Adhyaya 26
Ginagawang isang yamang pinamamahalaan at sinusuri ng estado ang mga ligaw na produkto sa Kabanata 2.26 sa pamamagitan ng paglilisensya sa pagkuha, pagprotekta sa mga santuwaryong Abhayavana, at pagpupulis sa pamilihan ng karne upang mapalago ang kośa nang hindi sinisira ang lehitimidad. Itinuturing ang ligaw na produkto bilang isang mapapamahalaang larangan ng kita, hindi bilang pangkalahatang pag-aari. Ang legal na pagpatay/paghuli ay dapat “may lisensya” at binubuwisan sa pamamagitan ng nakapirming bahagi at mga tungkulin (ṣaḍbhāga/daśabhāga/śulka). Pinaparusahan ang di-awtorisadong paghuli at mapanirang pagkuha upang pigilan ang tagas ng kita at kaguluhan. Pinangangalagaan ng mga santuwaryong Abhayavana ang mahahalaga/malasuwerteng species at ang kaayusang ekolohikal-ritwal. Tinututukan ng kontrol sa pamilihan ang pagkapanis, pagputol/pagpilay, at huwad na timbangan upang maiwasan ang pandaraya at galit ng publiko. Ang matatag na kita at kapani-paniwalang pagpapatupad ay nagsisilbi sa mas malalaking layunin ng estado: kahandaan ng hukbo at kapangyarihang diplomatiko.
Sutras
Sutra 1
मध्यमम् ॥ कZ_०२.२६.०१ ॥
Katamtaman (antas/uri).
Sutra 2
अप्रवृत्तवधानां मत्स्यपक्षिणां बन्धवधहिंसायां पादोनसप्तविंशतिपणमत्ययं कुर्यात्मृगपशूनां द्विगुणम् ॥ कZ_०२.२६.०२ ॥
Para sa mga isda at ibon na hindi pinahihintulutang patayin, sa kanilang paghuli, pagpatay, o pananakit ay magpapataw siya ng multa na 26 at 1/4 na paṇa; para sa mga hayop na hinuhuli at iba pang hayop, doble nito.
Sutra 3
प्रवृत्तहिंसानामपरिगृहीतानां षड्भागं गृह्णीयात्मत्स्यपक्षिणां दशभागं वाधिकं मृगपशूनां शुल्कं वाधिकम् ॥ कZ_०२.२६.०३ ॥
Sa mga hayop na pinahihintulutang saktan at hindi pa inaangkin (bilang pribadong pag-aari), kukuha siya ng ikaanim na bahagi; para sa isda at ibon, ikasampung bahagi; para sa mga hayop na hinuhuli at iba pang hayop, may karagdagang buwis/duty.
Sutra 4
पक्षिमृगाणां जीवत् षड्भागमभयवनेषु प्रमुञ्चेत् ॥ कZ_०२.२६.०४ ॥
Dapat niyang pakawalan nang buhay ang ikaanim na bahagi ng mga nahuling ibon at mababangis na hayop sa mga santuwaryo (abhayavana).
Sutra 5
सामुद्रहस्त्यश्वपुरुषवृषगर्दभाकृतयो मत्स्याः सारसा नादेयास्तटाककुल्योद्भवा वा क्रौञ्चोत्क्रोशकदात्यूहहंसचक्रवाकजीवञ्जीवकभृङ्गराजचकोरमत्तकोकिलमयूरशुकमदनशारिका विहारपक्षिणो मङ्गल्याश्चान्येऽपि प्राणिनः पक्षिमृगा हिंसाबाधेभ्यो रक्ष्याः ॥ कZ_०२.२६.०५ ॥
Ang mga isdang-dagat (kabilang ang mga may anyong tulad ng elepante, kabayo, tao, toro, o asno), sārasas, mga isdang-ilog, at yaong nagmumula sa mga lawa at mga kanal; at mga ibon gaya ng krauñca, utkrośaka, dātyūha, haṃsa, cakravāka, jīvañjīva, bhṛṅgarāja, cakora, matta-kokila, mayūra, śuka, madana, śārikā—mga ibong panglibangan, mga nilalang na mapalad, at iba pang mga nilalang sa hanay ng mga ibon at mababangis na hayop—ay dapat pangalagaan laban sa pananakit at panliligalig.
Sutra 6
रक्षातिक्रमे पूर्वः साहसदण्डः ॥ कZ_०२.२६.०६ ॥
Sa paglabag sa (mga tuntunin ng) pagprotekta, ipapataw ang “unang” parusang sāhasa (pinakamababang antas ng multa para sa marahas na paglabag).
Sutra 7
मृगपशूनामनस्थिमांसं सद्योहतं विक्रीणीरन् ॥ कZ_०२.२६.०७ ॥
Maaari lamang silang magbenta ng karne ng mababangis na hayop na walang buto, at tanging kung bagong katay (sariwa) lamang.
Sutra 8
अस्थिमतः प्रतिपातं दद्युः ॥ कZ_०२.२६.०८ ॥
Para sa karne na ibinebenta na may buto, dapat silang magbigay ng kabayarang pantumbas (rebate/bawas).
Sutra 9
तुलाहीने हीनाष्टगुणम् ॥ कZ_०२.२६.०९ ॥
Kung kulang ang timbangan, ang parusa ay walong ulit ng kakulangan.
Sutra 10
वत्सो वृषो धेनुश्चैषामवध्याः ॥ कZ_०२.२६.१० ॥
Sa mga ito, ang guya, ang toro, at ang inahing gatasan ay hindi dapat patayin.
Sutra 11
घ्नतः पञ्चाशत्को दण्डः क्लिष्टघातं घातयतश्च ॥ कZ_०२.२६.११ ॥
Sa pagpatay (sa mga ito), ang multa ay limampung (paṇa); gayundin sa sinumang magpasadya ng masakit/nakapipinsalang pinsala.
Sutra 12
परिशूनमशिरःपादास्थि विगन्धं स्वयं मृतं च न विक्रीणीरन् ॥ कZ_०२.२६.१२ ॥
Hindi sila dapat magbenta ng karne na payat/depektibo, o kulang sa ulo/paa/buto, o mabaho, o mula sa hayop na namatay nang kusa.
Sutra 13
अन्यथा द्वादशपणो दण्डः ॥ कZ_०२.२६.१३ ॥
Kung hindi (ibig sabihin, lumabag), ang multa ay labindalawang paṇa.
Sutra 14
अन्यत्र गुप्तिस्थानेभ्यो वधबन्धमवाप्नुयुः ॥ कZ_०२.२६.१४च्द् ॥
—kapag natagpuan sa alinmang lugar maliban sa mga ligtas na lugar ng kustodiya, sila ay papatawan ng parusang kamatayan o pagkakabilanggo.
Frequently Asked Questions
Predictable revenue without ecological depletion; reduced cruelty and disorder from unregulated hunting; protection of auspicious/valuable species; higher public trust via clean markets and honest weights, stabilizing the janapada and sustaining the kośa.
For unauthorized capture/killing: fines such as pādonasaptaviṃśati-paṇa atyaya for fish/birds and double for game/animals; for protected-species violations: the prior sāhasadaṇḍa; for slaughter of calf, bull, cow (avadhya): 50 paṇas; for selling prohibited meat (mutilated, head/feet/bone-removed, foul-smelling, self-dead carcass): 12 paṇas; for underweight sale: deficiency punished eightfold (hīnāṣṭaguṇa).