Adhyaya 12
Ashtama SkandhaAdhyaya 1247 Verses

Adhyaya 12

Lord Śiva Bewildered by Mohinī (Viṣṇu’s Yoga-māyā and the Limits of Ascetic Power)

Matapos matanggap ng mga deva ang amṛta sa pamamagitan ng anyong Mohinī ni Viṣṇu matapos ang pag-uga ng karagatan, ipinagpatuloy ni Śukadeva ang salaysay: nagnasa si Panginoong Śiva na masilayan ang pambihirang anyong iyon. Si Śiva, kasama si Umā at ang kanyang mga gaṇa, ay lumapit kay Madhusūdana at naghandog ng malalim na papuri: si Viṣṇu ang di-materyal na Kataas-taasang Sanhi, ang pagkakaisa ng sanhi at bunga, at na kulang ang bahagyang pagbasa sa mga darśana (Vedānta, Mīmāṁsā, Sāṅkhya, Pātañjala, Pañcarātra) kung hindi ganap na kinikilala ang Bhagavān. Pumayag si Viṣṇu at nagpakita bilang Mohinī sa gubat; ang kagandahan niya’y gumulo sa isipan ni Śiva, kaya siya’y humabol, nadaig ng yoga-māyā, at naglabas ng binhi—na sinasabing naging mga minahan ng ginto at pilak. Nang magwakas ang ilusyon, nagbalik ang pagpipigil ni Śiva, kinilala ang walang kapantay na śakti ni Viṣṇu, at pinuri sa kanyang katatagan. Nagbalik si Viṣṇu sa tunay na anyo; umuwi si Śiva sa Kailāsa at itinuro kay Bhavānī ang kamangha-manghang saklaw ng māyā ng Panginoon. Nagtatapos ang kabanata sa pagpapatibay na ang pakikinig sa mga līlā na ito’y pumupuksa sa pagdurusa at humahantong sa mapagpugay na pag-alaala at pagsamba.

Shlokas

Verse 1

श्रीबादरायणिरुवाच वृषध्वजो निशम्येदं योषिद्रूपेण दानवान् । मोहयित्वा सुरगणान्हरि: सोममपाययत् ॥ १ ॥ वृषमारुह्य गिरिश: सर्वभूतगणैर्वृत: । सह देव्या ययौ द्रष्टुं यत्रास्ते मधुसूदन: ॥ २ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: Si Hari, ang Kataas-taasang Panginoon, ay nag-anyong babae, inakit ang mga asura at pinainom ang mga deva ng amṛta. Nang marinig ito, si Śiva na may sagisag na toro, sakay ng toro at napalilibutan ng mga bhūta, ay nagtungo kasama si Devī Umā sa kinaroroonan ni Madhusūdana upang masilayan ang anyong babae na iyon.

Verse 2

श्रीबादरायणिरुवाच वृषध्वजो निशम्येदं योषिद्रूपेण दानवान् । मोहयित्वा सुरगणान्हरि: सोममपाययत् ॥ १ ॥ वृषमारुह्य गिरिश: सर्वभूतगणैर्वृत: । सह देव्या ययौ द्रष्टुं यत्रास्ते मधुसूदन: ॥ २ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: Si Hari ay nag-anyong babae, inakit ang mga asura at pinainom ang mga deva ng amṛta. Nang marinig ito, si Śiva na Vṛṣadhvaja, napalilibutan ng mga bhūta, ay nagtungo kasama si Devī Umā sa kinaroroonan ni Madhusūdana upang masilayan ang anyong babae na iyon.

Verse 3

सभाजितो भगवता सादरं सोमया भव: । सूपविष्ट उवाचेदं प्रतिपूज्य स्मयन्हरिम् ॥ ३ ॥

Tinanggap ng Bhagavān si Bhava (Śiva) at si Somayā (Umā) nang may dakilang paggalang. Pagkaupo nang maginhawa, sinamba ni Śiva ang Panginoon ayon sa nararapat, at nakangiting nagsalita kay Hari ng ganito.

