Adhyaya 226

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे सामाद्युपायो नाम पञ्चविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ षड्विंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः राजधर्माः पुष्कर उवाच दण्डप्रणयनं वक्ष्ये येन राज्ञः परा गतिः त्रियवं कृष्णलं विद्धि पापस्तत्पञ्चकं भवेत्

Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa ay nagtatapos ang ika-225 kabanata na tinatawag na “Mga Paraang nagsisimula sa Sāma (pakikipagkasundo)”. Ngayon ay nagsisimula ang ika-226 kabanata tungkol sa “Rājadharma (mga tungkulin ng hari)”. Sinabi ni Puṣkara: “Ipapaliwanag ko ang pagtatakda ng mga parusa (at multa), na sa pamamagitan nito ang hari ay nakakamit ang pinakamataas na landas ng tungkulin. Alamin na ang ‘triyava’ ay katumbas ng ‘kṛṣṇala’; para sa mga kasalanan, ang parusa ay nagiging limang ulit ng sukat na iyon.”

Verse 2

कृष्णलानां तथा षष्ट्या कर्षार्धं रामकीर्तितं सुवर्णश् च विनिर्दिष्टो राम षोडशमापकः

Ipinahayag ni Rāma na ang animnapung kṛṣṇalā (itim na buto ng guñjā) ay bumubuo ng kalahating karṣa. Itinakda rin ang “suvarṇa”: ito’y sukat na may labing-anim (yunit).

Verse 3

निष्कः सुवर्णाश् चत्वारो धरणं दशभिस्तु तैः ताम्ररूप्यसुवर्णानां मनमेतत् प्रकीर्तितं

Ang isang niṣka ay binubuo ng apat na suvarṇa; at ang isang dharaṇa ay binibilang sa sampu ng mga suvarṇa na iyon. Sa gayon ipinahayag ang pamantayan ng timbang para sa tanso, pilak, at ginto.

Verse 4

ताम्रकैः कार्षिको राम प्रोक्तः कार्षापणो बुधैः पणानां द्वे शते सार्धं प्रथमः साहसः स्मृतः

O Rāma, ang kārṣika—na kilala ng mga pantas bilang kārṣāpaṇa—ay itinatakda ayon sa mga baryang tanso; at ang dalawang daan at limampung paṇa ay inaalala bilang unang antas ng sāhasa (multa).

Verse 5

मध्यमः पञ्च विज्ञेयः सहस्रमपि चोत्तमः चौरैर् अमूषितो यस्तु मूषितो ऽस्मीति भाषते

Ang katamtamang multa ay dapat maunawaan bilang limang daan, at ang pinakamataas ay isang libo. Ngunit ang hindi naman ninakawan ng mga magnanakaw subalit nagsasabing, “Ako’y ninakawan,” (ay mananagot sa nararapat na parusa).

Verse 6

तत्प्रदातरि भापाले स दण्ड्यस्तावदेव तु यो यावद्विपरीतार्थं मिथ्या वा यो वदेत्तु तं

Sa harap ng hukom/tagapagtanggol ng hari, kung ang isang tao’y magbigay ng pahayag na baligtad ang kahulugan (salungat sa katotohanan) o magsalita ng kasinungalingan, siya’y dapat parusahan sa gayong antas (ayon sa pinsalang idinulot).

Verse 7

तौ नृपेण ह्य् अधर्मज्ञौ दाप्यौ तद्द्विगुणं दमं कूटसाक्ष्यन्तु कुर्वाणांस्त्रीन् वर्णांश् च प्रदापयेत्

Ang dalawang iyon, na nakaaalam ng adharma, ay dapat pagbayarin ng hari ng multang doble ng halagang iyon. Ngunit ang mga gumagawa ng huwad na patotoo (peke o gawa-gawang ebidensiya), sa tatlong varṇa, ay dapat parusahan ayon sa kanilang uri.

