Sutra 29
Devanagari script
गणिकापुत्रान् रङ्गोपजीविनां च मुख्यान्निष्पादयेयुः सर्वतालावचराणां च ॥ कZ_०२.२७.२९ ॥
Transliteration
gaṇikāputrān raṅgopajīvināṃ ca mukhyān niṣpādayeyuḥ sarvatālāvacarāṇāṃ ca
Translation
Dapat siyang magrekrut/magsanay (ibig sabihin, magpalista at magsanay) ng mga anak na lalaki ng mga kortesana, ng mga pangunahing tao sa mga nabubuhay sa pagtatanghal sa entablado, at ng iba pang bihasa sa lahat ng uri ng sining ng ritmo/pagtatanghal, para sa mga layunin ng estado.
Word by Word
गणिकापुत्रान्sons of courtesans
गणिकापुत्रान्:
TypeNoun
Rootपुत्र
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; बहुवचन; (गणिकायाः पुत्राः)
रङ्गोपजीविनाम्of those who make their living from the stage/arena (performers)
रङ्गोपजीविनाम्:
TypeNoun
Rootउपजीविन्
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (समूहवाचक); षष्ठी-विभक्ति; बहुवचन; (रङ्गम् उपजीवन्ति ये)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
मुख्यान्the principal/leading ones
मुख्यान्:
TypeAdjective
Rootमुख्य
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; बहुवचन; विशेषण (गणिकापुत्रान्/… के)
निष्पादयेयुःthey should appoint/produce/arrange (i.e., have them made ready)
निष्पादयेयुः:
TypeVerb
Rootनि√पद् (निष्पादयति)
Formलिङ् (विधिलिङ्); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; बहुवचन; causative (णिच्) प्रयोग; अर्थ: ‘करवाएँ/उत्पन्न करें/नियुक्त करें’
सर्वतालावचराणाम्of all subordinate attendants/underlings across all ‘tāla’ units
सर्वतालावचराणाम्:
TypeNoun
Rootअवचर
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; बहुवचन; (सर्वेषु तालेषु अवचराः = सर्वताल-परिचर/अधीनस्थ)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
Entities Mentioned
G
gaṇikāputra (sons of courtesans)R
raṅgopajīvin (stage-performers)T
tāla-skilled performersFAQs
They have wide social access, mobility, and plausible cover identities, making them useful for discreet observation, messaging, and infiltration.
Not merely hiring, but systematically raising/training a cadre—suggesting an organized pipeline for covert service.