Sutra 42
पञ्चद्रोणे शालीनां द्वादशाढकं तण्डुलानां कलभभोजनमेकादशकं व्यालानाम् दशकमौपवाह्यानां नवकं साम्नाह्यानामष्टकं पत्तीनां सप्तकं मुख्यानां षट्कं देवीकुमाराणाम् पञ्चकं राज्ञामखण्डपरिशुद्धानां वा तुअण्डुलानां प्रस्थः ॥ कZ_०२.१५.४२ ॥
pañcadroṇe śālīnāṃ dvādaśāḍhakaṃ taṇḍulānāṃ kalabhabhojanam ekādaśakaṃ vyālānām daśakam aupavāhyānāṃ navakaṃ sāmnāhyānām aṣṭakaṃ pattīnāṃ saptakaṃ mukhyānāṃ ṣaṭkaṃ devīkumārāṇām pañcakaṃ rājñām akhaṇḍa-pariśuddhānāṃ vā taṇḍulānāṃ prasthaḥ
Mula sa limang droṇa ng palay na śālī, ang pamantayang ani ay labindalawang āḍhaka ng bigas. Ang takdang rasyon ng lutong kanin (sa prastha, mula sa buo at malinis na bigas) ay: 11 para sa kuwadra ng elepante (kalabha), 10 para sa mababangis na hayop (vyāla), 9 para sa mga hayop na panghila/panghakot (aupavāhya), 8 para sa mga pinananatili sa pangkalahatang establisimyento (sāmnāhya), 7 para sa impanterya (pattī), 6 para sa mga pinuno/kapatas (mukhya), 5 para sa mga reyna at prinsipe (devī-kumāra), at 5 para sa hari.
FAQs
A formal ration hierarchy ties consumption to role and institutional need, enabling predictable budgeting and preventing discretionary favoritism or leakage.
It indicates a quality standard for official rations, supporting uniform provisioning and reducing scope for adulteration or substitution.