Adhyaya 6
Chaturtha SkandhaAdhyaya 653 Verses

Adhyaya 6

Brahmā Counsels the Demigods; Journey to Kailāsa; Śiva’s Tranquility and Brahmā’s Praise

Matapos masira ang yajña ni Dakṣa, ang mga sugatang pari, mga kasapi ng pagtitipon, at mga deva—tinalo ng mga gaṇa ni Śiva—ay lumapit kay Brahmā na may takot at isinalaysay ang nangyari. Si Brahmā, na kasama ni Viṣṇu ay batid na ang magiging wakas kaya hindi dumalo, ay itinuro ang ugat: ang paglapastangan sa isang dakilang personalidad ay nag-aalis ng kagalakan at bunga ng yajña. Hinimok niya silang talikuran ang pag-aalinlangan at pagmamataas, sumuko sa paanan ni Śiva at humingi ng kapatawaran, binibigyang-diin ang di-masukat na kapangyarihan ni Śiva at ang kanyang dalamhati matapos mawala si Satī at dahil sa mabibigat na salita ni Dakṣa. Pinangunahan sila ni Brahmā patungong Kailāsa, na inilarawan sa kagandahan at kabanalan ng mga gubat, ilog, ibon, at makalangit na ligaya, hanggang sa makita nila si Śiva na nakaupo sa yogic na katahimikan sa ilalim ng malawak na punong balete, napaliligiran ng mga pinalayang ṛṣi. Tumindig si Śiva upang parangalan si Brahmā, at sinimulan ni Brahmā ang maka-diyos na pagpupuri kay Śiva bilang tagapamahala ng kosmos at tagapagtatag ng sakripisyo, na naghahanda sa pagkakasundo, pagpapanumbalik ng mga bahagi ng katawan at buhay, at pagwawakas ng naputol na yajña sa susunod na bahagi ng salaysay.

Shlokas

Verse 1

मैत्रेय उवाच अथ देवगणा: सर्वे रुद्रानीकै: पराजिता: । शूलपट्टिशनिस्त्रिंशगदापरिघमुद्गरै: ॥ १ ॥ सञ्छिन्नभिन्नसर्वाङ्गा: सर्त्विक्सभ्या भयाकुला: । स्वयम्भुवे नमस्कृत्य कार्त्स्‍न्येनैतन्न्यवेदयन् ॥ २ ॥

Sinabi ni Maitreya: Ang lahat ng mga pari at iba pang miyembro ng kapulungan ng sakripisyo at ang lahat ng mga demigod, matapos matalo ng mga sundalo ni Panginoong Shiva at masugatan ng mga sandata tulad ng trident at espada, ay lumapit kay Lord Brahma na may matinding takot. Matapos magbigay-galang, isinalaysay nila ang lahat ng nangyari.

Verse 2

मैत्रेय उवाच अथ देवगणा: सर्वे रुद्रानीकै: पराजिता: । शूलपट्टिशनिस्त्रिंशगदापरिघमुद्गरै: ॥ १ ॥ सञ्छिन्नभिन्नसर्वाङ्गा: सर्त्विक्सभ्या भयाकुला: । स्वयम्भुवे नमस्कृत्य कार्त्स्‍न्येनैतन्न्यवेदयन् ॥ २ ॥

Sinabi ni Maitreya: Ang lahat ng mga pari at iba pang miyembro ng kapulungan ng sakripisyo at ang lahat ng mga demigod, matapos matalo ng mga sundalo ni Panginoong Shiva at masugatan ng mga sandata tulad ng trident at espada, ay lumapit kay Lord Brahma na may matinding takot. Matapos magbigay-galang, isinalaysay nila ang lahat ng nangyari.

Verse 3

उपलभ्य पुरैवैतद्भगवानब्जसम्भव: । नारायणश्च विश्वात्मा न कस्याध्वरमीयतु: ॥ ३ ॥

Alam na noon pa ni Brahmā na isinilang sa lotus at ni Nārāyaṇa, ang Kaluluwa ng sansinukob, na mangyayari ang gayong pangyayari sa handog ni Dakṣa; kaya hindi sila dumalo sa yajña.

