Adhyaya 381

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे गीतासारो नामाशीत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथैकाशीत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः यमगीता अग्निर् उवाच यमगीतां प्रवक्ष्यामि उक्ता या नाचिकेतसे पठतां शृण्वतां भुक्त्यै मुक्त्यै मोक्षार्थिनां सतां

Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa nagtatapos ang ika-380 dagdag isa (381) na kabanata, na tinatawag na “Diwa ng Gītā.” Ngayon ay nagsisimula ang ika-380 dagdag isa (381) na kabanata, “Yama-gītā.” Wika ni Agni: “Ipapaliwanag ko ang Yama-gītā—ang aral na ipinahayag kay Naciketas—na nagdudulot ng kapakinabangang makamundo at ng paglaya sa mga bumibigkas at nakikinig, sa mga matutuwid na naghahangad ng mokṣa.”

Verse 2

यम उवाच आसनं शयनं यानपरिधानगृहादिकम् वाञ्छत्यहो ऽतिमोहेन सुस्थिरं स्वयमस्थिरः

Sinabi ni Yama: Ay! Dahil sa matinding kamangmangan, ang taong siya mismo’y di-matatag (di-permanente) ay naghahangad ng mga bagay na lubhang matibay: upuan, higaan, sasakyan, kasuotan, bahay, at iba pa.

Verse 3

भोगेषु शक्तिः सततं तथैवात्मावलोकनं श्रेयः परं मनुष्यानां कपिलोद्गीतमेव हि

Ang palagiang disiplina hinggil sa mga kaligayahang pandama, at gayundin ang matatag na pagninilay sa Sarili (Ātman)—ito ang pinakamataas na kabutihan para sa mga tao; sapagkat ito mismo ang ipinahayag ni Kapila.

Verse 4

सर्वत्र समदर्शित्वं निर्मसत्वमसङ्गता श्रेयः परम् मनुष्यानां गीतं पञ्चशिखेन हि

Ang pagtanaw sa lahat ng nilalang nang may pantay na pananaw sa lahat ng dako, ang paglaya sa diwang “akin,” at ang di-pagkakapit (di-pagkakabit)—ito ang śreyas, ang pinakamataas na kabutihan para sa tao; gaya ng itinuro (inawit) ni Pañcaśikha.

Verse 5

आगर्भजन्मबाल्यादिवयो ऽवस्थादिवेदनं श्रेयः परं मनुष्याणाम् गङ्गाविष्णुप्रगीतकं

Para sa tao, ang pinakamataas na kapakanan ay nasa pag-unawa sa mga yugto ng buhay—mula sa paglihi, saka kapanganakan, pagkabata, at iba pang antas ng gulang—(isang aral) na inawit o ipinahayag nina Ganga at Vishnu.

Verse 6

आध्यात्मिकादिदुःखानामाद्यन्तादिप्रतिक्रिया श्रेयः परं मन्ष्याणां जनकोद्गीतमेव च

Para sa mga pagdurusang nagsisimula sa panloob (ādhyātmika), ang panlunas na tumutugon sa simula, wakas, at mga kaugnay na kalagayan ay ang śreyas, ang pinakamataas na kabutihan para sa tao—tunay ngang ito ang inawit (itinuro) ni Haring Janaka.

Verse 7

अभिन्नयोर्भेदकरः प्रत्ययो यः परात्मनः तच्छान्तिपरमं श्रेयो ब्रह्मोद्गीतमुदाहृतं

Ang pagkaunawang, hinggil sa Kataas-taasang Sarili (Paramātman), ay lumilikha ng pakiramdam ng pagkakaiba sa pagitan ng tunay na hindi magkahiwalay—ito ang ipinahayag bilang aral na inaawit bilang Brahman: ang pinakamataas na kabutihan na ang sukdulan ay kapayapaan.

Verse 8

कर्तव्यमिति यत्कर्म ऋग्यजुःसामसंज्ञितं कुरुते श्रेयसे सङ्गान् जैगीषव्येण गीयते

Ang gawaing isinasagawa sa paniniwalang “ito ay dapat gawin,” at tinatawag sa mga anyong Ṛg, Yajus, at Sāman, ay ginagawa para sa kabutihang espirituwal (śreyas); ang mga kaugnay na himig ay inaawit ayon sa tradisyon o paraan ng pag-awit na Jaigīṣavya.

Verse 9

हानिः सर्वविधित्सानामात्मनः सुखहैतुकी श्रेयः परं मनुष्याणां देवलोद्गीतमीरितं

Para sa mga nagnanais makaalam ng bawat tuntunin at kautusan, ang “pagkawala” mismo ay nagiging sanhi ng panloob na ligaya; ngunit para sa mga tao, ang sukdulang kabutihan (śreyas) ay yaong ipinahahayag na inaawit ng mga diyos.

