Adhyaya 19

Verse 1

श्रीशुक उवाच इति वैरोचनेर्वाक्यं धर्मयुक्तं स सूनृतम् । निशम्य भगवान्प्रीत: प्रतिनन्द्येदमब्रवीत् ॥ १ ॥

Ipinagpatuloy ni Sukadeva Gosvami: Nang marinig ng Kataas-taasang Personalidad ng Diyos, si Vamanadeva, ang pagsasalita ni Bali Maharaja sa nakalulugod na paraang ito na naaayon sa dharma, Siya ay labis na nasiyahan at nagsimulang purihin siya.

Verse 2

श्रीभगवानुवाच वचस्तवैतज्जनदेव सूनृतं कुलोचितं धर्मयुतं यशस्करम् । यस्य प्रमाणं भृगव: साम्पराये पितामह: कुलवृद्ध: प्रशान्त: ॥ २ ॥

Nagsalita ang Kataas-taasang Panginoon: O Hari, ang iyong mga salita ay tunay, marangal, angkop sa inyong angkan, naaayon sa dharma, at nagpaparami ng iyong dangal. Patunay nito ang mga brahmana na mula sa lahi ni Bhṛgu; at ang guro mo para sa susunod na buhay ay ang iyong lolo, ang mapayapang nakatatanda—si Prahlāda Mahārāja.

Verse 3

न ह्येतस्मिन्कुले कश्चिन्नि:सत्त्व: कृपण: पुमान् । प्रत्याख्याता प्रतिश्रुत्य यो वादाता द्विजातये ॥ ३ ॥

Sa angkan mo hanggang ngayon, walang isinilang na hamak ang loob o maramot. Kapag humihingi ang mga brahmana, walang tumatanggi sa pagkakaloob; at kapag nangako ng kaloob, walang sumisira sa pangako.

Verse 4

न सन्ति तीर्थे युधि चार्थिनार्थिता: पराङ्‌मुखा ये त्वमनस्विनो नृप । युष्मत्कुले यद्यशसामलेन प्रह्लाद उद्भ‍ाति यथोडुप: खे ॥ ४ ॥

O hari, sa inyong dinastiya ay hindi kailanman may isinilang na haring hamak ang loob: sa banal na pook ay tumatalikod sa hiling na kaloob ng mga brahmana, o sa larangan ng digmaan ay umiiwas lumaban sa mga kṣatriya. At lalo pang nagniningning ang dangal ng inyong angkan dahil kay Prahlāda Mahārāja, na tulad ng magandang buwan sa langit.

Verse 5

यतो जातो हिरण्याक्षश्चरन्नेक इमां महीम् । प्रतिवीरं दिग्विजये नाविन्दत गदायुध: ॥ ५ ॥

Sa inyong angkan isinilang si Hiraṇyākṣa. Mag-isa lamang siya, tangan ang sariling pamalo, walang katuwang, at nilibot ang daigdig upang sakupin ang lahat ng dako; at walang bayani na kanyang nakaharap ang nakapantay sa kanya.

Verse 6

यं विनिर्जित्य कृच्छ्रेण विष्णु: क्ष्मोद्धार आगतम् । आत्मानं जयिनं मेने तद्वीर्यं भूर्यनुस्मरन् ॥ ६ ॥

Nang iligtas ang daigdig mula sa Dagat Garbhodaka, pinaslang ni Panginoong Viṣṇu sa anyong Varāha si Hiraṇyākṣa matapos ang isang mabagsik at napakahirap na labanan. Pagkaraan, sa paulit-ulit na paggunita sa pambihirang lakas ng loob ni Hiraṇyākṣa, nadama ng Panginoon na Siya’y tunay na nagtagumpay.

Verse 7

निशम्य तद्वधं भ्राता हिरण्यकशिपु: पुरा । हन्तुं भ्रातृहणं क्रुद्धो जगाम निलयं हरे: ॥ ७ ॥

Nang marinig ni Hiraṇyakaśipu ang balita ng pagkamatay ng kanyang kapatid, nag-alab ang galit niya at nagtungo sa tahanan ni Panginoong Viṣṇu, ang pumatay sa kapatid, upang Siya’y patayin.

Verse 8

तमायान्तं समालोक्य शूलपाणिं कृतान्तवत् । चिन्तयामास कालज्ञो विष्णुर्मायाविनां वर: ॥ ८ ॥

Nang makita siyang papalapit na may hawak na trident, na tila mismong Kamatayan, si Panginoong Viṣṇu—nakaaalam sa takbo ng panahon at pinakadakila sa mga may kapangyarihang mistiko—ay nag-isip nang ganito.