Verse 4

श्रीमहादेव उवाच देवदेव जगद्वय‍ापिञ्जगदीश जगन्मय । सर्वेषामपि भावानां त्वमात्मा हेतुरीश्वर: ॥ ४ ॥

Sinabi ni Śrī Mahādeva: O Diyos ng mga diyos, ang Panginoong sumasaklaw sa lahat, ang Jagadīśa; sa iyong śakti ikaw ay nahahayag bilang sangnilikha. Ikaw ang Ātman ng lahat, ang ugat na sanhi at ang Parameśvara.

Verse 5

आद्यन्तावस्य यन्मध्यमिदमन्यदहं बहि: । यतोऽव्ययस्य नैतानि तत् सत्यं ब्रह्म चिद्‌भवान् ॥ ५ ॥

Ang simula at wakas, ang gitna, ang hayag at di-hayag, ang ahaṅkāra at ang buong paglawak ng sansinukob ay mula sa Iyo; ngunit Ikaw ang di-nasisirang Katotohanan, ang Brahman na cit, kaya walang kapanganakan at kamatayan sa Iyo.

Verse 6

तवैव चरणाम्भोजं श्रेयस्कामा निराशिष: । विसृज्योभयत: सङ्गं मुनय: समुपासते ॥ ६ ॥

Ang mga banal na muni na naghahangad ng pinakamataas na śreyas, walang pagnanasa, iniiwan ang lahat ng pagkakapit sa mundo at sa langit, at walang humpay na sumasamba sa lotus na paa Mo sa bhakti.

Verse 7

त्वं ब्रह्म पूर्णममृतं विगुणं विशोक- मानन्दमात्रमविकारमनन्यदन्यत् । विश्वस्य हेतुरुदयस्थितिसंयमाना- मात्मेश्वरश्च तदपेक्षतयानपेक्ष: ॥ ७ ॥

O Panginoon, Ikaw ang kataas-taasang Brahman: ganap, walang kamatayan, lampas sa guṇa, walang dalamhati, dalisay na kaligayahan, di-nagbabago. Ikaw ang sanhi ng paglikha, pag-iral, at pagkalusaw, ang Īśvara sa puso ng lahat; lahat ay umaasa sa Iyo, ngunit Ikaw ay laging malaya.

Verse 8

एकस्त्वमेव सदसद्‌द्वयमद्वयं च स्वर्णं कृताकृतमिवेह न वस्तुभेद: । अज्ञानतस्त्वयि जनैर्विहितो विकल्पो यस्माद् गुणव्यतिकरो निरुपाधिकस्य ॥ ८ ॥

Mahal kong Panginoon, Ikaw lamang ang sanhi at bunga; kahit magmukhang dalawa—sat at asat—Ikaw ay iisang advaya. Gaya ng ginto sa alahas at ginto sa mina na hindi magkaiba, gayon din ang sanhi at bunga. Dahil sa kamangmangan, iniisip ng tao ang pagkakaiba sa Iyo; Ikaw ay dalisay na walang kondisyon, at ang sansinukob ay bunga ng Iyong mga katangiang transendental.

Verse 9

त्वां ब्रह्म केचिदवयन्त्युत धर्ममेकेएके परं सदसतो: पुरुषं परेशम् । अन्येऽवयन्ति नवशक्तियुतं परं त्वांकेचिन्महापुरुषमव्ययमात्मतन्त्रम् ॥ ९ ॥

O Panginoon, itinuturing Ka ng ilang Vedāntista bilang ang walang-anyo na Brahman; ng mga Mīmāṁsaka bilang mismong Dharma. Nakikita Ka ng mga Sāṅkhya bilang ang Kataas-taasang Purusha na lampas sa prakṛti at puruṣa at tagapamahala kahit ng mga deva. Sinasamba Ka ng mga tagasunod ng Pañcarātra bilang ang Pinakamataas na may siyam na śakti, at ng mga yogi ni Patañjali bilang ang ganap na malaya at walang-katulad na Kataas-taasang Persona ng Diyos.