Verse 8

विवासयेद्ब्राह्मणन्तु भोज्यो विधिर् न हीरतः निक्षेपस्य समं मूल्यं दण्ड्यो निक्षेपभुक् तथा

Ngunit sa kaso ng isang Brāhmaṇa, ang parusa ay pagpapatapon; hindi itinakda para sa kanya ang parusang pisikal. Ang sinumang kumain o nagkamkam ng ipinagkatiwalang deposito (nikṣepa) ay papatawan din ng multa na katumbas ng halaga ng depositong iyon.

Verse 9

तथाचाष्टौ इति छ , ज च ताम्रिकैः कार्षिक इत्य् आदिः, साहसः स्मृत इत्य् अन्तः पाठः झ पुस्तके नास्ति यो यावदित्यादिः, तद्द्विगुणं दममित्यन्तः पाठः झ पुस्तके नास्ति वस्त्रादिकस्य धर्मज्ञ तथा धर्मो न हीयते यो निक्षेपं घातयति यश्चानिक्षिप्य याचते

Kaya nito, sa ilang resensiyon (cha at ja) ang pagbasa ay nagsisimula sa “walo …; mula sa tansong barya hanggang kārṣika,” samantalang ang pangwakas na pariralang “ipinahayag na sāhasa (marahas na paglabag)” ay wala sa manuskritong jha. Gayundin, ang siping nagsisimula sa “sinuman, hanggang sa saklaw …” at nagtatapos sa “doble ang multa” ay wala rin sa jha. Sa mga usaping may kinalaman sa kasuotan at katulad na bagay, ang nakaaalam ng dharma ang dapat magpasya upang hindi mabawasan ang dharma: mapaparusahan ang sumisira o nangingialam sa bagay na idineposito (nikṣepa), at ang humihingi nito nang hindi naman nagdeposito.

Verse 10

तावुभौ चौरवच्छास्यौ दण्ड्यौ वा द्विगुणं दम अज्ञानाद्यः पुमान् कुर्यात् परद्रव्यस्य विक्रयं

Ang dalawang taong iyon ay dapat parusahan na gaya ng magnanakaw, o kung hindi man ay pagmultahin ng dobleng parusa (ayon sa halagang sangkot). Ang lalaking dahil sa kamangmangan ay nagbenta ng ari-arian ng iba ay mananagot din sa gayong kaparusahan.

Verse 11

निर्दोषो ज्ञानपूर्वकन्तु चौरवद्दण्डमर्हति मूल्यमादाय यः शिल्पं न दद्याद् दण्ड्य एव सः

Kahit pa magpanggap na walang sala, ang sinumang sadyang gumawa nang may kaalaman ay nararapat parusahan na gaya ng magnanakaw. Ang tumanggap ng bayad ngunit hindi naghatid ng gawaing-arte/serbisyo ay tiyak na dapat parusahan.

Verse 12

प्रतिश्रुत्याप्रदातारं सुवर्णं दण्डयेन्नृपः भृतिं गृह्य न कुर्याद्यः कर्माष्टौ कृष्णला दमः

Dapat parusahan ng hari ang taong nangako ngunit hindi nagbigay ng ginto. At ang tumanggap ng sahod ngunit hindi gumawa ng trabaho—ang multa niya ay walong kṛṣṇalā.

Verse 13

अकाले तु त्यजन् भृत्यं दण्ड्यः स्यात्तावदेव तु क्रीत्वा विक्रीय वा किञ्चिद्यस्येहानुशयो भवेत्

Ngunit kung paaalisin ang isang lingkod sa panahong hindi nararapat, mananagot siya sa multang katumbas ng halagang iyon. Gayundin, kung matapos bumili o magbenta ng isang bagay ay magsisi at nagnanais bawiin, ang kaparehong tuntunin ang ipatutupad.

Verse 14

सो ऽन्तर्दशाहात्तत्स्वामी दद्याच्चैवाददीत च परेण तु दशाहस्य नादद्यान्नैव दापयेत्

Kung nasa loob ng sampung araw, ang tunay na may-ari ay dapat magbalik (ng bagay) at dapat ding tumanggap (kapag ibinalik). Ngunit pagkalipas ng sampung araw, hindi na siya dapat tumanggap ni magpautos na ipagkaloob iyon sa pamamagitan ng pamimilit.

