
Worship of Gaurī and Others (Gauryādi-pūjā) — Mantra, Maṇḍala, Mudrā, Homa, and Mṛtyuñjaya Kalaśa-Rite
Binubuksan ng kabanatang ito ang pagsamba kay Umā/Gaurī bilang ganap na sistemang sādhana na nagdudulot ng Bhukti at Mukti, at malinaw na ipinapangako ang mga kasangkapan ng mantra-dhyāna, pagdisenyo ng maṇḍala, mudrā, at homa. Ibinibigay nito ang mga pahiwatig sa pagbuo ng mantra (paglikha ng bīja, pag-uuri ng tunog/jāti, pag-uugnay sa ṣaḍaṅga) at itinatakda ang mga batayang hakbang: pagtatatag ng āsana sa Praṇava, pagsasagawa ng mūrti-nyāsa na nakasentro sa hṛdaya, at pagtukoy ng mga gamit at midya ng imahen (ginto, pilak, kahoy, bato). Sa pamamagitan ng limang ayos (mga piṇḍa na may avyakta sa gitna/mga sulok) at pagkakasunod ng mga diyos ayon sa direksiyon at paikot na hanay, nasisistematisa ang liturhikong “heograpiya” ng maṇḍala. Inilalarawan ang mga alternatibong anyo ni Tārā (bilang ng mga braso, sasakyan, hawak na kasangkapan) at itinatakda ang mga kagamitan at kilos, hanggang sa pag-uuri ng mudrā (Padma, Tiṅga, Āvāhanī, Śakti/Yoni) at isang sinusukat na parisukat na maṇḍala na may proporsiyonal na pagpapalawak at mga tarangkahan. Sa huli, iniuutos ang mga alituntunin ng handog (pulang bulaklak, homa na nakaharap sa hilaga, pūrṇāhuti), etika sa ritwal at lipunan (bali, pagpapakain sa mga kumārī, pamamahagi ng naivedya), mga pahayag ng siddhi (vāk-siddhi sa pamamagitan ng malawak na japa), at ang nakatuong Mṛtyuñjaya kalaśa-pūjā na may mga sangkap sa homa at bilang ng mantra para sa kalusugan, mahabang buhay, at pag-iwas sa di-napanahong kamatayan.
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे अंशकादिर्नाम चतुर्विंशत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः कर्षकादिकमिति ख , छ च अथ पञ्चविंशत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः गौर्यादिपूजा ईश्वर उवाच सौभाग्यादेरुमापूजां वक्ष्ये ऽहं भुक्तिमुक्तिदां मन्त्रध्यानं मण्डलञ्च मुद्रां होमादिसाधनम्
Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa nagtatapos ang ika-324 na kabanata na tinatawag na “Aṃśakādi” (sa mga resensiyong Kha at Cha, “Karṣakādi” ang pamagat). Ngayon ay nagsisimula ang ika-325 na kabanata, “Pagsamba kay Gaurī at iba pa.” Sinabi ni Īśvara: “Ituturo ko ang pagsamba kay Umā, na nagsisimula sa mga ritwal para sa kagandahang-palad—isang pagsambang nagkakaloob ng bhukti (makamundong pagtatamasa) at mukti (kalayaan)—kasama ang pagninilay sa mantra, ang maṇḍala, ang mudrā, at ang mga paraan ng pagsasakatuparan tulad ng homa at iba pa.”
Verse 2
चित्रभानुं शिवं कालं महाशक्तिसमन्वितम् इडाद्यं परतोद्वृत्य सदेवः सविकारणम्
Dapat pagnilayan/bigkasin (ang diyos) bilang Citrabhānu, bilang Śiva, bilang Kāla (Panahon), na may kalakip na Mahāśakti (Dakilang Kapangyarihan). Mula sa (pantig) iḍā, at saka ito’y itaas “mula sa ibayo” (mula sa transendenteng pinagmulan); (Siya) ay kasama ng mga diyos (sadevaḥ) at kasama rin ang sanhi at saligan ng pagpapakita (savikāraṇam).
Verse 3
द्वितीयं द्वारकाक्रान्तं गौरीप्रीतिपदान्वितं चतुर्थ्यन्तं प्रकर्तव्यं गौय्या वै मूलवाचकं
Ang ikalawang (bahaging pantig) ay dapat kuning “dvārakākrānta”; iugnay ito sa salitang nagpapahayag ng “kagalakan ni Gaurī” at saka buuin sa hulaping pang-ikaapat na kaso (caturthī, datibo). Tunay, ang “gauyyā” ay sinasabing salitang-ugat na nagpapahiwatig ng pangunahing kahulugan.