Verse 10

नाहं परायुर्ऋषयो न मरीचिमुख्याजानन्ति यद्विरचितं खलु सत्त्वसर्गा: । यन्मायया मुषितचेतस ईश दैत्य-मर्त्यादय: किमुत शश्वदभद्रवृत्ता: ॥ १० ॥

O Īśa, kahit ako na si Indra, pati si Brahmā at ang mga dakilang ṛṣi na pinangungunahan ni Marīci—bagama’t isinilang sa sattva‑guṇa—ay hindi maunawaan ang hiwaga ng nilikhang ito na Iyong inayos. Ninakaw ng Iyong māyā ang aming kamalayan; lalo na ang mga asura, tao, at iba pa na nasa rajo at tamo, na laging may masamang gawi—paano nila Ikaw makikilala?

Verse 11

स त्वं समीहितमद: स्थितिजन्मनाशंभूतेहितं च जगतो भवबन्धमोक्षौ । वायुर्यथा विशति खं च चराचराख्यंसर्वं तदात्मकतयावगमोऽवरुन्‍त्से ॥ ११ ॥

O Panginoon, Ikaw ang kataas-taasang kaalaman na nagkatawang-anyo; batid Mo ang simula, pag-iral, at pagkalusaw ng sangnilikha, at batid Mo ang lahat ng pagsisikap ng mga jīva na nagbubuklod sa kanila sa saṁsāra o nagpapalaya tungo sa mokṣa. Gaya ng hangin na pumapasok sa malawak na langit at sa katawan ng lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw, Ikaw ay nasa lahat ng dako; kaya Ikaw ang nakakabatid ng lahat.

Verse 12

अवतारा मया द‍ृष्टा रममाणस्य ते गुणै: । सोऽहं तद्‌द्रष्टुमिच्छामि यत् ते योषिद्वपुर्धृतम् ॥ १२ ॥

O Panginoon, nakita ko na ang iba’t ibang avatāra na Iyong ipinamalas habang Ikaw ay naglalaro sa Iyong mga katangiang transendental. Ngayon na Ikaw ay nag-anyong babae, nais ko ring masilayan ang anyong iyon.

Verse 13

येन सम्मोहिता दैत्या: पायिताश्चामृतं सुरा: । तद् दिद‍ृक्षव आयाता: परं कौतूहलं हि न: ॥ १३ ॥

O Panginoon, naparito kami na nagnanais makita ang anyong ginamit Mo upang lubusang akitin ang mga asura, at sa gayon ay nakainom ng amṛta ang mga deva. Napakalaki ng aming pag-uusisa; ako’y labis na sabik masilayan ang anyong iyon.

Verse 14

श्रीशुक उवाच एवमभ्यर्थितो विष्णुर्भगवान् शूलपाणिना । प्रहस्य भावगम्भीरं गिरिशं प्रत्यभाषत ॥ १४ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva Gosvāmī: Nang hilingin ito ni Śiva na may hawak na trident, ngumiti si Panginoong Viṣṇu nang may taimtim na bigat at sumagot kay Girīśa.

Verse 15

श्रीभगवानुवाच कौतूहलाय दैत्यानां योषिद्वेषो मया धृत: । पश्यता सुरकार्याणि गते पीयूषभाजने ॥ १५ ॥

Wika ng Panginoon: Nang agawin ng mga asura ang banga ng amṛta, alang-alang sa kapakanan ng mga deva ay nag-anyong dalagang napakaganda Ako upang dayain at lituhin sila.