Verse 15

आददद्धि ददच्चैव राज्ञा दण्ड्यः शतानि षट् वरे दोषानविख्याप्य यः कन्यां वरयेदिह

Ang sinumang, nang hindi inihahayag ang mga kapintasan ng lalaking ikakasal, ay humihingi rito ng kamay ng isang dalaga—maging siya man ay tumanggap ng ari-arian o nagbigay rin—ay paparusahan ng hari ng multang animnaraan (paṇa).

Verse 16

दत्ताप्यदत्ता सा तस्य राज्ञा दण्ड्यः शतद्वयं प्रदाय कन्यां यो ऽन्यस्मै पुनस्तां सम्प्रयच्छति

Kahit na siya’y naipagkaloob na sa pormal na paraan, ituring pa rin siyang parang hindi naipagkaloob: ang lalaking, matapos ipakasal ang isang dalaga, ay muling ipinagkakaloob ang gayon ding dalaga sa iba, ay paparusahan ng hari at pagbayarin ng multang dalawangdaan (paṇa).

Verse 17

दण्डः कार्यो नरेन्द्रेण तस्याप्युत्तमसाहसः सत्यङ्कारेण वाचा च युक्तं पुण्यमसंशयं

Ang parusa (daṇḍa) ay dapat ipatupad ng hari; subalit maging iyon ay nararapat gawin nang may pinakamataas na pag-iingat at pagpipigil. Kapag ito’y inuugnay sa tapat na panata at tapat na pananalita, ito’y tiyak na may kabanalan at kabutihang-dangal, walang alinlangan.

Verse 18

लुब्धो ऽन्यत्र च विक्रेता षट्शतं दण्डमर्हति दद्याद्धेनुं न यः पालो गृहीत्वा भक्तवेतनं

Ang sakim na nagbibili ng ipinagkatiwalang ari-arian sa ibang dako ay nararapat pagmultahin ng animnaraan (pāṇa). Gayundin, ang pastol ng baka na tumanggap na ng pagkain at sahod ngunit hindi ibinabalik ang baka sa may-ari ay dapat ding parusahan.

Verse 19

स तु दण्ड्यः शतं राज्ञा सुवर्णं वाप्यरक्षिता चौरवद्वधमर्हतोति घ , ञ च वरयेद्यदि इति घ , ञ च धनुःशतं परीणाहो ग्रामस्य तु समन्ततः

Ang pabaya na bantay/tagapangalaga ay dapat parusahan ng hari ng multang isang daang suvarṇa; at kung patuloy na pababayaan na walang pagbabantay, nararapat siyang hatulan ng kamatayan na gaya ng magnanakaw. Kung napigil niya ang krimen, kung gayon—ayon sa siniping pagbasa ng batas—ang hangganan ng nayon ay palalawigin sa paligid hanggang sa sukat na isang daang haba ng busog.

Verse 20

द्विगुणं त्रिगुणं वापि नगरस्य च कल्पयेत् वृतिं तत्र प्रकुर्वीत यामुष्ट्रो नावलोकयेत्

Dapat itakda ang pader o kuta na pumapalibot sa bayan na maging doble, o maging triple pa (ng sukat). At doon ay magtayo ng pananggalang na gayong kataas at katibay na kahit kamelyo ay hindi makasilip sa ibabaw nito.

Verse 21

तत्रापरिवृते धान्ये हिंसिते नैव दण्डनं गृहन्तडागमारामं क्षेत्रं वा भीषया हरन्

Kung ang butil (ani) ay hindi naikulong o naingatan nang wasto, kahit masira ay walang parusa. Gayundin, ang sinumang dahil sa pananakot o pamimilit ay kumuha ng bahay, lawa/imbakan ng tubig, hardin, o bukirin ay hindi dapat parusahan.

