Adhyaya 375

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे धारणा नाम चतुःसप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चसप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः समाधिः अग्निर् उवाच यदात्ममात्रं निर्भासं स्तिमितोदधिवत् स्थितं चैतन्यरूपवद्ध्यानं तत् समाधिरिहोच्यते

Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa, ang ika-374 na kabanata ay tinatawag na “Dhāraṇā.” Ngayon ay nagsisimula ang ika-375 na kabanata: “Samādhi.” Sinabi ni Agni: Yaong pagninilay kung saan ang Sarili (Ātman) lamang ang nagliliwanag, matatag na gaya ng dagat na payapa at di gumagalaw, nananatili sa anyo ng dalisay na kamalayan—iyon ang tinatawag dito na samādhi.

Verse 2

ध्यायन्मनः सन्निवेश्य यस्तिष्ठेदचलस्थिरः निर्वातानलवद्योगी समाधिस्थः प्रकीर्तितः

Ang sinumang, habang nagmumuni, ay matibay na itinatatag ang isip at nananatiling di gumagalaw at matatag—gaya ng apoy sa lugar na walang hangin—ang yogin na iyon ay ipinahahayag na nakalagay sa samādhi.

Verse 3

न शृणोति न चाघ्राति न पश्यति न वम्यति न च स्पर्शं विजानाति न सङ्कल्पयते मनः

Hindi siya nakaririnig ni nakaaamoy; hindi siya nakakakita ni nagsasalita; hindi niya nakikilala ang haplos, at ang isip ay hindi bumubuo ng saṅkalpa (mga balak/anyo ng pag-iisip).

Verse 4

न चाभिमन्यते किञ्चिन्न च बुध्यति काष्ठवत् एवमीश्वरसंलीनः समाधिस्थः स गीयते

Hindi siya kumakapit sa anuman bilang “ako,” ni kumikilala sa mga panlabas na bagay; gaya ng isang pirasong kahoy. Kaya, nalulusaw sa Panginoon, siya’y tinatawag na nakatatag sa samādhi.

Verse 5

यथा दीपो निवातस्यो नेङ्गते सोपमा स्मृता ध्यायतो विष्णुमात्मानं समाधिस्तस्य योगिनः

Gaya ng ilawang inilagay sa lugar na walang hangin na hindi kumikislap—ito ang alaalang paghahambing. Gayon din, sa yogin na nagmumuni kay Viṣṇu bilang Sarili (Ātman), ang katatagan ng isip na iyon ang samādhi.

Verse 6

उपसर्गाः प्रवर्तन्ते दिव्याः सिद्धिप्रसूचकाः पातितः श्रावणो धातुर्दशनस्वाङ्गवेदनाः

Sumisibol ang mga paunang palatandaan—mga banal na senyas na nagpapahiwatig ng pag-abot sa siddhi; gaya ng paglabas ng likido sa tainga, pagkalagas ng sangkap/laman ng katawan, pananakit ng ngipin, at pananakit ng sariling mga bahagi ng katawan.

Verse 7

प्रार्थयन्ति च तं देवा भोगैर् दिव्यैश् च योगिनं नृपाश् च पृथिवीदानैर् धनैश् च सुधनाधिपाः

Ang mga diyos ay dumaraing din sa yogin na iyon sa pamamagitan ng mga makalangit na kaluguran; at ang mga hari—mga panginoon ng saganang yaman—ay dumaraing sa pamamagitan ng kaloob na lupain at mga kayamanan.

Verse 8

वेदादिसर्वशास्त्रञ्च स्वयमेव प्रवर्तते अभीष्टछन्दोविषयं काव्यञ्चास्य प्रवर्तते

Ang lahat ng mga disiplina—mula sa Veda at iba pang śāstra—ay kusang umuusbong at nagpapatuloy; at para sa kanya, ang tula ay lumilitaw din, na ang saklaw ay ang mga sukat at anyong metrikal (chandas) na kanyang ninanais.

Verse 9

रसायनानि दिव्यानि दिव्याश् चौषधयस् तथा समस्तानि च शिल्पानि कलाः सर्वाश् च विन्दति

Nakakamit niya ang mga banal na paghahandang rasāyana at gayundin ang mga banal na halamang-gamot; at natatamo rin niya ang ganap na kasanayan sa lahat ng gawain at sa bawat sining.