Verse 16

तत्तेऽहं दर्शयिष्यामि दिद‍ृक्षो: सुरसत्तम । कामिनां बहु मन्तव्यं सङ्कल्पप्रभवोदयम् ॥ १६ ॥

O pinakamainam sa mga deva, dahil nais mong makita, ipapakita Ko ang anyo Ko na labis na pinahahalagahan ng mga alipin ng pita; sapagkat ang pag-usbong ng pagnanasa ay nagmumula sa guniguni ng isip.

Verse 17

श्रीशुक उवाच इति ब्रुवाणो भगवांस्तत्रैवान्तरधीयत । सर्वतश्चारयंश्चक्षुर्भव आस्ते सहोमया ॥ १७ ॥

Ipinagpatuloy ni Śrī Śukadeva: Pagkasabi nito, agad na naglaho roon si Panginoong Viṣṇu. Naiwan si Śiva kasama si Umā, at inilibot ang mga matang gumagalaw upang hanapin Siya sa lahat ng dako.

Verse 18

ततो ददर्शोपवने वरस्त्रियंविचित्रपुष्पारुणपल्ल‍वद्रुमे । विक्रीडतीं कन्दुकलीलया लसद्-दुकूलपर्यस्तनितम्बमेखलाम् ॥ १८ ॥

Pagkaraan, sa isang magandang gubat na hardin sa malapit—punô ng mga punong may mapulang murang dahon at sari-saring bulaklak—nakita ni Śiva ang isang napakagandang babae na naglalaro ng bola; ang kumikislap na sari ay nakalapat sa kanyang balakang at may palamuting sinturon sa baywang.

Verse 19

आवर्तनोद्वर्तनकम्पितस्तन-प्रकृष्टहारोरुभरै: पदे पदे । प्रभज्यमानामिव मध्यतश्चलत्-पदप्रवालं नयतीं ततस्तत: ॥ १९ ॥

Dahil ang bola ay bumabagsak at muling tumatalbog, habang siya’y naglalaro ay nanginginig ang kanyang dibdib. Sa bigat ng dibdib at ng mabibigat na kuwintas ng bulaklak, ang kanyang baywang ay waring mababali sa bawat hakbang. Ang malalambot na paang mapula na parang koral ay gumagalaw sa magkabila.

Verse 20

दिक्षु भ्रमत्कन्दुकचापलैर्भृशंप्रोद्विग्नतारायतलोललोचनाम् । स्वकर्णविभ्राजितकुण्डलोल्ल‍सत्-कपोलनीलालकमण्डिताननाम् ॥ २० ॥

Dahil sa liksi ng bola na gumagala sa iba’t ibang panig, ang kanyang malalapad at magagandang mata ay naging lubhang masigla at palipat‑lipat. Ang kumikislap na hikaw sa kanyang mga tainga’y nagpaganda sa makinang na pisngi, at ang maiitim na hibla ng buhok sa mukha’y lalo siyang naging kaaya-aya.

Verse 21

श्लथद् दुकूलं कबरीं च विच्युतांसन्नह्यतीं वामकरेण वल्गुना । विनिघ्नतीमन्यकरेण कन्दुकंविमोहयन्तीं जगदात्ममायया ॥ २१ ॥

Habang naglalaro ng bola, lumuwag ang kanyang kasuotan at nagkalat ang kanyang buhok. Sinikap niyang itali ang buhok gamit ang magandang kaliwang kamay, at kasabay nito’y pinapalo ang bola gamit ang kanang kamay. Sa ganitong paraan, sa Kanyang panloob na māyā, ang Panginoon—Kaluluwa ng sanlibutan—ay umakit sa lahat.

