Arthashastra — Adhyakshaprachara, Sutra 9
Devanagari script
अविशन्ती सपादपणमवरुद्धा मासवेतनं दद्यात् ॥ कZ_०२.२७.०९ ॥
Transliteration
aviśantī sapādapaṇam avaruddhā māsavetanaṃ dadyāt
Translation
Kung hindi niya tatanggapin (ang kliyente), magbabayad siya ng multang isa at isang-kapat na paṇa (1¼ paṇa); kung pipigilan/ikukulong niya siya (pagkatapos tanggapin), ibabalik/ibibigay niya ang buwanang bayad/upa.
Word by Word
अविशन्तीnot entering (a house/service), i.e., failing to report/turn up
अविशन्ती:
TypeVerb (participial)
Rootविश्
Formलट्-लकारार्थे शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्तः; स्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; परस्मैपदी धातुः; नञ्-पूर्वकः (अ-विशन्ती)
सपादपणम्a fine of one and a quarter paṇa
सपादपणम्:
TypeNoun
Rootपण
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; ‘स’ (सहित/युक्त) + ‘पाद’ (चतुर्थांश) + ‘पण’ (मुद्रा/द्रव्यपरिमाण) → ‘सपादपण’ = 1¼ पण; दण्ड/शुल्करूपेण कर्मपदम्
अवरुद्धाdetained / kept confined
अवरुद्धा:
TypeVerb (past passive participle used adjectivally)
Rootरुध्
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्तः (PPP); स्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; ‘अव-’ उपसर्गः; अर्थः—निरुद्धा/बद्धा/अन्तःस्थापिता
मासवेतनम्monthly wages (salary for a month)
मासवेतनम्:
TypeNoun
Rootवेतन
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; ‘मास’ (मासस्य) + ‘वेतन’ (वेतनम्) = मासवेतनम्; कर्मपदम्
दद्यात्should give / should pay
दद्यात्:
TypeVerb
Rootदा
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्; अर्थः—‘should give/should pay’
Entities Mentioned
G
gaṇikā (implied)C
client/patron (implied)S
state authority enforcing fines (implied)FAQs
It standardizes remedies for breach of service by a state-recognized courtesan: a fixed fine for refusal and compensation/refund for wrongful detention or obstruction.
To create predictable, enforceable discipline without excessive punishment, maintaining reliability in a regulated service sector.