Verse 4

तदाकर्ण्य विभु: प्राह तेजीयसि कृतागसि । क्षेमाय तत्र सा भूयान्न प्रायेण बुभूषताम् ॥ ४ ॥

Nang marinig ang lahat, sinabi ni Brahmā: “Kung lalapastanganin ninyo ang dakilang banal na may matinding kapangyarihan at magkasala sa kaniyang mga paang-lotus, hindi kayo magkakamit ng ligaya at kapayapaan sa yajña.”

Verse 5

अथापि यूयं कृतकिल्बिषा भवं ये बर्हिषो भागभाजं परादु: । प्रसादयध्वं परिशुद्धचेतसा क्षिप्रप्रसादं प्रगृहीताङ्‌घ्रि:पद्मम् ॥ ५ ॥

Inalis ninyo si Bhagavān Śiva sa bahagi ng bunga ng yajña, kaya kayo’y nagkasala sa kaniyang mga paang-lotus. Gayunman, lumapit kayo nang may dalisay na puso, sumuko at magpatirapa sa kaniyang mga paang-lotus; siya’y madaling at mabilis masiyahan.

Verse 6

आशासाना जीवितमध्वरस्य लोक: सपाल: कुपिते न यस्मिन् । तमाशु देवं प्रियया विहीनं क्षमापयध्वं हृदि विद्धं दुरुक्तै: ॥ ६ ॥

Maging ang mga daigdig at ang kanilang mga pinuno—na umaasang magpapatuloy ang yajña—ay maaaring mapuksa sa isang iglap kapag siya’y nagalit. Kaya agad ninyong hingin ang kapatawaran ng diyos na si Śiva, na nagdadalamhati sa pagkawala ng minamahal na asawa at sugatan ang puso sa masasakit na salita ni Dakṣa.

Verse 7

नाहं न यज्ञो न च यूयमन्ये ये देहभाजो मुनयश्च तत्त्वम् । विदु: प्रमाणं बलवीर्ययोर्वा यस्यात्मतन्त्रस्य क उपायं विधित्सेत् ॥ ७ ॥

Sinabi ni Brahmā: “Hindi ako, hindi ang yajña na ito, hindi kayo na ibang mga diyos, ni ang mga muning may katawan—walang nakaaalam ng sukat ng lakas at kabayanihan ng Bhagavān Śiva na ganap na malaya. Sa gayong kalagayan, sino ang mangangahas magkasala sa kaniyang mga paang-lotus?”

Verse 8

स इत्थमादिश्य सुरानजस्तु तै: समन्वित: पितृभि: सप्रजेशै: । ययौ स्वधिष्ण्यान्निलयं पुरद्विष: कैलासमद्रिप्रवरं प्रियं प्रभो: ॥ ८ ॥

Matapos turuan ang mga diyos, ang mga Pitā, at ang mga panginoon ng mga nilalang, isinama sila ni Aja (Brahmā) at nagtungo sa tahanan ni Panginoong Śiva, ang banal na burol na Kailāsa.

Verse 9

जन्मौषधितपोमन्त्रयोगसिद्धैर्नरेतरै: । जुष्टं किन्नरगन्धर्वैरप्सरोभिर्वृतं सदा ॥ ९ ॥

Ang dhama ng Kailāsa ay hitik sa mga nilalang na mala-diyos na may mga siddhi mula pa sa kapanganakan; pinabanal ito ng mga halamang-gamot, tapasya, mga mantra ng Veda, at pagsasanay sa yoga. Naroon din ang mga Kinnara at Gandharva, laging kasama ang magagandang Apsarā.

Verse 10

नानामणिमयै: श‍ृङ्गैर्नानाधातुविचित्रितै: । नानाद्रुमलतागुल्मैर्नानामृगगणावृतै: ॥ १० ॥

Ang Kailāsa ay hitik sa mga tuktok na kumikislap sa iba’t ibang hiyas at mineral; napapaligiran ito ng sari-saring puno, baging at palumpong, at tinatabingan ng mga kawan ng usa at iba pang hayop.

Verse 11

नानामलप्रस्रवणैर्नानाकन्दरसानुभि: । रमणं विहरन्तीनां रमणै: सिद्धयोषिताम् ॥ ११ ॥

May maraming malinaw na talon doon at maraming magagandang yungib sa kabundukan; sa mga yungib na iyon, ang mga kaakit-akit na asawa ng mga siddha ay masayang namamasyal kasama ang kanilang mga minamahal.