Verse 22

तां वीक्ष्य देव इति कन्दुकलीलयेषद्-व्रीडास्फुटस्मितविसृष्टकटाक्षमुष्ट: । स्त्रीप्रेक्षणप्रतिसमीक्षणविह्वलात्मानात्मानमन्तिक उमां स्वगणांश्च वेद ॥ २२ ॥

Habang minamasdan ni Panginoong Śiva ang babae na naglalaro ng bola, paminsan-minsa’y lumilingon siya at bahagyang ngumiti sa hiya. Sa palitan ng tingin, nabalisa ang puso ni Śiva; nalimutan niya ang sarili, si Umā na kanyang mahal na asawa, at maging ang mga kasama niyang nasa malapit.

Verse 23

तस्या: कराग्रात् स तु कन्दुको यदागतो विदूरं तमनुव्रजत्स्त्रिया: । वास: ससूत्रं लघु मारुतोऽहरद्भवस्य देवस्य किलानुपश्यत: ॥ २३ ॥

Nang tumalon mula sa kanyang kamay ang bola at bumagsak sa malayo, sinundan iyon ng babae. Ngunit habang nakamasid si Devang Bhava (Śiva), isang banayad na simoy ang biglang nagpalipad sa kanyang manipis na kasuotan at sinturong tali.

Verse 24

एवं तां रुचिरापाङ्गीं दर्शनीयां मनोरमाम् । द‍ृष्ट्वा तस्यां मनश्चक्रे विषज्जन्त्यां भव: किल ॥ २४ ॥

Sa gayon, nakita ni Panginoong Śiva ang babaeng may marikit na sulyap, kaaya-ayang pagmasdan at kaibig-ibig; at tumingin din siya kay Śiva. Sa pag-aakalang siya’y naaakit sa kanya, ang puso ni Śiva ay lalo ring nabighani sa kanya.

Verse 25

तयापहृतविज्ञानस्तत्कृतस्मरविह्वल: । भवान्या अपि पश्यन्त्या गतह्रीस्तत्पदं ययौ ॥ २५ ॥

Dahil sa babaeng iyon, naagaw ang matinong pag-iisip ni Śiva at siya’y nayanig ng pagnanasa. Kahit nakatingin si Bhavānī, iniwan niya ang hiya at lumapit sa babae.

Verse 26

सा तमायान्तमालोक्य विवस्त्रा व्रीडिता भृशम् । निलीयमाना वृक्षेषु हसन्ती नान्वतिष्ठत ॥ २६ ॥

Ang magandang babae ay hubad na noon pa. Nang makita niyang papalapit si Śiva, labis siyang nahiya. Habang nakangiti, nagtago siya sa mga puno at hindi nanatili sa iisang lugar.

Verse 27

तामन्वगच्छद् भगवान् भव: प्रमुषितेन्द्रिय: । कामस्य च वशं नीत: करेणुमिव यूथप: ॥ २७ ॥

Nayanig ang kanyang mga pandama, kaya si Bhagavān Bhava (Śiva) ay napasailalim sa pagnanasa at sinundan siya, gaya ng lalaking elepante na humahabol sa babaeng elepante.

Verse 28

सोऽनुव्रज्यातिवेगेन गृहीत्वानिच्छतीं स्त्रियम् । केशबन्ध उपानीय बाहुभ्यां परिषस्वजे ॥ २८ ॥

Matapos siyang habulin nang napakabilis, hinawakan ni Śiva ang babaeng ayaw pumayag sa tirintas ng buhok at hinila palapit, saka siya niyakap gamit ang kanyang mga bisig.

Verse 29

सोपगूढा भगवता करिणा करिणी यथा । इतस्तत: प्रसर्पन्ती विप्रकीर्णशिरोरुहा ॥ २९ ॥ आत्मानं मोचयित्वाङ्ग सुरर्षभभुजान्तरात् । प्राद्रवत्सा पृथुश्रोणी माया देवविनिर्मिता ॥ ३० ॥

Gaya ng lalaking elepante na yumayakap sa babaeng elepante, niyakap siya ni Bhagavān Śiva; kalat ang buhok niya at gumalaw siya rito’t roon na parang ahas na babae.