Verse 22

शतानि पञ्च दण्ड्याः स्यादज्ञानाद् द्विशतो दमः मर्यादाभेदकाः सर्वे दण्ड्याः प्रथमसाहसं

Para sa pagkakasalang nagawa dahil sa kamangmangan, ang multa ay limandaan; kung nagawa nang may kaalaman, dagdagan pa ng dalawangdaan. Lahat ng lumalabag sa itinakdang hangganan ay dapat parusahan sa unang antas (pinakamababa) ng sāhasa.

Verse 23

शतं ब्राह्मणमाक्रुश्य क्षत्रियो दण्डमर्हति वैश्यश् च द्विशतं राम शूद्रश् च बधमर्हति

Sa paglapastangan sa isang brāhmaṇa, ang kṣatriya ay nararapat pagmultahin ng isang daang (paṇa); ang vaiśya, dalawang daan—O Rāma; at ang śūdra ay nararapat sa parusang kamatayan.

Verse 24

पञ्चाशद्ब्राह्मणो दण्ड्यः क्षत्रियस्याभिशंसने वैश्ये वाप्यर्धपञ्चाशच्छूद्रे द्वादशको दमः

Ang brāhmaṇa na manlait sa isang kṣatriya ay dapat pagmultahin ng limampung (paṇa); kung sa vaiśya, kalahati ng limampu; at kung sa śūdra, labindalawang (paṇa) ang multa.

Verse 25

क्षत्रियस्याप्नुयाद्वैश्यः साहसं पूर्वमेव तु शूद्रः क्षत्रियमाक्रुश्य जिह्वाच्छेदनमाप्नुयात्

Ang vaiśya, kapag nagkasala laban sa isang kṣatriya, ay dapat pasailalim sa naunang itinakdang parusa para sa marahas na paglabag (sāhasa). Ngunit kung ang śūdra ay manlait sa isang kṣatriya, dapat siyang parusahan ng pagputol ng dila.

Verse 26

धर्मोपदेशं विप्राणां शूद्रः कुर्वंश् च दण्डभाक् श्रुतदेशादिवितथी दाप्यो द्विगुणसाहसं

Ang śūdra na nagbibigay ng pagtuturo ng dharma sa mga brāhmaṇa ay nagiging mananagot sa parusa; at ang sinumang huwad na nag-aangkin ng (awtoritatibong) pagkatuto, pook ng pag-aaral, at iba pa, ay dapat pagbayarin ng multang doble ng parusang sāhasa.

Verse 27

उत्तमः साहसस्तस्य यः पापैर् उत्तमान् क्षिपेत् प्रमादाद्यैर् मया प्रोक्तं प्रीत्या दण्डार्धमर्हति

Ang pinakamataas na antas ng sāhasa ay para sa taong, sa pamamagitan ng masasamang tao, ay nagpatumba o nagpasadlak sa mga kagalang-galang. Ngunit kung ito’y nangyari dahil sa kapabayaan at iba pa—gaya ng aking sinabi—kung gayon, sa pagkamapagpatawad, kalahati lamang ng itinakdang parusa ang nararapat.

Verse 28

मातरं पितरं ज्येष्ठं भ्रातरं श्वशुरं गुरुं आक्षारयञ्च्छतं दण्ड्यः पन्थानं चाददद्गुरोः

Ang sinumang manlait o magbitiw ng mapanirang salita laban sa ina, ama, nakatatandang kapatid, kapatid na lalaki, biyenan na ama, o guro ay pagmumultahin ng isang daan (paṇa); at ang sinumang umagaw o humarang sa karapatang-daan ng guro ay parurusahan din.

Verse 29

अन्त्यजातिर्द्विजातिन्तु येनाङ्गेनापराध्नुयात् तदेव च्छेदयेत्तस्य क्षिप्रमेवाविचारयन्

Kung ang isang tao mula sa antyajāti (pinakamababang pangkat) ay gumawa ng sala laban sa isang dvija (dalawang-ulit na isinilang) sa pamamagitan ng isang tiyak na bahagi ng katawan, ang mismong bahaging iyon ay dapat putulin—agad, nang walang pag-antala sa paghatol.