Verse 12

मयूरकेकाभिरुतं मदान्धालिविमूर्च्छितम् । प्लावितै रक्तकण्ठानां कूजितैश्च पतत्त्रिणाम् ॥ १२ ॥

Sa Kailāsa ay laging umaalingawngaw ang matamis at may ritmo na huni ng mga paboreal, kasabay ng ugong ng mga bubuyog na lasing sa nektar. Umaapaw din ang awit ng mga kukuko at ang bulungan ng iba pang mga ibon.

Verse 13

आह्वयन्तमिवोद्धस्तैर्द्विजान् कामदुघैर्द्रुमै: । व्रजन्तमिव मातङ्गैर्गृणन्तमिव निर्झरै: ॥ १३ ॥

Ang matatangkad na punong may tuwid na sanga, na parang punong nagbibigay-kahilingan, ay wari’y tumatawag sa matatamis na ibon; kapag dumaraan ang mga kawan ng elepante, tila gumagalaw din ang Bundok Kailāsa; at sa ugong ng mga talon, tila ang Kailāsa mismo ang umaawit.

Verse 14

मन्दारै: पारिजातैश्च सरलैश्चोपशोभितम् । तमालै: शालतालैश्च कोविदारासनार्जुनै: ॥ १४ ॥ चूतै: कदम्बैर्नीपैश्च नागपुन्नागचम्पकै: । पाटलाशोकबकुलै: कुन्दै: कुरबकैरपि ॥ १५ ॥

Ang Bundok Kailāsa ay pinalamutian ng sari-saring punongkahoy—mandāra, pārijāta, sarala, tamāla, śāla, tāla, kovidāra, āsana, arjuna at iba pa—at sa kanilang mababangong bulaklak ay nagiging maringal ang buong bundok.

Verse 15

मन्दारै: पारिजातैश्च सरलैश्चोपशोभितम् । तमालै: शालतालैश्च कोविदारासनार्जुनै: ॥ १४ ॥ चूतै: कदम्बैर्नीपैश्च नागपुन्नागचम्पकै: । पाटलाशोकबकुलै: कुन्दै: कुरबकैरपि ॥ १५ ॥

Ang Kailāsa ay pinalalamutian sa lahat ng dako ng mga punong gaya ng cūta (mangga), kadamba, nīpa, nāga, punnāga, campaka, pāṭalā, aśoka, bakula, kunda at kurabaka; ang kanilang mababangong bulaklak ay lalo pang nagpaparangal sa bundok.

Verse 16

स्वर्णार्णशतपत्रैश्च वररेणुकजातिभि: । कुब्जकैर्मल्लिकाभिश्च माधवीभिश्च मण्डितम् ॥ १६ ॥

Ang Kailāsa ay pinalalamutian din ng iba pang halaman gaya ng gintong lotus (śatapatra), varareṇukā, jāti, kubjaka, mallikā at mādhavī, na lalo pang nagpapaganda sa banal na bundok.

Verse 17

पनसोदुम्बराश्वत्थप्लक्षन्यग्रोधहिङ्गुभि: । भूर्जैरोषधिभि: पूगै राजपूगैश्च जम्बुभि: ॥ १७ ॥

Ang Bundok Kailāsa ay pinalalamutian din ng panasa (langka), udumbara, aśvattha, plakṣa, nyagrodha, mga punong nagbibigay ng hiṅgu, bhūrja-patra, mga halamang-gamot, puno ng bunga ng areca (pūga), rājapūga, jambū (jamun) at iba pang kahalintulad na puno.

Verse 18

खर्जूराम्रातकाम्राद्यै: प्रियालमधुकेङ्गुदै: । द्रुमजातिभिरन्यैश्च राजितं वेणुकीचकै: ॥ १८ ॥

Naroon ang mga punong datiles, mangga, ātakāmra at iba pa, pati priyāla, madhuka at iṅguda; at ang maninipis na kawayan, kīcaka at sari-saring kawayan ay nagpapaganda sa lupain ng Bundok Kailāsa.