Verse 10

कामत्यागात्तु विज्ञानं सुखं ब्रह्म परं पदं कामिनां न हि विज्ञानं सनकोद्गीतमेव तत्

Ngunit mula sa pagtalikod sa pagnanasa (kāma) ay sumisibol ang natatamong kaalaman (vijñāna); ang kaligayahan ay Brahman—ang kataas-taasang kalagayan. Sa mga alipin ng pagnanasa, hindi lumilitaw ang natatamong kaalaman; ito nga ang inawit ni Sanaka.

Verse 11

प्रवृत्तञ्च निवृत्तञ्च कार्यं कर्मपरो ऽब्रवीत् श्रेयसां श्रेय एतद्धि नैष्कर्म्यं ब्रह्म तद्धरिः

Ang taong nakatuon sa gawa (karma) ay nagpahayag na kapwa ang pakikilahok (pravṛtti) at ang pag-urong o pagtalikod (nivṛtti) ay dapat isagawa nang nararapat. Sapagkat ito ang pinakamainam sa lahat ng kabutihan: ang kawalang-gawa (naiṣkarmya), na siyang Brahman—at Siya mismo ay si Hari (Viṣṇu).

Verse 12

पुमांश्चाधिगतज्ञानो भेदं नाप्नोति सत्तमः ब्रह्मणा विष्णुसंज्ञेन परमेणाव्ययेन च

Ang taong nakamit ang tunay na kaalaman—ang pinakamainam sa mga mabubuti—ay hindi na nakakakita ng pagkakaiba; sapagkat ang Kataas-taasang Di-nasisirang Katotohanan ay nakikilala bilang Brahman at gayundin sa pangalang Viṣṇu.

Verse 13

ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं सौभाग्यं रूपमुत्तमम् तपसा लभ्यते सर्वं मनसा यद्यदिच्छति

Kaalaman, ganap na pagkaunawa, pananampalataya sa banal (paniniwala sa Diyos), mabuting kapalaran, at dakilang kagandahan—lahat ay nakakamit sa pamamagitan ng tapas (pagpapakasakit/ascetismo). Anuman ang naisin ng isip, iyon ang natatamo.

Verse 14

नास्ति विष्णुसमन्ध्येयं तपो नानशनात्परं नास्त्यारोग्यसमं धन्यं नास्ति गङ्गासमा सरित्

Walang bagay na pagninilayan na kapantay ni Viṣṇu; walang austeridad na hihigit sa pag-aayuno; walang pinagpalang kabutihan na kapantay ng kalusugan; at walang ilog na kapantay ng Gaṅgā.

Verse 15

न सो ऽस्ति बान्धवः कश्चिद्विष्णुं मुक्त्वा जगद्गुरुं अधश्चोर्धं हरिश्चाग्रे देहेन्द्रियमनोमुखे

Walang tunay na kamag-anak, maliban kay Viṣṇu—ang Guro ng Sanlibutan (Jagad-guru). Sa ibaba at sa itaas, si Hari lamang ang nasa unahan; Siya ang nangunguna sa katawan, mga pandama, isip, at pananalita.

Verse 16

इत्येवं संस्मरन् प्राणान् यस्त्यजेत्स हरिर्भवेत् यत्तद् ब्रह्म यतः सर्वं यत्सर्वं तस्य संस्थितम्

Kaya nga, ang sinumang bumitaw sa hininga-buhay (prāṇa) habang nag-aalaala sa ganitong paraan ay nagiging Hari (nakakamit ang pakikiisa kay Viṣṇu). Iyan ang Brahman: mula roon nagmumula ang lahat, at sa loob niyon nananatili ang lahat.

Verse 17

अग्राह्यकमनिर्देश्यं सुप्रतिष्ठञ्च यत्परं परापरस्वरूपेण विष्णुः सर्वहृदि स्थितः

Ang Kataas-taasang Katotohanan ay di masaklaw at di mailarawan, ngunit matatag na nakalagay; bilang Viṣṇu, sa anyong para (higit-sa-lahat) at apara (nasa loob ng daigdig), Siya’y nananahan sa puso ng lahat ng nilalang.

Verse 18

यज्ञेशं यज्ञपुरुषं केचिदिच्छन्ति तत्परं केचिद्विष्णुं हरं केचित् केचिद् ब्रह्माणमीश्वरं

May ilan na nakatuon sa Kataas-taasang Katotohanan ay hinahanap Siya bilang Panginoon ng paghahandog (Yajñeśa) at bilang Persona ng paghahandog (Yajñapuruṣa); may ilan bilang Viṣṇu, may ilan bilang Hara (Śiva), at may ilan bilang Brahmā, ang Panginoon.