Verse 30

सोपगूढा भगवता करिणा करिणी यथा । इतस्तत: प्रसर्पन्ती विप्रकीर्णशिरोरुहा ॥ २९ ॥ आत्मानं मोचयित्वाङ्ग सुरर्षभभुजान्तरात् । प्राद्रवत्सा पृथुश्रोणी माया देवविनिर्मिता ॥ ३० ॥

O Hari, ang babaeng may malapad at mataas na balakang ay yoga-māyā na ipinakita ng Kataas-taasang Panginoon. Sa paanuman ay nakawala siya sa magiliw na yakap ni Śiva at tumakbo palayo.

Verse 31

तस्यासौ पदवीं रुद्रो विष्णोरद्भ‍ुतकर्मण: । प्रत्यपद्यत कामेन वैरिणेव विनिर्जित: ॥ ३१ ॥

Na para bang natalo ng kaaway na anyong pagnanasa, sinundan ni Rudra ang landas ni Viṣṇu na gumagawa ng mga kababalaghan, na nag-anyong Mohinī.

Verse 32

तस्यानुधावतो रेतश्चस्कन्दामोघरेतस: । शुष्मिणो यूथपस्येव वासितामनुधावत: ॥ ३२ ॥

Gaya ng baliw na lalaking elepante na humahabol sa babaeng elepanteng maaaring maglihi, hinabol ni Śiva ang magandang babae, at ang kaniyang binhi—na di kailanman nasasayang—ay lumabas.

Verse 33

यत्र यत्रापतन्मह्यां रेतस्तस्य महात्मन: । तानि रूप्यस्य हेम्नश्च क्षेत्राण्यासन्महीपते ॥ ३३ ॥

O hari, saanman sa ibabaw ng daigdig bumagsak ang binhi ng dakilang Śiva, doon ay sumibol kalaunan ang mga minahan ng ginto at pilak.

Verse 34

सरित्सर:सु शैलेषु वनेषूपवनेषु च । यत्र क्‍व चासन्नृषयस्तत्र सन्निहितो हर: ॥ ३४ ॥

Sinundan ni Panginoong Śiva si Mohinī saanman—sa mga pampang ng ilog at lawa, malapit sa mga bundok, sa mga gubat at hardin; saanman naninirahan ang mga dakilang rishi, naroon din si Hara (Śiva).

Verse 35

स्कन्ने रेतसि सोऽपश्यदात्मानं देवमायया । जडीकृतं नृपश्रेष्ठ सन्न्यवर्तत कश्मलात् ॥ ३५ ॥

O Mahārāja Parīkṣit, nang tuluyang mailabas ni Śiva ang binhi, nakita niya na siya mismo’y nabiktima ng devā-māyā, ang ilusyon na nilikha ng Kataas-taasang Persona ng Diyos. Kaya pinigil niya ang sarili at hindi na muling sumunod sa māyā.

Verse 36

अथावगतमाहात्म्य आत्मनो जगदात्मन: । अपरिज्ञेयवीर्यस्य न मेने तदुहाद्भ‍ुतम् ॥ ३६ ॥

Pagkaraan, naunawaan ni Śiva ang kanyang kalagayan at ang kadakilaan ng Kataas-taasang Persona ng Diyos, ang Jagad-ātmā na may walang-hanggang kapangyarihan. Sa pagkaunawang ito, hindi siya nagtaka sa kahanga-hangang paraan ng pagkilos ni Viṣṇu sa kanya.

Verse 37

तमविक्लवमव्रीडमालक्ष्य मधुसूदन: । उवाच परमप्रीतो बिभ्रत्स्वां पौरुषीं तनुम् ॥ ३७ ॥

Nang makita ni Madhusūdana (Viṣṇu) si Śiva na kalmado at walang hiya, labis Siyang nalugod. Kaya ibinalik Niya ang Kanyang orihinal na anyo at nagsalita nang ganito.