Verse 30

अवनिष्ठीवतो दर्पाद् द्वावोष्ठौ छेदयेन्नृपः अपमूत्रयतो मेढ्रमपशब्दयतो गुदं

Kung ang isang tao, dahil sa kayabangan, ay dumura sa lupa, dapat ipaputol ng hari ang kanyang dalawang labi; ang umiihi nang di-wasto (sa ipinagbabawal o pampublikong lugar) ay dapat putulan ng ari; at ang bumibigkas ng mahalay at bastos na salita ay dapat putulan ng puwit (anus).

Verse 31

उत्कृष्टासनसंस्थस्य नीचस्याधोनिकृन्तनं यो यदङ्गं च रुजयेत्तदङ्गन्तस्य कर्तयेत्

Para sa mababang-uri na lumuklok sa nakatataas na upuan, ang parusa ay pagputol sa ibabang bahagi (sa ilalim). At sinumang manakit sa isang tiyak na bahagi ng katawan, ang bahaging iyon din ng kanya ang dapat putulin.

Verse 32

अर्धपादकराः कार्या गोगजाश्वोष्ट्रघातकाः वृक्षन्तु विफलं कृत्त्वा सुवर्णं दण्डमर्हति

Ang mga pumapatay ng baka, elepante, kabayo, o kamelyo ay dapat pagbayarin ng multa na kalahating pāda. Ngunit ang sinumang magpabaog sa punong namumunga ay nararapat sa parusang isang suvarṇa.

Verse 33

द्विगुणं दापयेच्छिन्ने पथि सीम्नि जलाशये द्रव्याणि यो हरेद्यस्य ज्ञानतो ऽज्ञानतो ऽपिवा

Kung ang sinuman ay kumuha ng ari-arian ng iba sa sirang daanan, sa hanggahan, o sa imbakan ng tubig, maging sinasadya man o hindi sinasadya, dapat siyang pagbayarin ng doble ng halaga.

Verse 34

स तस्योत्पाद्य तुष्टिन्तु राज्ञे दद्यात्ततो दमं यस्तु रज्जुं घटं कूपाद्धरेच्छिन्द्याच्च तां प्रपां

Matapos pasiyahin ang napinsala sa pamamagitan ng pagbabalik ng nararapat, saka siya magbayad ng multa sa hari. Ngunit ang sinumang mag-alis mula sa balon ng lubid at sisidlang pang-igib, o pumutol/manira sa pampublikong pook-tubig (prapā), ay mananagot sa parusa o multa.

Verse 35

स दण्डं प्राप्नुयान् मासं दण्ड्यः स्यात् प्राणितारने धान्यं दशभ्यः कुम्भेभ्यो हरतो ऽभ्यधिकं बधः

Dapat siyang magtamo ng parusang isang buwan; at sa kaso ng pagliligtas ng isang nilalang na may buhay, parusa lamang (na mas magaan) ang ipapataw. Ngunit ang magnanakaw ng butil na hihigit sa sampung kumbha ay parurusahan ng kamatayan.

Verse 36

शेषे ऽप्येकादशगुणं तस्य दण्डं प्रकल्पयेत् सुवर्णरजतादीनां नृस्त्रीणां हरणे बधः

At sa iba pang natitirang mga kaso, dapat itakda para sa kanya ang parusang labing-isang ulit. Sa pagnanakaw ng ginto, pilak at mga katulad nito, at sa pagdukot ng lalaki o babae, ang parusa ay kamatayan.

Verse 37

येन येन यथाङ्गेन स्तेनो नृषु विचेष्टते तत्तदेव हरेदस्य् प्रत्यादेशाय पार्थिवः

Sa alinmang sangkap ng katawan at sa anumang paraan kumilos ang magnanakaw sa gitna ng mga tao, ang hari ay dapat kumuha sa kanya ng mismong sangkap na iyon bilang parusang pagganti.

