: पूरुष ईश नीयते ॥ ५१ ॥

Matapos mapagtagumpayan ang buong bilog ng mga direksiyon at maging malaya sa alitan, ang tao’y nauupo sa maringal na trono at pinupuri ng mga haring dating kapantay. Ngunit pagpasok sa silid ng mga babae, na may ligayang pakikipagtalik, siya’y inaakay na parang alagang hayop, O Panginoon.

Verse 52

करोति कर्माणि तप:सुनिष्ठितो निवृत्तभोगस्तदपेक्षयाददत् । पुनश्च भूयासमहं स्वराडिति प्रवृद्धतर्षो न सुखाय कल्पते ॥ ५२ ॥

Ang haring nagnanais ng higit pang kapangyarihan ay mahigpit na tumutupad sa tungkulin, matatag sa pag-aayuno at pagdidisiplina, at tumatalikod sa pagkalugod ng pandama, pati nagbibigay. Ngunit ang may nag-aalab na pagnanasa, na nag-iisip “ako ang malaya at pinakamataas,” ay hindi makakamtan ang ligaya.

Verse 53

भवापवर्गो भ्रमतो यदा भवे- ज्जनस्य तर्ह्यच्युत सत्समागम: । सत्सङ्गमो यर्हि तदैव सद्गतौ परावरेशे त्वयि जायते मति: ॥ ५३ ॥

O Acyuta, kapag huminto na ang pag-ikot ng kaluluwang gala sa materyal na buhay, makakamtan niya ang pakikisama sa mga deboto Mo. At sa satsaṅga na iyon, nagigising sa kanya ang bhakti sa Iyo—Ikaw na layon ng mga banal at Panginoon ng sanhi at bunga.

Verse 54

मन्ये ममानुग्रह ईश ते कृतो राज्यानुबन्धापगमो यद‍ृच्छया । य: प्रार्थ्यते साधुभिरेकचर्यया वनं विविक्षद्भ‍िरखण्डभूमिपै: ॥ ५४ ॥

Panginoon, iniisip kong ipinakita Mo ang habag sa akin, sapagkat kusang naputol ang pagkakabit ng puso ko sa kaharian. Ang ganitong kalayaan ay ipinagdarasal ng mga banal na hari ng malalawak na imperyo na nagnanais pumasok sa gubat para sa buhay na nag-iisa.

Verse 55

न कामयेऽन्यं तव पादसेवना- दकिञ्चनप्रार्थ्यतमाद्वरं विभो । आराध्य कस्त्वां ह्यपवर्गदं हरे वृणीत आर्यो वरमात्मबन्धनम् ॥ ५५ ॥

O Makapangyarihan, wala akong ninanais na biyaya kundi ang paglilingkod sa Iyong mga paang-loto, ang biyayang pinakainaasam ng mga walang pagnanasa sa mundo. O Hari, Tagapagkaloob ng kalayaan, sinong taong maliwanag ang isip na sumasamba sa Iyo ang pipili ng biyayang magbubusabos sa sarili?

Verse 56

तस्माद्विसृज्याशिष ईश सर्वतो रजस्तम:सत्त्वगुणानुबन्धना: । निरञ्जनं निर्गुणमद्वयं परं त्वां ज्ञाप्तिमात्रं पुरुषं व्रजाम्यहम् ॥ ५६ ॥

Kaya nga, O Panginoon, tinalikuran ko ang lahat ng pagnanasang makamundo na nakatali sa mga guna ng rajas, tamas, at sattva, at lumalapit ako sa Iyo upang magkanlong. Ikaw ay walang dungis, lampas sa mga guna, iisa na walang ikalawa—ang Kataas-taasang Purusha, ang Ganap na Katotohanang dalisay na kaalaman.

Verse 57

चिरमिह वृजिनार्तस्तप्यमानोऽनुतापै- रवितृषषडमित्रोऽलब्धशान्ति: कथञ्चित् । शरणद समुपेतस्त्वत्पदाब्जं परात्म- नभयमृतमशोकं पाहि मापन्नमीश ॥ ५७ ॥

O Tagapagkaloob ng kanlungan, matagal na akong pinahihirapan ng mga kapahamakan sa mundong ito at sinusunog ng pagsisisi. Ang anim kong kaaway ay di kailanman nabubusog, kaya wala akong kapayapaan. O Paramatma, O Panginoon, sa gitna ng panganib, sa mabuting kapalaran ay nakalapit ako sa lotus na mga paa Mo—tunay, nagbibigay ng kawalang-takot at walang-lungkot; ingatan Mo ako na dumulog sa Iyo.

Verse 58

श्रीभगवानुवाच सार्वभौम महाराज मतिस्ते विमलोर्जिता । वरै: प्रलोभितस्यापि न कामैर्विहता यत: ॥ ५८ ॥

Sinabi ng Kataas-taasang Panginoon: O dakilang emperador, ang iyong isip ay dalisay at makapangyarihan. Kahit tinukso kita ng mga biyaya, hindi nanaig sa iyo ang mga pagnanasang makamundo.

Verse 59

प्रलोभितो वरैर्यत्त्वमप्रमादाय विद्धि तत् । न धीरेकान्तभक्तानामाशीर्भिर्भिद्यते क्व‍‍चित् ॥ ५९ ॥

Unawain na tinukso kita ng mga biyaya upang ipakita ang iyong di-pagpapabaya. Ang matatag na talino ng mga tapat na deboto Ko ay hindi kailanman nalilihis ng mga pagpapalang makamundo.

Verse 60

युञ्जानानामभक्तानां प्राणायामादिभिर्मन: । अक्षीणवासनं राजन् द‍ृश्यते पुनरुत्थितम् ॥ ६० ॥

O Hari, ang isip ng mga walang debosyon na nagsasagawa ng prāṇāyāma at katulad na pagsasanay ay hindi ganap na nalilinis sa mga pagnanasa. Kaya, O Hari, muling sumisibol ang makamundong pagnanasa sa kanilang isipan.

Verse 61

विचरस्व महीं कामं मय्यावेशितमानस: । अस्त्वेवं नित्यदा तुभ्यं भक्तिर्मय्यनपायिनी ॥ ६१ ॥

Maglakbay ka sa daigdig ayon sa nais mo, na ang isip ay nakatuon sa Akin. Nawa’y taglayin mo lagi ang di-napaparam na bhakti sa Akin.

Verse 62

क्षात्रधर्मस्थितो जन्तून् न्यवधीर्मृगयादिभि: । समाहितस्तत्तपसा जह्यघं मदुपाश्रित: ॥ ६२ ॥

Dahil nanindigan ka sa dharma ng kṣatriya, pumatay ka ng mga nilalang sa pangangaso at iba pang tungkulin. Sa pagsuko sa Akin, pawiin mo ang kasalanang iyon sa pamamagitan ng taimtim na tapa.

Verse 63

जन्मन्यनन्तरे राजन् सर्वभूतसुहृत्तम: । भूत्वा द्विजवरस्त्वं वै मामुपैष्यसि केवलम् ॥ ६३ ॥

O Hari, sa susunod mong buhay ay magiging isang dakilang brāhmaṇa, ang pinakamabuting kaibigan ng lahat ng nilalang, at tiyak na sa Akin lamang lalapit.