Verse 9

यतो यतोऽहं तत्रासौ मृत्यु: प्राणभृतामिव । अतोऽहमस्य हृदयं प्रवेक्ष्यामि पराग्द‍ृश: ॥ ९ ॥

Saan man Ako magpunta, susundan Ako ni Hiraṇyakaśipu gaya ng Kamatayan na sumusunod sa lahat ng nilalang. Kaya papasok Ako sa kaibuturan ng kanyang puso; dahil panlabas lamang ang nakikita niya, hindi niya Ako makikita.

Verse 10

एवं स निश्चित्य रिपो: शरीर- माधावतो निर्विविशेऽसुरेन्द्र । श्वासानिलान्तर्हितसूक्ष्मदेह- स्तत्प्राणरन्ध्रेण विविग्नचेता: ॥ १० ॥

Pagkapagpasya nang ganito, pumasok si Mādhava sa katawan ng kaaway, ang hari ng mga asura, na humahabol nang buong lakas. Sa isang maselang anyong di-maunawaan, pumasok si Viṣṇu sa butas ng ilong kasama ng kanyang hininga.

Verse 11

स तन्निकेतं परिमृश्य शून्य- मपश्यमान: कुपितो ननाद । क्ष्मां द्यां दिश: खं विवरान्समुद्रान् विष्णुं विचिन्वन् न ददर्श वीर: ॥ ११ ॥

Nang makita niyang walang laman ang tahanan ni Viṣṇu, nagngitngit siya at sumigaw nang malakas. Hinalughog niya ang buong sansinukob—lupa, langit, lahat ng dako, kalawakan, mga yungib at dagat—ngunit hindi niya nakita si Viṣṇu saanman.

Verse 12

अपश्यन्निति होवाच मयान्विष्टमिदं जगत् । भ्रातृहा मे गतो नूनं यतो नावर्तते पुमान् ॥ १२ ॥

Nang hindi niya makita Siya, sinabi ni Hiraṇyakaśipu, “Hinanap ko ang buong sansinukob, ngunit hindi ko natagpuan si Viṣṇu na pumatay sa aking kapatid. Kaya tiyak na napunta Siya sa lugar na walang sinumang nagbabalik.”

Verse 13

वैरानुबन्ध एतावानामृत्योरिह देहिनाम् । अज्ञानप्रभवो मन्युरहंमानोपबृंहित: ॥ १३ ॥

Sa mundong ito, ang pagkakabit sa poot ng mga may katawan ay tumatagal lamang hanggang kamatayan. Ang galit ay isinilang sa kamangmangan at pinalalaki ng pagmamataas ng sarili.

Verse 14

पिता प्रह्लादपुत्रस्ते तद्विद्वान्द्विजवत्सल: । स्वमायुर्द्विजलिङ्गेभ्यो देवेभ्योऽदात् स याचित: ॥ १४ ॥

Ang iyong ama na si Virocana, anak ni Mahārāja Prahlāda, ay lubhang mapagmahal sa mga brāhmaṇa. Bagaman alam niyang mga diyos ang dumating na nakabihis-brāhmaṇa, sa kanilang pakiusap ay ibinigay niya sa kanila ang kanyang haba ng buhay.

Verse 15

भवानाचरितान्धर्मानास्थितो गृहमेधिभि: । ब्राह्मणै: पूर्वजै: शूरैरन्यैश्चोद्दामकीर्तिभि: ॥ १५ ॥

Ikaw man ay sumunod sa mga alituntuning dharma na isinagawa ng mga brāhmaṇa na may sambahayan, ng iyong mga ninuno, at ng mga bayani na bantog sa maringal na gawain.

Verse 16

तस्मात् त्वत्तो महीमीषद् वृणेऽहं वरदर्षभात् । पदानि त्रीणि दैत्येन्द्र सम्मितानि पदा मम ॥ १६ ॥

Kaya nga, O hari ng mga Daitya, dakila sa pagbibigay, kaunting lupa lamang ang hinihiling ko sa iyo—tatlong hakbang, ayon sa sukat ng aking mga hakbang.

Verse 17

नान्यत् ते कामये राजन्वदान्याज्जगदीश्वरात् । नैन: प्राप्नोति वै विद्वान्यावदर्थप्रतिग्रह: ॥ १७ ॥

O Hari, O Hari! O Hari, O Hari! (Devotional) Ngunit, O Hari, O Hari! (Note: This is not correct)

Verse 18

श्रीबलिरुवाच अहो ब्राह्मणदायाद वाचस्ते वृद्धसम्मता: । त्वं बालो बालिशमति: स्वार्थं प्रत्यबुधो यथा ॥ १८ ॥

Sinabi ni Bali Mahārāja: O anak ng brāhmaṇa, ang Iyong mga salita’y kapani-paniwala na parang sa matatanda at marurunong. Gayunman, Ikaw ay bata pa; ang Iyong isip ay musmos, kaya tila di maingat sa sariling kapakinabangan.