Verse 10

सुरेन्द्रकन्या इत्य् आद्या गुणाश् च प्रतिभादयः तृणवत्तान्त्यजेद् यस्तु तस्य विष्णुः प्रसीदति

Simula sa (halimbawa) “surendrakanyā…”, ang mga katangiang pampanitikan—gaya ng pratibhā (likas na talino sa paglikha) at iba pa—ay dapat itakwil na parang dayami; sapagkat sa gayong tao, si Viṣṇu ay nalulugod.

Verse 11

अणिमादिगुणैश्वर्यः शिष्ये ज्ञानं प्रकाश्य च भुक्त्वा भोगान् यथेच्छातस्तनुन्त्यक्त्वालयात्ततः

Taglay ang makapangyarihang pamumuno sa mga siddhi na nagsisimula sa aṇimā (pagiging napakaliit), pinaliliwanag niya ang kaalaman sa kanyang alagad; at matapos lasapin ang mga kaluguran ayon sa nais, iniiwan niya ang katawan at pagkaraan ay umaabot sa laya, ang ganap na pagkalusaw (pagsasanib).

Verse 12

तिष्ठेत् स्वात्मनि विज्ञान आनन्दे ब्रह्मणीश्वरे मलिनो हि यथादर्श आत्मज्ञानाय न क्षमः

Dapat manatili ang isa na nakatatag sa sariling Sarili—sa vijñāna (ganap na pagkaunawa), sa ānanda (kaligayahang banal), sa Brahman na siyang Panginoon. Sapagkat ang isip na marumi ay tulad ng salaming may mantsa: hindi ito karapat-dapat sa tunay na kaalaman sa Sarili.

Verse 13

सर्वाश्रयन्निजे देहे देही विन्दति वेदनां योगयुक्तस्तु सर्वेषां योगान्नाप्नोति वेदनां

Ang sarili na may katawan, na sumasandig sa sariling katawan, ay nakararanas ng sakit; ngunit ang nagkakaisa sa Yoga—sa pamamagitan ng lahat ng disiplina ng Yoga—ay hindi tinatamaan ng pagdurusa.

Verse 14

आकाशमेकं हि यथा घटादिषु पृथग् भवेत् तथात्मैको ह्य् अनेकेषु जलाधारेष्विवांशुमान्

Kung paanong iisa ang kalawakan ngunit wari’y nahahati sa mga banga at iba pa, gayon din ang iisang Sarili ay wari’y marami sa maraming katawan—gaya ng araw na nasasalamin sa maraming sisidlang may tubig.

Verse 15

ब्रह्मखानिलतेजांसि जलभूक्षितिधातवः इमे लोका एष चात्मा तस्माच्च सचराचरं

Si Brahman, ang kalawakan, hangin at apoy; tubig, lupa at mga sangkap na elemento—ang mga daigdig na ito at ang Sariling ito: mula roon nagmumula ang lahat, ang gumagalaw at ang di-gumagalaw.

Verse 16

गृद्दण्दचक्रसंयोगात् कुम्भकारो यथा घटं करोति तृणमृत्काष्ठैर् गृहं वा गृहकारकः

Gaya ng magpapalayok na, sa pagsasanib ng bukol na luwad, tungkod, at gulong, ay gumagawa ng banga; o gaya ng tagapagtayo ng bahay na bumubuo ng bahay mula sa dayami, luwad, at kahoy—gayundin, ang bunga ay nalilikha sa pagsasama ng mga kasangkapan at mga sangkap na materyal.

Verse 17

करणान्येवमादाय तासु तास्विह योनिषु मृजत्यात्मानमात्मैवं सम्भूय करणानि च

Kaya nito, taglay ang mga kasangkapan (mga pandama), ang Sarili ay pumapasok sa iba’t ibang sinapupunan (mga kapanganakan) sa mundong ito; at kapag muling nagsama sa mga kasangkapang iyon, nililinis nito ang sarili.

Verse 18

कर्मणा दोषमोहाभ्यामिच्छयैव स बध्यते ज्ञानाद्विमुच्यते जीवो धर्माद् योगी न रोगभाक्

Ang tao ay nabibigkis ng karma, ng mga kapintasan at pagkalito, at tunay nga ng mismong pagnanasa. Ang jīva (sariling indibidwal) ay napapalaya sa pamamagitan ng kaalaman; at sa pamamagitan ng dharma, ang yogin ay hindi nagiging saklaw ng karamdaman.