Verse 19

इन्द्रादिनामभिः केचित् सूर्यं सोमञ्च कालकम् ब्रह्मादिस्तम्भपर्यन्तं जगद्विष्णुं वदन्ति च

May ilan na gumagamit ng mga pangalang gaya ni Indra at iba pa, at nagsasabing ang Panginoon ng sansinukob—si Viṣṇu—ay nahahayag bilang Araw, Buwan, at Panahon; mula kay Brahmā hanggang sa isang haligi man, lahat ay sinasabing Viṣṇu.

Verse 20

स विष्णुः परमं ब्रह्म यतो नावर्तते पुनः सुवर्णादिमहादानपुण्यतीर्थावगाहनैः

Si Viṣṇu ang Kataas-taasang Brahman, na mula sa Kanya ay hindi na muling bumabalik (sa saṃsāra); nilalapitan Siya/ang kalagayang iyon sa pamamagitan ng dakilang pagkakaloob—gaya ng pag-aalay ng ginto—at sa paglulubog sa mga banal na tīrtha na may bisa ng kabutihan.

Verse 21

ध्यानैर् व्रतैः पूजया च धर्मश्रुत्या तदाप्नुयात् आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव तु

Sa pamamagitan ng pagninilay, mga panata (vrata), pagsamba, at pakikinig sa dharma, natatamo ang “Iyon.” Alamin na ang Sarili ang sakay/tagapagmaneho, at ang katawan ay tunay na karwahe.

Verse 22

बुद्धिन्तु सारथिं विद्धि मनः प्रग्रहमेव च इन्द्रयाणि हयानाहुर्विषयांश्चेषुगोचरान्

Alamin na ang buddhi (talino) ang siyang tagapagmaneho ng karwahe, at ang manas (isip) ang mga renda. Ang mga pandama ang sinasabing mga kabayo, at ang mga bagay na nadarama ang kanilang saklaw ng paggalaw, ang mga larangang kanilang nililibot.

Verse 23

आत्मेन्द्रियमनोयुक्तं भोक्तेत्याहुर्मनीषिणः यस्त्वविज्ञानवान् भवत्ययुक्तेन मनसा सदा

Ipinahahayag ng mga pantas na ang ‘tagaranas’ o ‘tagatamasa’ ay ang Sarili (Ātman) kapag kaugnay ng mga pandama at ng isip. Ngunit ang walang kaalamang mapagkilatis, na laging may isip na di-napipigil, ay nananatiling nakagapos sa karanasan at pagkakabihag.

Verse 24

न सत्पदमवाप्नोति संसारञ्चाधिगच्छति यस्तु विज्ञानवान् भवति युक्तेन मनसा सदा

Hindi niya naaabot ang sat-pada (tunay na kalagayan, pinakamataas na kabutihan); sa halip, patuloy siyang napapasa-saṃsāra, ang pag-ikot ng kapanganakan at kamatayan—kung bagama’t may kaalamang mapagkilatis, hindi naman laging may isip na disiplinado at nakapigil.

Verse 25

स तत्पदमवाप्नोति यस्माद्भूयो न जायते विज्ञानसारथिर्यस्तु मनःप्रग्रहवान्नरः

Ang taong iyon ay nakakamit ang Kataas-taasang Kalagayan na yaon, na mula roon ay hindi na muling isisilang—yaong ang vijñāna (kaalamang mapagkilatis) ang auriga at mahigpit na pinipigil ang isip, gaya ng paghawak sa mga renda.

Verse 26

सो ऽध्वानं परमाप्नोति तद्विष्णोः परमं पदम् इन्द्रियेभ्यः परा ह्य् अर्था अर्थेभ्यश् च परं मनः

Nakakamit niya ang sukdulang landas, ang pinakamataas na kalagayan ni Viṣṇu. Ang mga bagay na nadarama (viṣaya) ay higit kaysa sa mga pandama; at higit kaysa sa mga bagay na iyon ay ang isip (manas).

Verse 27

मनसस्तु परा बुद्धिः बुद्धेरात्मा महान् परः महतः परमव्यक्तमव्यक्तात्पुरुषः परः

Higit sa isip (manas) ang talino o buddhi; higit sa buddhi ang Dakilang Prinsipyo (Mahat). Higit sa Mahat ang Di-nahahayag (Avyakta), at higit sa Di-nahahayag ang Kataas-taasang Persona, ang Puruṣa.

Verse 28

पुरुषान्न परं किञ्चित् सा काष्ठा सा परा गतिः एषु सर्वेषु भूतेषु गूढात्मा न प्रकाशते

Walang higit pa sa Puruṣa; iyon ang sukdulang hangganan, iyon ang kataas-taasang hantungan. Sa lahat ng nilalang na ito, ang Sarili (Ātman) ay nakatago at hindi nagliliwanag sa karaniwang pagdama.

