Adhyaya 3
KantakashodhanaAdhyaya 3

Adhyaya 3

Ginawang kayang pamahalaan ni Kautilya ang kalamidad at sindak sa pamamagitan ng pagsasama ng parusa, mga pabuya (bounties), at mga pampublikong ritwal na may mahigpit na pangangasiwa upang panatilihing may tiwala, nakagagalaw, at nabubuwisan ang kanayunan. Ang takot sa mababangis na hayop, ahas, panganib sa tubig, at mga tsismis tungkol sa rakṣas ay itinuturing na banta sa seguridad-ekonomiya. Pinaiiral ng danda ang pagsunod at pumipigil sa kapabayaang nagpapalaki ng panganib. Ang mga pabuya at gantimpala ay nagmomobilisa ng pribadong pagsisikap para sa kaligtasang pampubliko at pagkuha ng impormasyon. Ang Parva-pūjā ay nagsisilbing pamamahala ng moral at pagkontrol ng tsismis na pinapatakbo ng estado. Ang mga espesyalistang Atharvan at mga māyāyogin ay kinokoopt, nililisensiyahan, at binabantayan upang maiwasan ang pag-usbong ng karibal na awtoridad. Kinalabasan: napatatatag ang mga ruta at pagsasaka, napoprotektahan ang kita, at napalalakas ang makapaternal na lehitimasyon ng hari.

Sutras

Sutra 1

दैवान्यष्टौ महाभयानि अग्निरुदकं व्याधिर्दुर्भिक्षं मूषिका व्यालाः सर्पा रक्षांसीति ॥ कZ_०४.३.०१ ॥

Ang walong dakilang sakuna (na itinuturing na mula sa tadhana) ay: apoy, tubig/baha, sakit, taggutom, daga, mababangis na hayop, ahas, at mga mapanlaban/marahas na elemento (mga kriminal o mandarambong).

Sutra 2

तेभ्यो जनपदं रक्षेत् ॥ कZ_०४.३.०२ ॥

Mula sa mga (kalamidad) na ito, dapat niyang pangalagaan ang kanayunan/kaharian.

Sutra 3

ग्रीष्मे बहिरधिश्रयणं ग्रामाः कुर्युः दशमूलीसंग्रहेणाधिष्ठिता वा ॥ कZ_०४.३.०३ ॥

Sa tag-init, ang mga nayon ay dapat mag-ayos ng paninirahan/pagkakampo sa labas (ng pangunahing pamayanan), o kaya’y maorganisa sa ilalim ng naipong imbakan ng mga yaman na ‘daśamūlī’ (sampung mahahalagang pangangailangan) para sa kahandaan.

Sutra 4

नागरिकप्रणिधावग्निप्रतिषेधो व्याख्यातः निशान्तप्रणिधौ राजपरिग्रहे च ॥ कZ_०४.३.०४ ॥

Ang pagbabawal/pagsasaayos hinggil sa apoy, gaya ng ipinaliwanag sa ilalim ng pagtalaga/pag-aayos ng tagapangasiwa ng lungsod, ay gayundin ang bisa sa pagtalaga ng bantay-gabi at sa mga establisimyentong panghari.

Sutra 5

बलिहोमस्वस्तिवाचनैः पर्वसु चाग्निपूजाः कारयेत् ॥ कZ_०४.३.०५ ॥

Dapat niyang ipagawa ang mga handog, mga ritwal ng apoy, at mga pagpapahayag ng pagpapala; at sa mga araw ng pista ay ipagawa rin ang pagsamba sa apoy.

Sutra 6

वर्षारात्रमानूपग्रामाः पूरवेलामुत्सृज्य वसेयुः ॥ कZ_०४.३.०६ ॥

Sa panahon ng tag-ulan, ang mga naninirahan sa mga nayon sa latian ay dapat lumikas mula sa mga pilapil/bangkong-baha at manirahan nang malayo sa hangganan ng pagbaha.

Sutra 7

काष्ठवेणुनावश्चोपगृह्णीयुः ॥ कZ_०४.३.०७ ॥

Dapat nilang tiyakin at ihanda ang mga bangkang yari sa kahoy at kawayan.

Sutra 8

उह्यमानमलाबुदृतिप्लवगण्डिकावेणिकाभिस्तारयेयुः ॥ कZ_०४.३.०८ ॥

Ang mga tinatangay (ng baha) ay dapat mailipat sa ligtas na lugar gamit ang mga upo/bunga, mga balat na pinalobo, mga pampalutang, mga balsang kawayan, at mga bigkis ng kawayan.