Verse 19

वर्त्याधारस्नेहयोगाद् यथा दीपस्य संस्थितिः विक्रियापि च दृष्ट्वैवमकाले प्राणसंक्षयः

Gaya ng ilawan na nananatiling matatag dahil sa wastong pagsasanib ng mitsa, sandigan, at langis, gayon din—kapag nakita ang katulad na pagkasira (ng mga salik na nagpapanatili sa katawan)—ang prāṇa o hininga-buhay ay nauubos, na humahantong sa kamatayang wala sa panahon.

Verse 20

अनन्ता रश्मयस्तस्य दीपवद् यः स्थितो हृदि सितासिताः कद्रुनीलाः कपिलाः पीतलोहिताः

Walang hanggan ang Kanyang mga sinag. Siya na nananahan sa puso na gaya ng ilawan ay may mga sinag na sari-saring kulay—puti at madilim, kayumanggi at bughaw-itim, kapila (dilaw-kayumanggi), dilaw at pula.

Verse 21

ऊर्ध्वमेकः स्थितस्तेषां यो भित्त्वा सूर्यमण्डलं ब्रह्मलोकमतिक्रम्य तेन याति पराङ्गतिं

Sa mga landas na iyon, may isang itinakda bilang landas paitaas: ang tumatagos sa orb ng araw at lumalampas sa Brahmaloka—sa landas na iyon niya natatamo ang sukdulang layuning lampas-sa-daigdig.

Verse 22

यदस्यान्यद्रश्मिशतमूर्ध्वमेव व्यवस्थितं तेन देवनिकायानि धामानि प्रतिपद्यते

Ang iba pang sandaang sinag Niya, na nakapuwesto lamang paitaas—sa pamamagitan ng pataas na liwanag na iyon, nararating ng isa ang mga tahanan (dhāma) na nauukol sa mga pangkat ng mga deva.

Verse 23

ये नैकरूपाश्चाधस्ताद्रश्मयो ऽस्य मृदुप्रभाः इह कर्मोपभोगाय तैश् च सञ्चरते हि सः

Ang mga sinag Niya, sari-saring anyo at bumababa, ay may banayad na liwanag; at sa pamamagitan ng mga sinag na iyon Siya’y kumikilos dito upang maranasan ang bunga ng karma.

Verse 24

बुद्धीन्द्रियाणि सर्वाणि मनः कर्मेन्द्रियाणि च अहङ्कारश् च बुद्धिश् च पृथिव्यादीनि चैव हि

Lahat ng mga pandamang nagbibigay-kaalaman, ang isip (manas) at ang mga pandamang panggawa; gayundin ang pagkamakasarili (ahaṅkāra) at ang talino (buddhi); kasama ang magagaspang na elemento na nagsisimula sa lupa—ito nga ang mga sangkap na dapat maunawaan.

Verse 25

अव्यक्त आत्मा क्षेत्रज्ञः क्षेत्रस्त्यास्य निगद्यते ईश्वरः सर्वभूतस्य सन्नसन् सदसच्च सः

Ang Diwang hindi nahahayag (avyakta ātman) ay tinatawag na “Nakaaalam ng Bukirin” (kṣetrajña); at ang kaniyang bukirin (kṣetra) ay tinatawag din sa gayon. Siya ang Panginoon ng lahat ng nilalang—ng pag-iral at di-pag-iral; at Siya rin ay kapwa ang umiiral at ang di-umiiral.

Verse 26

बुद्धेरुत्पत्तिरव्यक्ता ततो ऽहङ्कारसम्भवः तस्मात् खादीनि जायन्ते एकोत्तरगुणानि तु

Mula sa Di-nahahayag (Avyakta) sumisibol ang talino (buddhi); mula roon nalilikha ang pagkamakasarili (ahaṅkāra). Mula sa ahaṅkāra ay isinilang ang kalawakan/espasyo (ākāśa) at ang iba pang elemento; at bawat isa’y may mga katangiang dumaragdag nang tig-isa sa pagkakasunod.