Verse 19

कुमुदोत्पलकह्लारशतपत्रवनर्द्धिभि: । नलिनीषु कलं कूजत्खगवृन्दोपशोभितम् ॥ १९ ॥ मृगै: शाखामृगै: क्रोडैर्मृगेन्द्रैर्ऋ क्षशल्यकै: । गवयै: शरभैर्व्याघ्रै रुरुभिर्महिषादिभि: ॥ २० ॥

Naroon ang sari-saring lotus—kumuda, utpala, kahlāra at śatapatra. Ang maliliit na lawa sa gitna ng nalinī ay pinapaganda ng mga ibong marahang umaawit nang matamis.

Verse 20

कुमुदोत्पलकह्लारशतपत्रवनर्द्धिभि: । नलिनीषु कलं कूजत्खगवृन्दोपशोभितम् ॥ १९ ॥ मृगै: शाखामृगै: क्रोडैर्मृगेन्द्रैर्ऋ क्षशल्यकै: । गवयै: शरभैर्व्याघ्रै रुरुभिर्महिषादिभि: ॥ २० ॥

Naroon ang mga usa, mga unggoy sa sanga, mga baboy-ramo, mga leon, mga oso, śalyaka, mga bakang-gubat (gavaya), śarabhā, mga tigre, maliliit na usang ruru, mga kalabaw at marami pang iba—lahat ay namumuhay nang payapa at masaya.

Verse 21

कर्णान्त्रैकपदाश्वास्यैर्निर्जुष्टं वृकनाभिभि: । कदलीखण्डसंरुद्धनलिनीपुलिनश्रियम् ॥ २१ ॥

Naroon ang iba’t ibang usa—karṇāntra, ekapada, aśvāsya, vṛka, at ang usang may musk (vṛkanābhi). Lalong gumaganda ang pampang ng mga nalinī dahil napapaligiran ito ng makakapal na kumpol ng punong saging.

Verse 22

पर्यस्तं नन्दया सत्या: स्‍नानपुण्यतरोदया । विलोक्य भूतेशगिरिं विबुधा विस्मयं ययु: ॥ २२ ॥

May isang munting lawa na tinatawag na Alakanandā, kung saan dating naliligo si Satī; ang lawang iyon ay lubhang mapalad at banal. Nang masilayan ng mga deva ang natatanging ganda ng Bundok Kailāsa—bundok ni Bhūteśa (Śiva)—sila’y napuno ng pagkamangha sa karangyaan nito.

Verse 23

दद‍ृशुस्तत्र ते रम्यामलकां नाम वै पुरीम् । वनं सौगन्धिकं चापि यत्र तन्नाम पङ्कजम् ॥ २३ ॥

Doon nakita ng mga diyos ang napakagandang lungsod na tinatawag na Alakā. Nakita rin nila ang gubat na Saugandhika, na tinawag nang gayon dahil sa kasaganaan ng mababangong bulaklak ng lotus.

Verse 24

नन्दा चालकनन्दा च सरितौ बाह्यत: पुर: । तीर्थपादपदाम्भोजरजसातीव पावने ॥ २४ ॥

Nakita rin nila ang dalawang ilog na tinatawag na Nandā at Alakanandā na umaagos sa labas ng lungsod. Ang dalawang ilog na ito ay lubhang banal dahil sa alabok mula sa lotus na paa ni Śrī Govinda, ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 25

ययो: सुरस्त्रिय: क्षत्तरवरुह्य स्वधिष्ण्यत: । क्रीडन्ति पुंस: सिञ्चन्त्यो विगाह्य रतिकर्शिता: ॥ २५ ॥

O Kṣattā Vidura, ang mga dalagang makalangit ay bumababa sa dalawang ilog na iyon mula sa kanilang tahanang makalangit, sakay ng vimāna kasama ang kanilang mga asawa. Pagkaraan ng pag-ibig, pumapasok sila sa tubig, naglalaro, at binabasa ng wisik ang kanilang mga asawa.

Verse 26

ययोस्तत्स्‍नानविभ्रष्टनवकुङ्कुमपिञ्जरम् । वितृषोऽपि पिबन्त्यम्भ: पाययन्तो गजा गजी: ॥ २६ ॥

Pagkatapos maligo ng mga dalagang makalangit, ang tubig ay nagiging madilaw at mabango dahil sa sariwang kuṅkuma mula sa kanilang katawan. Kaya ang mga elepante ay dumarating kasama ang kanilang mga babaeng elepante, naliligo roon, at kahit hindi uhaw ay umiinom ng tubig na iyon.