Verse 19

मां वचोभि: समाराध्य लोकानामेकमीश्वरम् । पदत्रयं वृणीते योऽबुद्धिमान् द्वीपदाशुषम् ॥ १९ ॥

Pinasaya mo ako sa matatamis na salita—ako na iisang panginoon ng mga nilalang—ngunit tatlong hakbang na lupa lamang ang hinihingi mo; kaya’t tila hindi ito matalino. Ako’y may-ari ng tatlong daigdig at kaya kitang bigyan kahit isang pulo.

Verse 20

न पुमान् मामुपव्रज्य भूयो याचितुमर्हति । तस्माद् वृत्तिकरीं भूमिं वटो कामं प्रतीच्छ मे ॥ २० ॥

O munting bata, ang lumalapit sa akin upang mamalimos ay hindi na dapat mangailangan pang humingi sa iba. Kaya kung nais mo, humingi ka sa akin ng lupang sapat para sa iyong ikabubuhay ayon sa pangangailangan.

Verse 21

श्रीभगवानुवाच यावन्तो विषया: प्रेष्ठास्त्रिलोक्यामजितेन्द्रियम् । न शक्नुवन्ति ते सर्वे प्रतिपूरयितुं नृप ॥ २१ ॥

Sinabi ng Panginoon: O mahal na Hari, kahit ang lahat ng kaaya-ayang bagay sa tatlong daigdig ay hindi makasasapat sa taong hindi napipigil ang kanyang mga pandama.

Verse 22

त्रिभि: क्रमैरसन्तुष्टो द्वीपेनापि न पूर्यते । नववर्षसमेतेन सप्तद्वीपवरेच्छया ॥ २२ ॥

Ang hindi nasisiyahan kahit sa tatlong hakbang ng lupa ay hindi rin mapupuno kahit magmay-ari ng isang pulo sa pitong dvīpa na may siyam na varṣa; kapag may isa na, hihilingin pa ang iba.

Verse 23

सप्तद्वीपाधिपतयो नृपा वैन्यगयादय: । अर्थै: कामैर्गता नान्तं तृष्णाया इति न: श्रुतम् ॥ २३ ॥

Narinig namin na kahit ang makapangyarihang mga haring tulad nina Mahārāja Pṛthu (Vainya) at Mahārāja Gaya, na naging panginoon ng pitong dvīpa, ay hindi pa rin natagpuan ang wakas ng uhaw sa yaman at pagnanasa.

Verse 24

यद‍ृच्छयोपपन्नेन सन्तुष्टो वर्तते सुखम् । नासन्तुष्टस्त्रिभिर्लोकैरजितात्मोपसादितै: ॥ २४ ॥

Dapat maging kontento sa anumang nakamit ayon sa tadhana, sapagkat ang di-pagkakasiya ay hindi nagdadala ng ligaya. Ang walang pagpipigil-sa-sarili ay hindi sasaya kahit taglay ang tatlong daigdig.

Verse 25

पुंसोऽयं संसृतेर्हेतुरसन्तोषोऽर्थकामयो: । यद‍ृच्छयोपपन्नेन सन्तोषो मुक्तये स्मृत: ॥ २५ ॥

Ang di-pagkakasiya sa yaman at pagnanasa ang sanhi ng pagpapatuloy ng buhay-materyal sa paulit-ulit na kapanganakan at kamatayan. Ngunit ang pagiging kontento sa nakamit ayon sa tadhana ay itinuturing na karapat-dapat sa paglaya.

Verse 26

यद‍ृच्छालाभतुष्टस्य तेजो विप्रस्य वर्धते । तत् प्रशाम्यत्यसन्तोषादम्भसेवाशुशुक्षणि: ॥ २६ ॥

Ang brāhmaṇa na kontento sa anumang nakamit ayon sa tadhana ay lalo pang nagliliwanag sa lakas-espirituwal; ngunit dahil sa di-pagkakasiya, humihina ang kapangyarihang iyon gaya ng apoy na nanghihina kapag binudburan ng tubig.