Verse 38

श्रीभगवानुवाच दिष्टय‍ा त्वं विबुधश्रेष्ठ स्वां निष्ठामात्मना स्थित: । यन्मे स्त्रीरूपया स्वैरं मोहितोऽप्यङ्ग मायया ॥ ३८ ॥

Sinabi ng Kataas-taasang Panginoon: O pinakamahusay sa mga deva, mapalad ka sapagkat kahit ginulo ka ng Aking malayang māyā sa anyong babae, nanatili kang matatag sa iyong paninindigan sa pamamagitan ng lakas ng sarili. Nawa’y sumaiyo ang lahat ng pagpapala.

Verse 39

को नु मेऽतितरेन्मायां विषक्तस्त्वद‍ृते पुमान् । तांस्तान्विसृजतीं भावान्दुस्तरामकृतात्मभि: ॥ ३९ ॥

O Panginoong Śambhu, sa mundong materyal na ito, sino pa maliban sa iyo ang makalalampas sa aking māyā? Karaniwang nakakapit ang mga tao sa ligayang pandama at napapailalim sa impluwensiya nito; ang kapangyarihan ng kalikasan ay napakahirap lampasan ng mga di-mapagpigil.

Verse 40

सेयं गुणमयी माया न त्वामभिभविष्यति । मया समेता कालेन कालरूपेण भागश: ॥ ४० ॥

Ang māyā na ito na binubuo ng tatlong guṇa, na nakikipagtulungan sa Akin sa paglikha at nahahayag bilang panahon sa iba’t ibang bahagi, ay hindi ka na muling malilito pa.

Verse 41

श्रीशुक उवाच एवं भगवता राजन् श्रीवत्साङ्केन सत्कृत: । आमन्‍त्र्य तं परिक्रम्य सगण: स्वालयं ययौ ॥ ४१ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: O Hari, matapos purihin at parangalan nang Kataas-taasang Panginoon na may tanda ng Śrīvatsa sa dibdib, pinalibutan Siya ni Śiva sa paggalang. Pagkaraan, humingi siya ng pahintulot at bumalik sa kanyang tahanan, ang Kailāsa, kasama ang kanyang mga kasama.

Verse 42

आत्मांशभूतां तां मायां भवानीं भगवान्भव: । सम्मतामृषिमुख्यानां प्रीत्याचष्टाथ भारत ॥ ४२ ॥

O inapo ni Bharata, sa kagalakan ay kinausap ni Panginoong Bhava (Śiva) nang may pag-ibig ang kanyang asawang si Bhavānī, na kinikilala ng mga dakilang ṛṣi bilang māyā, ang kapangyarihan ni Viṣṇu.

Verse 43

अयि व्यपश्यस्त्वमजस्य मायांपरस्य पुंस: परदेवताया: । अहं कलानामृषभोऽपि मुह्येययावशोऽन्ये किमुतास्वतन्त्रा: ॥ ४३ ॥

Sinabi ni Śiva: O Diyosa, nakita mo na ngayon ang māyā ng Kataas-taasang Persona ng Diyos—ang Di-isinilang, Panginoon ng lahat, at pinakamataas na Diyos. Bagaman ako’y isa sa mga pangunahing pagpapalawak Niya, nalinlang pa rin ako ng Kanyang kapangyarihan; paano pa kaya ang iba na lubos na nakasalalay sa māyā?

Verse 44

यं मामपृच्छस्त्वमुपेत्य योगात्समासहस्रान्त उपारतं वै । स एष साक्षात् पुरुष: पुराणोन यत्र कालो विशते न वेद: ॥ ४४ ॥

Nang matapos kong isagawa ang mistikong yoga sa loob ng isang libong taon, lumapit ka at nagtanong kung kanino ako nagmumuni. Ngayon, narito Siya—ang sinaunang Kataas-taasang Purusha, na hindi mapasok ng panahon at hindi ganap na maunawaan ng mga Veda.