Sutra 9

अनभिसरतां द्वादशपणो दण्डः अन्यत्र प्लवहीनेभ्यः ॥ कZ_०४.३.०९ ॥

Ang mga hindi tutulong ay papatawan ng parusang labindalawang paṇa—maliban sa mga walang anumang paraan ng pagpapalutang.

Sutra 10

पर्वसु च नदीपूजाः कारयेत् ॥ कZ_०४.३.१० ॥

Sa mga araw ng pagdiriwang/mahahalagang araw, dapat niyang ipagawa ang mga ritwal ng pagsamba sa ilog.

Sutra 11

मायायोगविदो वेदविदो वा वर्षमभिचरेयुः ॥ कZ_०४.३.११ ॥

Ang mga dalubhasa sa mga okultong pamamaraan o mga iskolar ng Veda ay maaaring magsagawa ng mga ritwal na nakaaapekto sa ulan.

Sutra 12

वर्षावग्रहे शचीनाथगङ्गापर्वतमहाकच्छपूजाः कारयेत् ॥ कZ_०४.३.१२ ॥

Sa pagsisimula o pagpigil ng pag-ulan, dapat niyang ipagawa ang mga ritwal para kay Śacīnātha (Indra), sa Ilog Gaṅgā, sa mga bundok, at sa “Dakilang Pagong” (mahākaccha).

Sutra 13

व्याधिभयमौपनिषदिकैः प्रतीकारैः प्रतिकुर्युः औषधैश्चिकित्सकाः शान्तिप्रायश्चित्तैर्वा सिद्धतापसाः ॥ कZ_०४.३.१३ ॥

Ang takot sa sakit ay dapat salungatin sa pamamagitan ng mga pananggalang na hakbang ayon sa Upaniṣad; o sa pamamagitan ng mga gamot sa pangangalaga ng mga manggagamot; o sa pamamagitan ng mga ritwal na pampayapa at mga pagtubos-sala na isinasagawa ng mga natamong-ganap na ascetic.

Sutra 14

तेन मरको व्याख्यातः ॥ कZ_०४.३.१४ ॥

Sa pamamagitan nito, naipaliwanag ang (pamamahala sa) pagkamatay na dulot ng epidemya (maraka).

Sutra 15

तीर्थाभिषेचनं महाकच्छवर्धनं गवां श्मशानावदोहनं कबन्धदहनं देवरात्रिं च कारयेत् ॥ कZ_०४.३.१५ ॥

Dapat niyang ipagawa ang banal na pagligo/paghuhugas sa mga tīrtha (mga tawiran ng paglalakbay-dambana), ang ritwal ng pagpapalago sa “Dakilang Pagong” (mahākaccha), ang “pagpapagatas sa sementeryo” ng mga baka, ang pagsusunog ng mga bangkay, at ang pagtalima sa “Gabi ng mga Diyos” (devarātri).

Sutra 16

पशुव्याधिमरके स्थानार्थनीराजनं स्वदैवतपूजनं च कारयेत् ॥ कZ_०४.३.१६ ॥

In outbreaks of livestock disease and epidemic mortality, he should have the locality and its resources ritually purified and consecrated, and also arrange worship of the state’s own protective deities.

Sutra 17

दुर्भिक्षे राजा बीजभक्तोपग्रहं कृत्वानुग्रहं कुर्यात्दुर्गसेतुकर्म वा भक्तानुग्रहेण भक्तसंविभागं वा देशनिक्षेपं वा ॥ कZ_०४.३.१७ ॥

Sa panahon ng taggutom, dapat magbigay ang hari ng tulong sa pamamagitan ng paunang pagbibigay ng binhi at rasyon; o magsagawa ng mga proyektong gaya ng pagpapatibay ng kuta at mga gawaing patubig/pampublikong imprastruktura; o mamahagi ng rasyon bilang ayuda; o ilipat/patirahin muli ang mga tao sa angkop na mga lugar.

Sutra 18

मित्राणि वा व्यपाश्रयेत कर्शनं वमनं वा कुर्यात् ॥ कZ_०४.३.१८ ॥

O maaari siyang humingi ng suporta sa mga kaalyado; at maaari ring magpatupad ng mga pamamaraang medikal gaya ng pagpapapayat/pag-aayuno at paglilinis sa pamamagitan ng pampurga o pampasuka, ayon sa nararapat.