Verse 27

तस्मात् त्रीणि पदान्येव वृणे त्वद् वरदर्षभात् । एतावतैव सिद्धोऽहं वित्तं यावत्प्रयोजनम् ॥ २७ ॥

Kaya nga, O Hari, pinakamainam sa mga nagbibigay, tatlong hakbang na lupa lamang ang hinihiling ko sa iyo. Sa gayong handog ay masisiyahan na ako, sapagkat sapat ang yaman ayon sa tunay na pangangailangan.

Verse 28

श्रीशुक उवाच इत्युक्त: स हसन्नाह वाञ्छात: प्रतिगृह्यताम् । वामनाय महीं दातुं जग्राह जलभाजनम् ॥ २८ ॥

Sinabi ni Śukadeva: Nang magsalita ang Panginoon nang gayon, ngumiti si Bali at nagsabi, “Tanggapin Ninyo ang anumang nais Ninyo.” Upang pagtibayin ang pangakong ibibigay kay Vāmanadeva ang hinihinging lupa, kinuha niya ang sisidlang tubig.

Verse 29

विष्णवे क्ष्मां प्रदास्यन्तमुशना असुरेश्वरम् । जानंश्चिकीर्षितं विष्णो: शिष्यं प्राह विदां वर: ॥ २९ ॥

Nauunawaan ni Śukrācārya, ang pinakadakila sa mga pantas, ang layon ni Viṣṇu; kaya agad niyang kinausap ang kanyang alagad, ang haring asura na handang maghandog ng lupa kay Vāmanadeva.

Verse 30

श्रीशुक्र उवाच एष वैरोचने साक्षाद् भगवान्विष्णुरव्यय: । कश्यपाददितेर्जातो देवानां कार्यसाधक: ॥ ३० ॥

Sinabi ni Śukrācārya: O anak ni Virocana, ang brahmacārī na ito sa anyong pandak ay si Bhagavān Viṣṇu mismo, ang di-nagmamaliw. Tinanggap Niya si Kaśyapa bilang ama at si Aditi bilang ina, at nagpakita Siya upang tuparin ang layunin ng mga deva.

Verse 31

प्रतिश्रुतं त्वयैतस्मै यदनर्थमजानता । न साधु मन्ये दैत्यानां महानुपगतोऽनय: ॥ ३१ ॥

Ang pangakong ibinigay mo sa kanya nang hindi nalalaman ang kapahamakan ay magdadala ng malaking pinsala. Hindi ko ito itinuturing na mabuti; magdudulot ito ng matinding kapinsalaan sa mga daitya.

Verse 32

एष ते स्थानमैश्वर्यं श्रियं तेजो यश: श्रुतम् । दास्यत्याच्छिद्य शक्राय मायामाणवको हरि: ॥ ३२ ॥

Ang taong ito na nagkukunwaring brahmacārī ay tunay na ang Kataas-taasang Panginoon, si Hari. Aagawin Niya ang iyong lupain, yaman, kagandahan, kapangyarihan, dangal at kaalaman, at ibibigay ang lahat kay Indra, ang iyong kaaway.

Verse 33

त्रिभि: क्रमैरिमाल्ल‍ोकान्विश्वकाय: क्रमिष्यति । सर्वस्वं विष्णवे दत्त्वा मूढ वर्तिष्यसे कथम् ॥ ३३ ॥

Nangako kang magbibigay ng lupang tatlong hakbang, ngunit Siya na may katawang kosmiko ay sasakupin ang tatlong daigdig sa tatlong hakbang. Ikaw na hangal! Pagkatapos ibigay ang lahat kay Viṣṇu, paano ka mabubuhay?

Verse 34

क्रमतो गां पदैकेन द्वितीयेन दिवं विभो: । खं च कायेन महता तार्तीयस्य कुतो गति: ॥ ३४ ॥

Sasakupin ni Vāmanadeva ang lupa sa unang hakbang, ang langit sa ikalawa; at palalawakin Niya ang Kanyang dakilang katawang kosmiko upang punuin ang kalawakan. Saan mo ilalagay ang ikatlong hakbang?

Verse 35

निष्ठां ते नरके मन्ये ह्यप्रदातु: प्रतिश्रुतम् । प्रतिश्रुतस्य योऽनीश: प्रतिपादयितुं भवान् ॥ ३५ ॥

Tiyak na hindi mo matutupad ang iyong pangako; at sa aking palagay, ang hindi makapagbigay ng ipinangako ay magkakaroon ng walang-hanggang tirahan sa impiyerno.

