Sutra 20

Devanagari script

बहिः परिखाया धनुःशतापकृष्टाश्चैत्यपुण्यस्थानवनसेतुबन्धाः कार्याः यथादिशं च दिग्देवताः ॥ कZ_०२.४.२० ॥

Transliteration

bahiḥ parikhāyā dhanuḥśatāpakṛṣṭāś caityapuṇyasthānavanasetubandhāḥ kāryāḥ yathādiśaṃ ca digdevatāḥ

Translation

Sa labas ng moat, sa layong isang daang haba ng busog, dapat itayo ang mga dambana at mga pook ng kabutihang-loob, mga gubat na nakalaan, at mga pilapil/daang pilapil (para sa pagkontrol ng tubig at pagtawid); at dapat ding iluklok ang mga diyos ng mga direksiyon ayon sa kani-kanilang panig.

Word by Word

• बहिः: outside; externally
• Type: Indeclinable
• Root: बहिस्
• Form: अव्यय (स्थान/दिशा-वाचक)

• परिखायाः: of the moat
• Type: Noun
• Root: परिखा
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी एकवचन (परिखा-सम्बन्धः)

• धनुःशत: a hundred bows (a distance-measure)
• Type: Noun
• Root: धनुस् + शत
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (मात्रा/परिमाण-वाचक)

• अपकृष्टाः: placed at a distance; kept away
• Type: Participle (Verbal adjective)
• Root: अप + कृश् (कर्षणे) / अपकृष्
• Form: भूतकृदन्त/कर्मणि क्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; ‘(स्थाना:) अपकृष्टाः’ = दूरस्थाः

• चैत्य: shrines; sacred monuments
• Type: Noun
• Root: चैत्य
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन (समाहार/सूची-रूपेण)

• पुण्यस्थान: holy places; meritorious sites
• Type: Noun
• Root: पुण्य + स्थान
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन

• वन: woods; forests
• Type: Noun
• Root: वन
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन

• सेतुबन्धाः: bridges and embankments (causeways/dams)
• Type: Noun
• Root: सेतु + बन्ध
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन

• कार्याः: should be made; are to be constructed/established
• Type: Participle (Verbal adjective)
• Root: कृ (करणे)
• Form: विध्यर्थे ‘कार्य’ (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; कर्तव्याः/निर्मेयाः

• यथा: as; according to
• Type: Indeclinable
• Root: यथा
• Form: अव्यय (प्रकार/अनुरूपता-वाचक)

• आदिशम्: according to instruction/direction
• Type: Indeclinable (adverbial accusative)
• Root: आदिश् (आदेशे)
• Form: अव्ययीभाव-प्रयोगवत् नपुंसक द्वितीया एकवचन; ‘यथादिशम्’ = यथाऽऽदेशम्

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• दिक्: the directions (quarters)
• Type: Noun
• Root: दिश्
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन (दिशः) — पदच्छेदे ‘दिक्’ (प्रातिपदिक)

• देवताः: deities (of the directions)
• Type: Noun
• Root: देवता
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन

Entities Mentioned

• moat (parikhā)
• shrines (caitya)
• sacred sites (puṇyasthāna)
• groves (vana)
• embankments/causeways (setubandha)
• directional deities (digdevatāḥ)

More Details

FAQs

Why place shrines, groves, and embankments outside the moat at a fixed distance?

It creates a controlled peri-urban belt: a safety buffer for defense, designated zones for public works and sacred/civic functions, and regulated land use that reduces encroachment near fortifications.

What administrative intent is served by installing directional deities?

It standardizes spatial order and civic ritual mapping, reinforcing a shared urban layout and legitimizing planned zoning through widely accepted religious conventions.