Verse 27

तारहेममहारत्नविमानशतसङ्कुलाम् । जुष्टां पुण्यजनस्त्रीभिर्यथा खं सतडिद्घनम् ॥ २७ ॥

Ang lungsod ay siksik sa daan-daang vimāna na pinalamutian ng perlas, ginto, at mahahalagang hiyas. Sa piling ng mga babaeng makalangit, ang tanawin ay tulad ng langit na may mga ulap na sinisinagan ng paminsan-minsang kidlat.

Verse 28

हित्वा यक्षेश्वरपुरीं वनं सौगन्धिकं च तत् । द्रुमै: कामदुघैर्हृद्यं चित्रमाल्यफलच्छदै: ॥ २८ ॥

Iniwan ng mga diyos ang lungsod ng Yakṣeśvara at tumawid sa gubat na Saugandhika. Doon ay may mga punong tumutupad ng hangarin, sari-saring bulaklak at bunga, at kaaya-ayang lilim.

Verse 29

रक्तकण्ठखगानीकस्वरमण्डितषट्पदम् । कलहंसकुलप्रेष्ठं खरदण्डजलाशयम् ॥ २९ ॥

Sa makalangit na gubat, ang matatamis na huni ng mga ibong may pulang leeg ay humahalo sa ugong ng mga bubuyog. Ang mga lawa’y pinalamutian ng mga sisne at mga lotus na matitibay ang tangkay.

Verse 30

वनकुञ्जरसङ्घृष्टहरिचन्दनवायुना । अधि पुण्यजनस्त्रीणां मुहुरुन्मथयन्मन: ॥ ३० ॥

Dahil sa hanging may samyo ng mabangong sandalwood, nagulo ang mga pangkat ng elepanteng-gubat. Ang hanging iyon ay paulit-ulit ding gumising sa damdamin ng mga dalagang naroon.

Verse 31

वैदूर्यकृतसोपाना वाप्य उत्पलमालिनी: । प्राप्तं किम्पुरुषैर्दृष्ट्वा त आराद्दद‍ृशुर्वटम् ॥ ३१ ॥

Nakita nila na ang mga hagdan sa mga ghāṭ ng paliligo ay yari sa vaidūrya-maṇi, at ang tubig ay punô ng mga asul na lotus. Paglampas sa mga lawa, nakita nila sa di-kalayuan ang isang napakalaking punong balete.

Verse 32

स योजनशतोत्सेध: पादोनविटपायत: । पर्यक्‍कृताचलच्छायो निर्नीडस्तापवर्जित: ॥ ३२ ॥

Ang punong balete ay walong daang yojana ang taas at ang mga sanga’y umaabot sa anim na raang yojana. Nagbibigay ito ng malamig at matatag na lilim na parang anino ng bundok, ngunit walang pugad ng ibon at walang huni.

Verse 33

तस्मिन्महायोगमये मुमुक्षुशरणे सुरा: । दद‍ृशु: शिवमासीनं त्यक्तामर्षमिवान्तकम् ॥ ३३ ॥

Nakita ng mga diyos si Panginoong Śiva na nakaupo sa ilalim ng punong mahā-yoga, kanlungan ng mga naghahangad ng mokṣa at nagbibigay ng ganap na siddhi sa yogī. Siya’y taimtim na gaya ng walang-hanggang panahon, waring iniwan na ang lahat ng galit.

Verse 34

सनन्दनाद्यैर्महासिद्धै: शान्तै: संशान्तविग्रहम् । उपास्यमानं सख्या च भर्त्रा गुह्यकरक्षसाम् ॥ ३४ ॥

Nakita nila si Śiva na sinasamba at napapaligiran ng mga mahāsiddha na payapa gaya nina Sanandana, at ng mga kaibigang tulad ni Kuvera, panginoon ng mga Guhyaka at rākṣasa. Ang anyo ni Śiva ay lubos na matahimik at banal.