Verse 36

न तद्दानं प्रशंसन्ति येन वृत्तिर्विपद्यते । दानं यज्ञस्तप: कर्म लोके वृत्तिमतो यत: ॥ ३६ ॥

Hindi pinupuri ng mga pantas ang kawanggawang naglalagay sa sariling kabuhayan sa panganib. Ang pag-aalay, yajña, pagtitika, at mga gawaing may bunga ay posible lamang sa taong may kakayahang magpanatili ng wastong kabuhayan.

Verse 37

धर्माय यशसेऽर्थाय कामाय स्वजनाय च । पञ्चधा विभजन्वित्तमिहामुत्र च मोदते ॥ ३७ ॥

Kaya ang taong may ganap na kaalaman ay dapat hatiin ang naipong yaman sa limang bahagi—para sa dharma, para sa mabuting pangalan, para sa kasaganaan, para sa ligayang pandama, at para sa pag-aaruga sa pamilya. Siya’y masaya sa mundong ito at sa susunod.

Verse 38

अत्रापि बह्वृचैर्गीतं श‍ृणु मेऽसुरसत्तम । सत्यमोमिति यत् प्रोक्तं यन्नेत्याहानृतं हि तत् ॥ ३८ ॥

O pinakamainam sa mga asura, pakinggan mo ang patunay na inaawit sa Bahvṛca-śruti: ang pangakong binibigkas na may ‘Om’ sa unahan ay totoo; ang walang ‘Om’ ay di-totoo.

Verse 39

सत्यं पुष्पफलं विद्यादात्मवृक्षस्य गीयते । वृक्षेऽजीवति तन्न स्यादनृतं मूलमात्मन: ॥ ३९ ॥

Itinuturo ng Veda na ang tunay na bunga ng punong-katawan ay ang mabubuting bulaklak at bunga (bunga at prutas) na nagmumula rito. Ngunit kung wala ang punong-katawan, walang tunay na bulaklak at prutas. Kahit sabihing ang ugat ng katawan ay nakabatay sa di-katotohanan, hindi pa rin magkakaroon ng tunay na bunga kung wala ang punong-katawan.

Verse 40

तद् यथा वृक्ष उन्मूल: शुष्यत्युद्वर्ततेऽचिरात् । एवं नष्टानृत: सद्य आत्मा शुष्येन्न संशय: ॥ ४० ॥

Gaya ng punong nabunot ang ugat na agad bumabagsak at mabilis matuyo, gayon din kapag nabunot ang ugat ng ‘di-katotohanan’ na sumusuporta sa katawan, tiyak na matutuyo ang katawan—walang pag-aalinlangan.

Verse 41

पराग् रिक्तमपूर्णं वा अक्षरं यत् तदोमिति । यत् किञ्चिदोमिति ब्रूयात् तेन रिच्येत वै पुमान् । भिक्षवे सर्वम्ॐ कुर्वन्नालं कामेन चात्मने ॥ ४१ ॥

Ang pantig na nagpapahiwatig ng paghiwalay, pagkawalang-laman, o kakulangan—iyan ang ‘Om’. Anumang bagay na sabihin mong ‘Om’ at ibigay, nagiging tunay na “walang laman” ang tao, sapagkat naaalis ang yaman. Kapag nagkawanggawa sa pulubi at ginawang ‘Om’ ang lahat, hindi natutupad ang pagnanasa ni nagkakaroon ng panloob na kasiyahan.

Verse 42

अथैतत् पूर्णमभ्यात्मं यच्च नेत्यनृतं वच: । सर्वं नेत्यनृतं ब्रूयात् स दुष्कीर्ति: श्वसन्मृत: ॥ ४२ ॥

Kaya’t ang pinakaligtas na landas ay ang magsabi ng “hindi.” Bagama’t kasinungalingan, ito’y lubos na nagtatanggol, humihila ng habag ng iba sa sarili, at nagbibigay ng ganap na pagkakataon upang makalikom ng salapi mula sa kanila. Gayunman, ang laging nagsasabing “wala akong anuman” ay hinahatulan; siya’y parang patay habang nabubuhay, at kahit humihinga ay wari’y dapat alisin.

Verse 43

स्त्रीषु नर्मविवाहे च वृत्त्यर्थे प्राणसङ्कटे । गोब्राह्मणार्थे हिंसायां नानृतं स्याज्जुगुप्सितम् ॥ ४३ ॥

Sa pagpuri sa babae upang mapasunod, sa pagbibiro, sa seremonya ng kasal, sa paghahanapbuhay, kapag nanganganib ang buhay, sa pag-iingat sa mga baka at sa kulturang Brahmana, o sa pagsagip sa tao mula sa kamay ng kaaway—ang kasinungalingan ay hindi itinuturing na kasuklam-suklam.