Verse 45

श्रीशुक उवाच इति तेऽभिहितस्तात विक्रम: शार्ङ्गधन्वन: । सिन्धोर्निर्मथने येन धृत: पृष्ठे महाचल: ॥ ४५ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: Mahal na Hari, Siya ring Bhagavān na kilala bilang Śārṅga-dhanvā ang nagbuhat ng dakilang bundok sa Kanyang likod sa pag-ikot ng Karagatang Gatas. Inilarawan ko na sa iyo ang Kanyang kapangyarihan.

Verse 46

एतन्मुहु: कीर्तयतोऽनुश‍ृण्वतो न रिष्यते जातु समुद्यम: क्‍वचित् । यदुत्तमश्लोकगुणानुवर्णनं समस्तसंसारपरिश्रमापहम् ॥ ४६ ॥

Ang pagsisikap ng taong palaging nakikinig o nagsasalaysay ng kuwentong ito ay hindi kailanman masasayang. Tunay, ang pag-awit ng mga kaluwalhatian ng Uttamaśloka, ang Kataas-taasang Panginoon, ang nag-aalis ng lahat ng pagdurusa sa mundong ito.

Verse 47

असदविषयमङ्‍‍घ्रिं भावगम्यं प्रपन्ना- नमृतममरवर्यानाशयत् सिन्धुमथ्यम् । कपटयुवतिवेषो मोहयन्य: सुरारीं- स्तमहमुपसृतानां कामपूरं नतोऽस्मि ॥ ४७ ॥

Sa anyo ng isang dalagang babae, nilito ng Kataas-taasang Panginoon ang mga asura at ipinamahagi ang amṛta na lumitaw sa pag-ikot ng Karagatang Gatas sa mga deva na Kanyang mga deboto. Sa Kanya—na ang mga paa ay lampas sa mga huwad na bagay, na naaabot sa bhāva, at na tumutupad sa hangarin ng mga sumisilong—ako’y buong galang na yumuyuko.

Frequently Asked Questions

Śiva’s request is framed as wonder and theological inquiry: Mohinī is not ordinary beauty but Viṣṇu’s yoga-māyā that accomplished an impossible task—bewildering the asuras and securing amṛta for the devas. Śiva’s desire to witness it highlights that even the greatest devas seek direct darśana of the Lord’s līlā-śakti, and it sets up a teaching moment about māyā’s supremacy under Bhagavān.

The chapter’s point is not Śiva’s “weakness” but Viṣṇu’s limitless potency. Māyā here is explicitly the Lord’s own yoga-māyā; it can overwhelm even elevated beings when the Lord chooses to demonstrate His sovereignty. Śiva’s restoration of composure and his lack of shame underscore his greatness, while the incident establishes that no one surpasses the Lord’s illusory energy without His grace.

Śiva identifies Viṣṇu as Parameśvara beyond material change, the source of manifestation and dissolution, and the inner knower present like air within all beings. He also integrates multiple darśanas—showing how various schools partially apprehend the Supreme—while affirming Bhagavān as the complete reality. This culminates in rejecting a simplistic ‘Brahman true, world false’ reading by asserting the world’s dependence as an effect of the Lord’s real qualities.

Within Purāṇic symbolism, the detail functions as a cosmological etiological note (explaining origins of substances) and as a theological marker: even what is involuntarily emitted by a mahādeva is potent and consequential. It also emphasizes the extraordinary intensity of the Lord’s māyā-display, while keeping the narrative’s focus on Viṣṇu’s supremacy and Śiva’s eventual self-mastery.

The chapter uses sensual description to demonstrate the binding force of kāma under māyā, even for the exalted, thereby warning conditioned beings against complacency. Its resolution is explicitly devotional: recognition of the Lord’s śakti, humility before māyā, and the prescription of śravaṇa-kīrtana as the means to destroy suffering and re-center the mind on Bhagavān rather than sense objects.