Verse 35

विद्यातपोयोगपथमास्थितं तमधीश्वरम् । चरन्तं विश्वसुहृदं वात्सल्याल्लोकमङ्गलम् ॥ ३५ ॥

Nakita ng mga diyos si Śiva na ganap na nakatatag sa landas ng kaalaman, pag-aayuno, gawa, at yoga tungo sa kasakdalan, bilang panginoon ng mga pandama. Siya ang kaibigan ng buong daigdig; dahil sa kanyang wagas na pag-aaruga, siya’y lubhang mapalad at mapagpala.

Verse 36

लिङ्गं च तापसाभीष्टं भस्मदण्डजटाजिनम् । अङ्गेन सन्ध्याभ्ररुचा चन्द्रलेखां च बिभ्रतम् ॥ ३६ ॥

Taglay niya ang tanda ng liṅga na minamahal ng mga asceta, pati banal na abo, tungkod, buhok na jaṭā, at balat ng usa. Dahil sa abong ipinahid, ang kanyang katawan ay kumikislap na parang ulap sa dapithapon; at sa kanyang buhok ay may tanda ng kalahating buwan.

Verse 37

उपविष्टं दर्भमय्यां बृस्यां ब्रह्म सनातनम् । नारदाय प्रवोचन्तं पृच्छते श‍ृण्वतां सताम् ॥ ३७ ॥

Nakaupo siya sa banig na damong darbha at nagtuturo tungkol sa walang-hanggang Brahman. Sa harap ng mga banal na nakikinig, lalo niyang ipinaliwanag ang Kataas-taasang Katotohanan kay Nārada na nagtatanong.

Verse 38

कृत्वोरौ दक्षिणे सव्यं पादपद्मं च जानुनि । बाहुं प्रकोष्ठेऽक्षमालाम् आसीनं तर्कमुद्रया ॥ ३८ ॥

Inilagay niya ang kaliwang paa sa kanang hita at ang kaliwang kamay sa kaliwang hita—ito ang vīrāsana. Sa kanang kamay ay hawak niya ang rudrākṣa na mala at nasa tarka-mudrā ang mga daliri.

Verse 39

तं ब्रह्मनिर्वाणसमाधिमाश्रितं व्युपाश्रितं गिरिशं योगकक्षाम् । सलोकपाला मुनयो मनूनाम् आद्यं मनुं प्राञ्जलय: प्रणेमु: ॥ ३९ ॥

Ang mga pantas at mga tagapangalaga ng daigdig, sa pangunguna ni Indra, ay nag-alay ng pagyukod na may magkadikit na palad kay Girīśa, si Śiva. Nakasuot ng kulay-safron at nakalubog sa samādhi, siya’y tila pinakadakila sa mga rishi.

Verse 40

स तूपलभ्यागतमात्मयोनिं सुरासुरेशैरभिवन्दिताङ्‌घ्रि: । उत्थाय चक्रे शिरसाभिवन्दन- मर्हत्तम: कस्य यथैव विष्णु: ॥ ४० ॥

Bagaman sinasamba ng mga deva at asura ang mga paa-lotus ni Śiva, nang makita niyang naroon si Brahmā, ang ātmā-yoni, agad siyang tumindig, yumukod at hinipo ang mga paa-lotus bilang paggalang—gaya ng pagyukod ni Vāmanadeva kay Kaśyapa Muni.

Verse 41

तथापरे सिद्धगणा महर्षिभि- र्ये वै समन्तादनु नीललोहितम् । नमस्कृत: प्राह शशाङ्कशेखरं कृतप्रणामं प्रहसन्निवात्मभू: ॥ ४१ ॥

Ang mga siddha at mahārishi na nakaupo sa paligid ni Nīlalohita, gaya nina Nārada at iba pa, ay nag-alay din ng paggalang kay Brahmā. Matapos sambahin nang gayon, si Brahmā (Ātmabhū) ay ngumiti at nagsimulang magsalita kay Śiva na nakapagbigay na ng pagyukod.

Verse 42

ब्रह्मोवाच जाने त्वामीशं विश्वस्य जगतो योनिबीजयो: । शक्ते: शिवस्य च परं यत्तद्ब्रह्म निरन्तरम् ॥ ४२ ॥

Wika ni Brahmā: O Īśa, Śiva, nalalaman kong ikaw ang tagapamahala ng buong sanlibutan; ikaw ang yoni at bīja—ina at ama—ng pagpapakita ng kosmos; at ikaw rin ang walang-putol na Parabrahman na lampas pa sa Śakti at Śiva.