Sutra 19

निष्पन्नसस्यमन्यविषयं वा सजनपदो यायात्समुद्रसरस्तटाकानि वा संश्रयेत ॥ कZ_०४.३.१९ ॥

Kasama ang kanyang mga tao, dapat siyang lumipat sa ibang lupain na may hinog na ani; o sumilong malapit sa dagat, mga lawa, o mga imbakan ng tubig.

Sutra 20

धान्यशाकमूलफलावापान्वा सेतुषु कुर्वीत मृगपशुपक्षिव्यालमत्स्यारम्भान्वा ॥ कZ_०४.३.२० ॥

Dapat niyang isaayos ang paghahasik/pagtatanim ng butil, gulay, ugat, at prutas sa mga gawaing patubig; at simulan ang pagkuha/pangangalap ng mga hayop na nahuhuli, alagang hayop, mga ibon, mababangis na hayop, at isda.

Sutra 21

मूषिकभये मार्जारनकुलोत्सर्गः ॥ कZ_०४.३.२१ ॥

Kapag may panganib mula sa mga daga, pakawalan ang mga pusa at mga monggoose.

Sutra 22

तेषां ग्रहणहिंसायां द्वादशपणो दण्डः शुनामनिग्रहे चान्यत्रारण्यचरेभ्यः ॥ कZ_०४.३.२२ ॥

Para sa paghuli o pananakit sa kanila (mga pusa at monggoose), ang parusa ay labindalawang paṇa; at gayundin sa kabiguang pigilan ang mga aso—maliban sa mga asong gumagala sa kagubatan.

Sutra 23

स्नुहिक्षीरलिप्तानि धान्यानि विसृजेदुपनिषद्योगयुक्तानि वा ॥ कZ_०४.३.२३ ॥

Dapat siyang magkalat ng mga butil na pinahiran ng maputing katas na parang gatas ng snuhī (Euphorbia), o kaya’y mga butil na inihanda sa angkop na mga pormulang teknikal (upaniṣad-yoga).

Sutra 24

मूषिककरं वा प्रयुञ्जीत ॥ कZ_०४.३.२४ ॥

O kaya’y magpataw ng “buwis sa daga” (isang tiyak na dagdag-buwis) para sa mga hakbang sa pagkontrol ng mga rodent.

Sutra 25

शान्तिं वा सिद्धतापसाः कुर्युः ॥ कZ_०४.३.२५ ॥

O kaya’y ang mga natamong ascetic ay maaaring magsagawa ng mga ritwal na pampayapa upang maibalik ang katahimikan at tiwala ng publiko.

Sutra 26

पर्वसु च मूषिकपूजाः कारयेत् ॥ कZ_०४.३.२६ ॥

Sa mga araw ng pista/paggunita, dapat niyang ipagawa ang mga ‘ritwal para sa daga’ (mga pagdiriwang para payapain/kontrolin ang daga).

Sutra 27

तेन शलभपक्षिक्रिमिभयप्रतीकारा व्याख्याताः ॥ कZ_०४.३.२७ ॥

Sa pamamagitan ng (pamamaraang) ito, ipinaliwanag ang mga panlaban laban sa banta mula sa mga balang, mga ibon, at mga uod/insekto.

Sutra 28

व्यालभये मदनरसयुक्तानि पशुशवानि प्रसृजेत्मदनकोद्रवपूर्णान्यौदर्याणि वा ॥ कZ_०४.३.२८ ॥

Kapag may panganib mula sa mababangis na hayop, dapat siyang maglatag ng mga bangkay ng hayop na hinaluan ng katas ng madana, o (bilang alternatibo) mga pain/laman-loob na pinuno ng madana at kodrava.

Sutra 29

लुब्धकाः श्वगणिनो वा कूटपञ्जरावपातैश्चरेयुः ॥ कZ_०४.३.२९ ॥

Ang mga mangangaso, o mga tagapamahala ng mga aso, ay dapat magpatrolya gamit ang mga nakatagong kulungan at mga hukay na patibong.

Sutra 30

आवरणिनः शस्त्रपाणयो व्यालानभिहन्युः ॥ कZ_०४.३.३० ॥

Ang mga bantay na tagapagtanggol, na may sandata, ay dapat pabagsakin ang mababangis na hayop.

Sutra 31

अनभिसर्तुर्द्वादशपणो दण्डः ॥ कZ_०४.३.३१ ॥

Para sa taong hindi humaharap/hindi tumutugon (kapag kinakailangan), ang multa ay labindalawang paṇa.