Verse 38

ब्राह्मणः शाकधान्यादि अल्पं गृह्णन्न दोषभाक् गोदेवार्थं हरंश्चापि हन्याद्दुष्टं बधीद्यतं

A brāhmaṇa who takes a small quantity of vegetables, grain, and the like incurs no fault. And even when taking (resources) for the sake of cows and the gods, he may strike down a wicked person and may restrain (bind) one who is intent on wrongdoing.

Verse 39

गृहक्षेत्रापहर्तारं तथा पत्न्यभिगामिनं अग्निदं गरदं हन्यात्तथा चाभ्युद्यतायुधं

One should slay the robber of house or land, likewise the violator who approaches another’s wife; also the arsonist and the poisoner, and likewise one who has raised a weapon to strike.

Verse 40

राजा गवाभिचाराद्यं हन्याच्चैवाततायिनः परस्त्रियं न भाषेत प्रतिषिद्धो विशेन्न हि

The king should punish offences beginning with cattle-sorcery and the like, and he should also slay (or execute) the ātatāyin (violent aggressor). He should not converse with another man’s wife; and one who has been forbidden (entry) should certainly not enter.

Verse 41

अदण्ड्या स्त्री भवेद्राज्ञा वरयन्तो पतिं स्वयं उत्तमां सेवमानः स्त्री जघन्यो बधमर्हति

A woman is not to be punished by the king when she herself chooses her husband. But a man of the lowest sort who approaches a woman of high status is deserving of execution.

Verse 42

भर्तारं लङ्घयेद्या तां श्वभिः सङ्घातयेत् स्त्रियं सवर्णदूषितां कुर्यात् पिण्डमात्रोपजीविनीं

Verse 43

ज्यायसा दूषिता नारी मुण्डनं समवाप्नुयात् वैश्यागमे तु विप्रस्य क्षत्रियस्यान्त्यजागमे

Ang babaeng nadungisan dahil sa pakikipagtalik sa lalaking may mas mataas na antas panlipunan ay dapat sumailalim sa pag-aahit ng ulo bilang tanda ng pagtubos-sala. Gayundin, kung ang isang Brāhmaṇa ay makipagtalik sa babaeng Vaiśyā, at kung ang isang Kṣatriya ay makipagtalik sa babaeng Antyajā (itinatakwil sa kasta), ang pag-aahit ng ulo ang itinakda.

Verse 44

क्षत्रियः प्रथमं वैश्यो दण्ड्यः शूद्रागमे भवेत् गृहीत्वा वेतनं वेश्या लोभादन्यत्र गच्छति

Ang isang Kṣatriya o Vaiśya ay dapat parusahan kapag unang lumapit sa babaeng Śūdra. Gayundin, ang isang kortesana na matapos tumanggap ng bayad ay pumunta sa iba dahil sa kasakiman ay dapat ding parusahan.

Verse 45

वेतनन्द्विगुणं दद्याद्दण्दञ्च द्विगुणं तथा भार्या पुत्राश् च दासाश् च शिष्यो भ्राता च सोदरः

Dapat siyang magbayad ng upa nang doble, at gayundin ng multa nang doble. (Ang tuntuning ito, ayon sa nararapat) ay umaabot sa asawa, mga anak na lalaki, mga alipin/lingkod, ang mag-aaral, at pati ang kapatid na lalaking isinilang sa iisang sinapupunan.

Verse 46

कृटापराधास्ताड्याः सूरज्वा वेणुदलेन वा पृष्ठे न मस्तके हन्याच्चौरस्याप्नोति किल्विषं

Ang mga nakagawa ng munting pagkakasala ay dapat paluin ng latigo o ng hinating kawayan; sa likod dapat tamaan, hindi sa ulo. Ang sinumang pumalo sa magnanakaw nang salungat sa tuntuning ito ay nagkakamit ng kasalanan.

Verse 47

रक्षास्वधिकृतैयस्तु प्रजात्यर्थं विलुप्यते तेषां सर्वस्वमादाय राजा कुर्यात् प्रवासनं

Ngunit kung ang taong itinalaga na may kapangyarihang magtanggol (bantay o opisyal) ay manloloob sa mga tao para sa sariling pakinabang, ang hari, matapos samsamin ang lahat ng kanyang ari-arian, ay dapat magpataw ng pagpapatapon.