Verse 43

त्वमेव भगवन्नेतच्छिवशक्त्यो: स्वरूपयो: । विश्वं सृजसि पास्यत्सि क्रीडन्नूर्णपटो यथा ॥ ४३ ॥

O Bhagavan, Ikaw mismo, sa paglawak bilang anyo ng Śiva-Śakti, ang lumilikha, nag-iingat, at lumulupig sa sansinukob—gaya ng gagamba na humahabi, nag-aalaga, at muling nagliligpit ng sapot.

Verse 44

त्वमेव धर्मार्थदुघाभिपत्तये दक्षेण सूत्रेण ससर्जिथाध्वरम् । त्वयैव लोकेऽवसिताश्च सेतवो यान्ब्राह्मणा: श्रद्दधते धृतव्रता: ॥ ४४ ॥

O Panginoon, sa pamamagitan ni Dakṣa Ikaw ang nagtatag ng sistema ng yajña upang makamtan ang bunga ng dharma at artha. Sa ilalim ng Iyong mga tuntunin, iginagalang ang kaayusan ng varṇa at āśrama; kaya ang mga brāhmaṇa na matatag sa panata ay sumusunod nang may śraddhā.

Verse 45

त्वं कर्मणां मङ्गल मङ्गलानां कर्तु: स्वलोकं तनुषे स्व: परं वा । अमङ्गलानां च तमिस्रमुल्बणं विपर्यय: केन तदेव कस्यचित् ॥ ४५ ॥

O Pinakamapalad na Panginoon, para sa gumagawa ng mabubuting gawa itinakda Mo ang mga langit, ang mga dakilang daigdig ng Vaikuṇṭha, at ang kalagayan ng Brahman bilang hantungan. Para sa masasama, itinakda Mo ang nakapangingilabot na mga impiyerno; ngunit kung minsan ay nakikitang kabaligtaran ang bunga—mahirap tukuyin ang dahilan.

Verse 46

न वै सतां त्वच्चरणार्पितात्मनां भूतेषु सर्वेष्वभिपश्यतां तव । भूतानि चात्मन्यपृथग्दिद‍ृक्षतां प्रायेण रोषोऽभिभवेद्यथा पशुम् ॥ ४६ ॥

O Panginoon, ang mga debotong inialay ang sarili sa Iyong mga paang-loto ay nakikita Ka bilang Paramātmā sa bawat nilalang at itinuturing ang lahat na di-hiwalay sa sarili; kaya hindi sila dinadaig ng galit gaya ng hayop na walang pagkilatis.

Verse 47

पृथग्धिय: कर्मद‍ृशो दुराशया: परोदयेनार्पितहृद्रुजोऽनिशम् । परान् दुरुक्तैर्वितुदन्त्यरुन्तुदा- स्तान्मावधीद्दैववधान्भवद्विध: ॥ ४७ ॥

Ang mga taong tumitingin nang may paghihiwalay, nakadikit sa bunga ng gawa, makitid ang isip, laging nasasaktan sa pag-unlad ng iba at nananakit sa pamamagitan ng malulupit at tumutusok na salita—sila’y para bang napatay na ng tadhana. Kaya ang dakilang tulad mo ay hindi na kailangang pumatay pa sa kanila.

Verse 48

यस्मिन्यदा पुष्करनाभमायया दुरन्तया स्पृष्टधिय: पृथग्दृश: । कुर्वन्ति तत्र ह्यनुकम्पया कृपां न साधवो दैवबलात्कृते क्रमम् ॥ ४८ ॥

O Panginoon, kapag ang mga taong makamundo na nalilito na ng di-malalampasang māyā ng Puskaranābha ay minsang nagkakasala, ang banal na tao ay hindi ito itinuturing na mabigat dahil sa habag. Alam niyang ito’y dahil sa kapangyarihan ng māyā, kaya hindi niya ipinapakita ang lakas upang lumaban.