Sutra 32

स एव लाभो व्यालघातिनः ॥ कZ_०४.३.३२ ॥

Ang kaparehong halaga ay ang gantimpala para sa pumatay ng mabangis na hayop sa gubat.

Sutra 33

पर्वसु च पर्वतपूजाः कारयेत् ॥ कZ_०४.३.३३ ॥

Sa mga araw ng pagtalima/pagdiriwang, dapat niyang ipagawa ang ‘mga ritwal sa bundok’ (mga organisadong hakbang laban sa mga panganib na may kinalaman sa bundok/kalupaan).

Sutra 34

तेन मृगपशुपक्षिसंघग्राहप्रतीकारा व्याख्याताः ॥ कZ_०४.३.३४ ॥

Sa pamamagitan nito (sa kaparehong paraan), ipinaliwanag ang mga panlaban sa maramihang pagdakip/pananakop ng mga pangkat ng usa, mga alagang hayop, at mga ibon.

Sutra 35

सर्पभये मन्त्रैरोषधिभिश्च जाङ्गुलीविदश्चरेयुः ॥ कZ_०४.३.३५ ॥

Kapag may panganib mula sa mga ahas, dapat kumilos ang mga dalubhasang may kaalaman sa paghawak ng ahas (jāṅgulī-vids), gamit ang mga orasyon at mga gamot.

Sutra 36

सम्भूय वापि सर्पान् हन्युः ॥ कZ_०४.३.३६ ॥

O kaya, sa sama-samang pagkilos, dapat nilang patayin ang mga ahas.

Sutra 37

अथर्ववेदविदो वाभिचरेयुः ॥ कZ_०४.३.३७ ॥

O kaya, ang mga dalubhasa sa Atharvaveda ay dapat magsagawa ng mga pananggalang na kontra-ritwal (abhicāra).

Sutra 38

पर्वसु च नागपूजाः कारयेत् ॥ कZ_०४.३.३८ ॥

At sa mga araw ng pagdiriwang/mga araw na mapalad, dapat niyang ipagawa ang mga seremonyang pagsamba sa ahas.

Sutra 39

तेनोदकप्राणिभयप्रतीकारा व्याख्याताः ॥ कZ_०४.३.३९ ॥

Sa pamamagitan niyon, naipaliwanag ang mga panlaban sa takot sa mga nilalang sa tubig.

Sutra 40

रक्षोभये रक्षोघ्नान्यथर्ववेदविदो मायायोगविदो वा कर्माणि कुर्युः ॥ कZ_०४.३.४० ॥

Kapag may takot sa mga demonyo/mapanirang espiritu, ang mga dalubhasa sa Atharvaveda—o ang mga bihasa sa māyā at mga teknik na yogic—ay dapat magsagawa ng mga ritwal na nilalayong puksain ang gayong mga banta.

Sutra 41

पर्वसु च वितर्दिच्छत्रोल्लोपिकाहस्तपताकाच्छागोपहारैश्चैत्यपूजाः कारयेत् ॥ कZ_०४.३.४१ ॥

At sa mga araw ng pagdiriwang, dapat niyang ipagawa ang pagsamba sa dambana na may mga handog tulad ng mga kanopi, mga pantakip-ulo, mga bandilang hawak-kamay, at mga kambing na inihahandog.

Sutra 42

चरुं वश्चरामः इत्येवं सर्वभयेष्वहोरात्रं चरेयुः ॥ कZ_०४.३.४२ ॥

Sa pagsasabing, “Naglalakad kami na dala ang lugaw na handog (caru),” dapat silang maglibot araw at gabi sa lahat ng kalagayang may pangamba.

Sutra 43

सर्वत्र चोपहतान्पितेवानुगृह्णीयात् ॥ कZ_०४.३.४३ ॥

At saanman, dapat niyang tratuhin ang mga nagdurusa na gaya ng isang ama—nagkakaloob ng tulong at pag-iingat.

Sutra 44

वसेयुः पूजिता राज्ञा दैवापत्प्रतिकारिणः ॥ कZ_०४.३.४४च्द् ॥

Dapat silang manirahan (doon), pinararangalan ng hari, bilang mga tagapagtapat laban sa mga kalamidad na iniuugnay sa banal (daivāpat).

Frequently Asked Questions

Reduced mortality and panic from wildlife/serpents/aquatic threats; stabilized movement, cultivation, and market activity; increased trust in royal protection through visible public measures and rapid response capacity.

For the non-attacker/non-intervener (anabhisartuḥ), a fine of 12 paṇas (dvādaśapaṇa-daṇḍa).