Verse 48

ये नियुक्ताः स्वकार्येषु हन्युः कार्याणि कर्मिणां निर्घृणाः क्रूरमनसस्तान्निःस्वान् कारयेन्नृपः

Ang mga opisyal na itinalaga sa sariling tungkulin ngunit, sa kalupitan at kawalang-awa, humahadlang sa mga gawain ng mga taong naghahanapbuhay—dapat silang gawing dukha ng hari sa pag-alis ng yaman at katungkulan.

Verse 49

अमात्यः प्राड्विवाको वा यः कुर्यात् कार्यमन्यथा तस्य सर्वस्वमादाय तं राजा विप्रवासयेत्

Kung ang isang ministro o punong hukom ay humawak ng isang usapin sa maling paraan, dapat kunin ng hari ang lahat ng kanyang ari-arian at saka siya ipatapon palabas ng kaharian.

Verse 50

गुरुतल्पे भयः कार्यः सुरापाणे सुराध्वजः स्तेयेषु श्वपदं विद्याद् ब्रह्महत्याशिरः पुमान्

Sa paglapastangan sa higaan ng guro (gurutaḷpa), kilalanin ang tanda bilang “takot”; sa pag-inom ng alak, ang tanda ay “bandila ng alak”; sa pagnanakaw, alamin ang tanda bilang “mabangis na maninila”; at ang pumatay sa isang brāhmaṇa ay taong may “ulo ng Brahma-hatyā” bilang sagisag.

Verse 51

शूद्रादीन् घातयेद्राजा पापान् विप्रान् प्रवासयेत् महापातकिनां वित्तं वरुणायोपपादयेत्

Dapat ipapatay ng hari ang mga Śūdra at iba pa (di-Brahmin) na nagkasala ng mabigat na kasamaan; ang mga Brahmin na makasalanan ay dapat ipatapon. Ang yaman ng mga nagkasala ng mahāpātaka ay dapat ihandog kay Varuṇa.

Verse 52

ग्रामेष्वपि च ये केचिच्चौराणां भक्तदायकाः भाण्डारकोषदाश् चैव सर्वांस्तानपि घातयेत्

Sa mga nayon man, sinumang nagbibigay ng pagkain o suporta sa mga magnanakaw, at gayundin ang sinumang nanloloob sa bodega at kabang-yaman—dapat ipapatay ng hari ang lahat ng iyon.

Verse 53

राष्ट्रेषु राष्ट्राधिकृतान् सामन्तान् पापिनो हरेत् सन्धिं कृत्वा तु ये चौर्यं रात्रौ कुर्वन्ति तस्कराः

In the kingdoms, the king should seize and remove the wicked feudatories and provincial officers. And those robbers who, after making a pact (with others), commit theft at night—(they too) should be apprehended.

Verse 54

तेषां च्छित्वा नृपो हस्तौ तीक्ष्णे शूले निवेशयेत् तडागदेवतागारभेदकान् घातयेन्नृपः

Having cut off their hands, the king should impale them on a sharp stake; the king should put to death those who break into (or damage) tanks/reservoirs and the houses/temples of deities.

Verse 55

समुत्सृजेद्राजमार्गे यस्त्वमेध्यमनापदि स हि कार्षापणन्दण्ड्यस्तममेध्यञ्च शोधयेत्

Whoever, without emergency, discharges filth on the king’s highway—he is to be fined one kārṣāpaṇa, and he must also have that filth cleaned away.

Verse 56

प्रतिमासङ्क्रमभिदो दद्युः पञ्चशतानि ते समैश् च विषमं यो वा चरते मूल्यतो ऽपि वा

Those who violate the monthly transfer/rotation regulations shall pay a fine of five hundred (pañcaśatāni). Likewise, whoever conducts dealings in an irregular (unfair) manner with equals—or even by manipulating the stated price/value—shall (also) be penalized.