Verse 49

भवांस्तु पुंस: परमस्य मायया दुरन्तयास्पृष्टमति: समस्तद‍ृक् । तया हतात्मस्वनुकर्मचेत:- स्वनुग्रहं कर्तुमिहार्हसि प्रभो ॥ ४९ ॥

O Panginoon, hindi ka kailanman nalilito ng makapangyarihang māyā ng Kataas-taasang Persona; kaya ikaw ay lubos na nakaaalam at nakakakita ng lahat. Kaya nararapat na ipagkaloob mo ang iyong habag sa mga natalo ng māyā at nakadikit ang isip sa karma at bunga nito, O Prabhu.

Verse 50

कुर्वध्वरस्योद्धरणं हतस्य भो: त्वयासमाप्तस्य मनो प्रजापते: । न यत्र भागं तव भागिनो ददु: कुयाजिनो येन मखो निनीयते ॥ ५० ॥

Mahal na Panginoong Śiva, ikaw ay may bahagi sa paghahandog at ikaw rin ang nagbibigay ng bunga. Hindi ibinigay ng masasamang pari ang iyong bahagi kaya winasak mo ang lahat at nanatiling di-tapos ang sakripisyo. Ngayon, gawin mo ang nararapat at tanggapin ang iyong karapat-dapat na bahagi.

Verse 51

जीवताद्यजमानोऽयं प्रपद्येताक्षिणी भग: । भृगो: श्मश्रूणि रोहन्तु पूष्णो दन्ताश्च पूर्ववत् ॥ ५१ ॥

O Panginoon, sa iyong awa nawa’y mabuhay muli ang tagapaghandog (Dakṣa); maibalik kay Bhaga ang kanyang mga mata; tumubo muli ang bigote ni Bhṛgu; at maibalik kay Pūṣā ang kanyang mga ngipin gaya ng dati.

Verse 52

देवानां भग्नगात्राणामृत्विजां चायुधाश्मभि: । भवतानुगृहीतानामाशु मन्योऽस्त्वनातुरम् ॥ ५२ ॥

O Panginoong Śiva, nawa’y ang mga deva at mga pari na nabalian ng mga sandata at bato ng iyong mga kawal ay gumaling agad sa iyong biyaya at maging walang sakit.

Verse 53

एष ते रुद्र भागोऽस्तु यदुच्छिष्टोऽध्वरस्य वै । यज्ञस्ते रुद्रभागेन कल्पतामद्य यज्ञहन् ॥ ५३ ॥

O Rudra, tagawasak ng yajna, tanggapin mo ang bahagi mo—ang banal na nalalabi ng handog. Sa pagtanggap mo ngayon, nawa’y matapos ang yajna sa pamamagitan ng iyong biyaya.

Frequently Asked Questions

The chapter states that Brahmā and Viṣṇu already knew beforehand that the sacrificial arena would become the site of offense and disruption. Their non-attendance underscores that yajña divorced from proper respect for great devotees (and thus from bhakti) is spiritually compromised; participation would not endorse a sacrifice grounded in blasphemy and exclusion.

Brahmā identifies the failure as moral and devotional rather than merely logistical: the assembly blasphemed a mahā-puruṣa (Śiva) and offended his lotus feet, and they also tried to exclude him from the sacrificial share. In Bhāgavata logic, such aparādha nullifies auspiciousness; ritual cannot yield happiness or completion when contempt for the exalted eclipses humility and devotion.

Kailāsa is portrayed as sanctified by Vedic hymns and yogic practice, inhabited by demigod-like residents with mystic powers, along with Kinnaras, Gandharvas, and Apsarās. The implication is that Śiva’s abode is not a realm of mere austerity but a spiritually charged domain where yoga-siddhi, beauty, and sacred sound coexist—supporting Śiva’s role as master of yogīs and benefactor of all beings.

The narrative highlights Śiva’s exemplary humility and adherence to dharma among cosmic administrators. Although supremely worshipable, he models respect for Brahmā’s position in universal governance, demonstrating that true greatness includes humility and proper honor to authority—an implicit corrective to Dakṣa’s pride.

Brahmā uses the spider metaphor to communicate Śiva’s comprehensive agency over manifestation: creation, maintenance, and dissolution occur through his expansions, as a spider projects and withdraws its web. The comparison frames Śiva as deeply involved with cosmic processes while remaining masterful and self-possessed—supporting the chapter’s call that offending such a being is spiritually catastrophic.