Verse 29

दृश्यते त्वग्र्यया बुध्या सूक्ष्मया सूक्ष्मदर्शिभिः यच्छेद्वाङ्मनसी प्राज्ञः तद्यच्छेज्ज्ञानमात्मनि

Ngunit Siya ay napagkikilala ng mga nakakakita sa maselan—sa pamamagitan ng pangunahing, maselang buddhi. Dapat pigilin ng marunong ang pananalita at isip; at ang kaalamang napigil ay dapat niyang ilagak at ilubog sa Sarili (Ātman).

Verse 30

ज्ञानमात्मनि महति नियच्छेच्छान्त आत्मनि ज्ञात्वा ब्रह्मात्मनोर्योगं यमाद्यैर् ब्रह्म सद्भवेत्

Dapat tipunin at patatagin ang kaalaman sa Dakilang Sarili—ang mapayapang panloob na Sarili. Matapos mapagtanto ang yoga, ang pag-iisa ng Brahman at ng indibidwal na sarili, sa pamamagitan ng mga disiplina na nagsisimula sa yama, tunay na naitatatag ang tao sa Brahman.

Verse 31

अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यापरिग्रहौ यमाश् च नियमाः पञ्च शौचं सन्तोषसत्तपः

Ahiṃsā (di-panlalamang), satya (katotohanan), asteya (hindi pagnanakaw), brahmacarya (malinis na pamumuhay), at aparigraha (hindi pagkamakamkam) — ito ang limang yama; at ang limang niyama ay śauca (kalinisan), santoṣa (kasiyahan/katamtaman), sat-tapas (wastong pag-aayuno at disiplina), kasama ang iba pang natitirang pagtalima.

Verse 32

स्वाध्यायेश्वरपूजा च आसनं पद्मकादिकं प्राणायामो वायुजयः प्रत्याहारः स्वनिग्रहः

Ang sariling pag-aaral (svādhyāya) at pagsamba sa Panginoon; ang mga āsana gaya ng padmāsana (upong-lotus) at iba pa; ang prāṇāyāma—pag-aayos ng hininga, pagwawagi sa prāṇa-vāyu; at ang pratyāhāra—pag-urong ng mga pandama, pagpipigil sa sarili: ito ang mga disiplina ng pagsasanay sa yoga.

Verse 33

शुभे ह्य् एकत्र विषये चेतसो यत् प्रधारणं निश् चलत्वात्तु धीमद्भिर्धारणा द्विज कथ्यते

O dvija (dalawang-ulit na isinilang), ang matatag na pagtuon ng isip sa iisang mapalad at banal na bagay—dahil sa di-pagkilos at pagiging iisang-tuldok—ay tinatawag ng mga pantas na dhāraṇā.

Verse 34

पौनःपुन्येन तत्रैव विषयेष्वेव धारणा ध्यानं स्मृतं समाधिस्तु अहं ब्रह्मात्मसंस्थितिः

Sa pamamagitan ng paulit-ulit na pagsasanay, ang pagpirmi ng isip doon lamang sa mismong bagay na iyon ay tinatawag na dhāraṇā (pagpokus). Ang dhyāna ay ang tuluy-tuloy na pagninilay; at ang samādhi naman ay ang pananatili sa pagkabatid na “Ako ay Brahman,” na nakaugat sa Sarili (Ātman).

Verse 35

घटध्वंसाद्यथाकाशमभिन्नं नभसा भवेत् मुक्तो जीवो ब्रह्मणैवं सद्ब्रह्म ब्रह्म वै भवेत्

Gaya ng kapag nasira ang palayok (ghaṭa), ang espasyo sa loob nito ay nagiging di-naiiba sa malawak na langit, gayon din ang jīva na napalaya ay nagiging kaisa ng Brahman; ang tunay na Brahman ay siya ring Brahman sa katotohanan.

Verse 36

आत्मानं मन्यते ब्रह्म जीवो ज्ञानेन नान्यथा जीवो ह्य् अज्ञानतत्कार्यमुक्तः स्यादजरामरः

Sa pamamagitan ng tunay na kaalaman, kinikilala ng jīva ang sarili bilang Brahman at hindi iba. Sapagkat ang jīva, kapag napalaya mula sa avidyā (kamangmangan) at sa mga bungang dulot nito, ay nagiging ajara-amara: walang pagkabulok at walang kamatayan.

Verse 37

अग्निर् उवाच वशिष्ठ यमगीतोक्ता पठतां भुक्तिमुक्तिदा आत्यन्तिको लयः प्रोक्तो वेदान्तब्रह्मधीमयः

Wika ni Agni: O Vasiṣṭha, ang aral na ito na tinatawag na “Yama-gītā”—kapag binibigkas o binabasa—ay nagkakaloob ng kapakinabangan sa daigdig at ng kalayaan (mokṣa). Dito ipinahayag ang “ātyantika laya,” ang ganap na pagkalusaw, na binubuo ng pananaw ng Vedānta hinggil sa Brahman.