Verse 57

समाप्नुयान्नरः पूर्वं दमं मध्यममेव वा द्रव्यमादाय वणिजामनर्घेणावरुन्धतां

A man should first obtain the earlier (agreed) price, or else the middle (fair) price; having taken the goods, he should not bind (i.e., hold up or coerce) the merchants by demanding an excessive (unfair) price.

Verse 58

राजा पृथक् पृथक् कुर्याद्दण्डमुत्तमसाहसं द्रव्याणां दूषको यश् च प्रतिच्छन्दकविक्रयी

The king shall, in each case separately, impose the penalty of the highest grade of sāhasa on one who adulterates goods, and also on one who sells counterfeit (goods).

Verse 59

मध्यमं प्राप्नुयाद्दण्डं कूटकर्ता तथोत्तमं कलहापकृतं देयं दण्डश् च द्विगुणस्ततः

A forger (one who fabricates a false document/evidence) should receive the middle-grade punishment; likewise, the instigator of a quarrel should receive the highest punishment. For the harm done by provoking a quarrel, compensation must be paid, and thereafter the fine is to be doubled.

Verse 60

अभक्ष्यभक्ष्ये विप्रे वा शूद्रे वा कृष्णलो दमः तुलाशासनकर्ता च कूटकृन्नाशकस्य च

For a brāhmaṇa or a śūdra who eats what is forbidden as food, the fine is one kṛṣṇala. Likewise, for one who makes (or manipulates) a weighing-scale or a measuring-rod, and for one who destroys (the evidence against) a forger, the penalty is the same.

Verse 61

एभिश् च व्यवहर्ता यः स दाप्यो दममुत्तमं विषाग्निदां पतिगुरुविप्रापत्यप्रमापिणीं

And whoever engages in dealings (or litigation) connected with these persons—such a man shall be made to pay the highest fine: namely, one who administers poison or fire, and one who kills a husband, a teacher, a Brāhmaṇa, or a child.

Verse 62

विकर्णकरनासौष्ठी कृत्वा गोभिः प्रवासयेत् क्षेत्रवेश्मग्रामवनविदारकास् तथा नराः

Having inflicted the mutilations of a split ear, a cut ear, and (the cutting of) the nose and lip, he should banish—along with their cattle—those men who devastate fields, houses, villages, and forests.

Verse 63

राजपत्न्यभिगामी च दग्धव्यास्तु कटाग्निना ऊनं वाप्यधिकं वापि लिखेद्यो राजशासनं

One who has intercourse with the king’s wife should be burned with a fierce fire; likewise, whoever writes (issues/records) a royal decree with anything omitted or added (i.e., altered from the king’s intent) is culpable.

Verse 64

पारजायिकचौरौ च मुञ्चतो दण्ड उत्तमः राजयानासनारोढुर्दण्ड उत्तमसाहसः

For one who releases (sets free) an adulterer and a thief, the highest penalty is prescribed. For one who mounts the royal conveyance or seat, the penalty is the highest sāhasa-fine (i.e., the gravest class of punitive fine).

Verse 65

यो मन्येताजितो ऽस्मीति न्यायेनापि पराजितः तमायान्तं पराजित्य दण्डयेद् द्विगुणं दमं

If someone, though defeated even by due process of law, imagines, “I am not defeated,” then when he returns (to renew the dispute), having subdued him again, one should punish him with a fine twice as great.

Verse 66

आह्वानकारी बध्यः स्यादनाहूतमथाह्वयन् दाण्डिकस्य च यो हस्तादभिमुक्तः पलायते

One who issues a summons (without authority) should be confined; and likewise, one who summons a person who has not been summoned (i.e., improperly calls another). Also, whoever, having been released from the hand/custody of the officer of punishment (the constable/executioner), runs away—[is liable to punishment].

Verse 67

हीनः पुरुषकारेण तद् दद्याद्दाण्डिको धनं

If a person is deficient in personal effort (i.e., lacks the means or capacity to make restitution through his own labor), then the one liable to punishment shall pay that amount in money as a fine/compensation.