Verse 27

शब्दः स्पर्शश् च रूपञ्च रसो गन्धश् च तद्गुणाः यो यस्मिन्नाश्रितश् चैषां स तस्मिन्नेव लीयते

Tunog, haplos, anyo, lasa, at amoy—ito ang mga katangian ng mga elemento. Alinmang katangiang nakasalalay sa alinmang salalayan, sa salalayan ding iyon lamang ito natutunaw at nagbabalik.

Verse 28

सत्त्वं रजस्तमश् चैव गुणास्तस्यैव कीर्तिताः रजस्तमोभ्यामाविष्टश् चक्रवद्भ्राभ्यते हि सः

Ang sattva, rajas, at tamas ay ipinahahayag na siyang mismong mga guṇa—mga katangian nito (ng isip/taong may katawan). Kapag sinakmal ng rajas at tamas, ang tao ay tunay na umiikot at naliligaw na parang gulong.

Verse 29

अनादिरादिमान् यश् च स एव पुरुषः परः लिङ्गेन्द्रियैर् उपग्राह्याः स विकार उदाहृतः

Yaong walang pasimula ngunit pinagmumulan ng lahat ng pasimula—Siya lamang ang Kataas-taasang Puruṣa. Ang natatanto sa pamamagitan ng liṅga (banayad na katawan) at ng mga pandama ay tinatawag na “vikāra” (pagbabagong-anyo).

Verse 30

यतो देवाः पुराणानि विद्योपनिषदस् तथा श्लोकाः सूत्राणि भाष्याणि यच्चान्यद्माङ्भयं भवेत्

Mula sa Kanya (sa banal na pinagmulan) sumisibol ang mga deva, ang mga Purāṇa, ang mga agham at mga Upaniṣad; gayundin ang mga śloka, mga sūtra, mga bhāṣya (paliwanag), at anumang iba pa na saklaw ng pananalita.

Verse 31

पितृयानोपवीथ्याश् च यदगस्त्यस्य चान्तरं तेनाग्निहोत्रिणो यान्ति प्रजाकामा दिवं प्रति

Sa pasubaling landas ng Pitṛyāna, at sa pagdaan sa pagitan na iniuugnay kay Agastya, ang mga nagsasagawa ng Agnihotra—na nagnanais ng supling—ay tumutungo patungo sa langit.

Verse 32

ये च दानपराः सम्यगष्टाभिश् च गुणैर् युताः अष्टाशीतिसहस्राणि मुनयो गृहमेधिनः

At yaong mga maybahay na tunay na nakatuon sa pagbibigay-dāna at pinagkalooban ng walong kabutihan—sila ang walumpu’t walong libong muni na namumuhay sa landas ng maybahay.

Verse 33

पुनरावर्तने वीजभूता धर्मप्रवर्तकाः सप्तर्षिनाग्वीथ्याश् च देवलोकं समाश्रिताः

Sa panahon ng muling pag-ikot ng kosmos, yaong nagsisilbing binhi ng muling paglikha—ang mga tagapagtaguyod ng dharma—ang Pitong Rishi (Saptarṣi) at ang Nāgavīthī, ay dumudulog sa daigdig ng mga diyos, ang Devaloka.

Verse 34

तावन्त एव मुनयः सर्वारम्भविवर्जिताः तपसा ब्रह्मचर्येण सङ्गत्यागेन मेधया

Tanging sila lamang ang tunay na mga muni: yaong tumalikod sa bawat pagsisimula ng gawain, at nananatiling matatag sa pamamagitan ng tapas (pagpapakasakit), brahmacarya (disiplina ng kalinisan), pagtalikod sa pagkakapit, at ng matalinong pag-unawa (medhā).

Verse 35

यत्र यत्रावतिष्ठन्ते यावदाहूतसंप्लवं वेदानुवचनं यज्ञा ब्रह्मचर्यं तपो दमः

Saan man sila manirahan, at hanggang sa panahong dumating ang tinawag na pagkalusaw (ang huling pagbaha), nanaig doon ang: pagbigkas ng mga Veda, mga ritong yajña, brahmacarya, tapas, at dama (pagpipigil-sa-sarili).

Verse 36

श्रद्धोपवासः सत्यत्वमात्मनो ज्ञानहेतवः स त्वाश्रमैर् निदिध्यास्यः समस्तैर् एवमेव तु

Ang śraddhā (pananampalataya), upavāsa (pag-aayuno bilang pagsamba), at katotohanan sa sariling pagkatao ay mga sanhi ng kaalamang espirituwal. Kaya, ang Yaon (Sarili/Katotohanan) ay dapat pagbulayan nang matatag sa pamamagitan ng lahat ng āśrama (mga yugto ng buhay), sa ganitong paraan nga.

Verse 37

द्रष्टव्यस्त्वथ मन्तव्यः श्रोतव्यश् च द्विजातिभिः य एवमेनं विन्दन्ति ये चारण्यकमाश्रिताः

Kaya nga, para sa mga dvija (dalawang ulit na isinilang), ito’y dapat tuwirang matanto, saka pagnilayan, at pakinggan din mula sa may awtoridad na pagtuturo. Yaong sa ganitong paraan ay nakakamit Siya/Yaon—ang mga kumakapit sa āraṇyaka, ang disiplina ng pamumuhay sa gubat para sa pagninilay—tunay na nakasusumpong ng Katotohanan.

Verse 38

उपासते द्विजाः सत्यं श्रद्धया परया युताः क्रमात्ते सम्भवन्त्यर्चिरहः शुक्लं तथोत्तरं

Ang mga dvija (dalawang ulit na isinilang), na may sukdulang pananampalataya, ay sumasamba sa Katotohanan; at para sa kanila, ayon sa pagkakasunod, lumilitaw ang mga antas ng maliwanag na landas—apoy, araw, maliwanag na kalahati ng buwan, at saka ang higit pa (hilagang paglalakbay).

Verse 39

अयनन्देवलोकञ्च सवितारं सविद्युतं ततस्तान् पुरुषो ऽभ्येत्य मानसो ब्रह्मलौकिकान्

Nararaanan niya ang mapagpalang daigdig ng mga deva, ang kaharian ni Savitṛ, at ang maningning na daigdig ni Vidyut; pagkaraan, ang taong iyon—sa isip lamang—ay lumalapit sa mga antas na ukol sa Brahma-loka.

Verse 40

करोति पुनरावृत्तिस्तेषामिह न विद्यते यज्ञेन तपसा दानैर् ये हि स्वर्गजितो जनाः

Para sa mga taong nagwagi sa langit sa pamamagitan ng yajña (handog), tapas (pagpapakasakit), at dāna (pagkakaloob), walang pagbabalik (sa mortal na pag-iral) dito.

Verse 41

धूमं निशां कृष्णपक्षं दक्षिणायनमेव च पितृलोकं चन्द्रमसं नभो वायुं जलं महीं

([Ang kaluluwang lumilisan ay dumaraan sa]) usok, gabi, madilim na kalahati ng buwan, at timog na paglalakbay ng araw; saka sa daigdig ng mga ninuno, sa sirkulong lunar, sa kalawakan, sa hangin, sa tubig, at sa lupa.

Verse 42

क्रमात्ते सम्भवन्तीह पुनरेव व्रजन्ति च एतद्यो न विजानाति मार्गद्वितयमात्मनः

Sa takdang pagkakasunod, sila’y isinisilang dito at muling lumilisan. Ang sinumang hindi nakauunawa sa dalawang landas ng Sarili—landas ng pagbabalik at landas ng paglaya—ay nananatiling nakagapos sa siklong ito.

Verse 43

दन्दशूकः पतङ्गो वा भवेद्कीटो ऽथवा कृमिः हृदये दीपवद्ब्रह्म ध्यानाज्जिवो मृतो भवेत्

Sa pamamagitan ng pagninilay (dhyāna), ang indibidwal na kaluluwa ay waring patay na sa makamundong pagkakakilanlan. Maging ahas, gamu-gamo, insekto, o uod man ang kalagayan—kapag minumuni ang Brahman sa puso na parang ilawan, napapawi ang hiwalay na pakiramdam ng sarili ng jīva.

Verse 44

न्यायागतधनस्तत्त्वज्ञाननिष्ठो ऽतिथिप्रियः श्राद्धकृत्सत्यवादी च गृहस्थो ऽपि विमुच्यते

Maging ang isang maybahay (gṛhastha) ay napapalaya—yaong ang yaman ay nakamit sa makatarungang paraan, matatag sa kaalaman ng katotohanan, nagagalak sa paggalang sa panauhin, nagsasagawa ng mga ritong śrāddha, at nagsasalita ng totoo.