Verse 4
ॐ ह्रीं सः शौं गौर्यै नमः तत्रार्णत्रितयेनैव जातियुक्तं षडङ्गुलम् आसनं प्रणवेणैव मूर्तिं वै हृदयेन तु
“(Gamitin ang mantra) ‘Oṃ, Hrīṃ, Saḥ, Śauṃ—pagpupugay kay Gaurī.’ Doon, sa pamamagitan mismo ng tatluhang pantig, ihanda ang isang upuang-āsana na anim na aṅgula ang sukat, na may itinakdang ‘jāti’ (uri/kwalipikasyon). Sa Praṇava (Oṃ) lamang itatag (ikokonsagra) ang anyo o larawan, at sa Hṛdaya (mantra ng puso/nyāsa) isagawa ang panloob na paglalagay.”
Verse 5
उदकाञ्च तथा कालं शिववीजं समुद्धरेत् प्राणं दीर्घस्वराक्रान्तं षडङ्गं जातिसंयुतम्
Gayundin, dapat kunin (hanguin) ang mga anyong mantriko para sa “tubig” at para sa “panahon,” at kunin din ang binhi (bīja) ni Śiva. Ang bījā na iyon ay dapat taglay ang prāṇa (tunog na pang-ilong/rezonansiya ng hininga), may mahabang patinig, may ṣaḍaṅga (anim na pantulong), at nakaugnay sa wastong jāti (uri ng ponetika).
Verse 6
आसनं प्रणवेनात्र मूर्तिन्यासं हृदाचरेत् यामलं कथितं वत्स एकवीरं वदाम्य् अथ
Dito, itatag muna ang āsana sa pamamagitan ng Praṇava (Oṃ), at saka isagawa ang mūrti-nyāsa sa loob ng Hṛdaya (puso). Naipaliwanag na ang Yāmala, mahal kong anak; ngayon ay sasabihin ko naman ang tungkol kay Ekavīrā.
Verse 7
व्यापकं सृष्टिसंयुक्तं वह्निमायाकृशानुभिः शिवशक्तिमयं वीजं वीजं हृदयादिविवर्जितं
Ang bīja (binhi-mantra) ay laganap sa lahat at kaugnay ng pagpapakita ng paglikha (sṛṣṭi). Binubuo ito ng apoy (vahni), māyā, at kṛśānu—ang “apoy sa pananalita/enerhiyang ponemiko”. Ang bījā na ito ay may kalikasan nina Śiva at Śakti, at walang mga lantad na paglalagay gaya ng Hṛdaya at iba pa.
Verse 8
गौरीं यजेद्धेमरूप्यां काष्ठजां शैलजादिकां पञ्चपिण्डां तथाव्यक्तां कोणे मध्ये तु पञ्चमं
Dapat sambahin si Gaurī bilang isang imaheng yari sa ginto o pilak, o hinubog mula sa kahoy, bato, at iba pa; at ayusin ang limang piṇḍa (mga bukol/handog na ritwal), kasama ang avyakta (di-nahahayag), ilagay sa apat na sulok at ang ikalima sa gitna.
Verse 9
ललिता सुभगा गौरी क्षोभणी चाग्नितः क्रमात् पञ्चमी इति ञ वामा ज्येष्ठा क्रिया ज्ञाना वृत्ते पूर्वादितो यजेत्
Sa pagkakasunod mula sa direksiyong Agni (direksiyon ng apoy), sambahin ang Diyosa bilang Lalitā, Subhagā, Gaurī, at Kṣobhaṇī; ang ikalima ay tinatawag na “Ña”. Sa pabilog na ayos (vṛtta), sambahin simula sa Silangan: Vāmā, Jyeṣṭhā, Kriyā, at Jñānā.
Verse 10
सपीठे वामभागे तु शिवस्याव्यक्तरूपकम् व्यक्ता द्विनेत्रा त्र्यक्षरा शुद्धा वा शङ्करान्विता
Sa ibabaw ng pīṭha (pedestal), sa kaliwang panig ni Śiva, dapat pagnilayan sa samādhi ang anyong avyakta (di-nahahayag). Kapag nahayag, siya’y may dalawang mata, anyong mantra na tatlong pantig (triyakṣara), dalisay, at kaisa ni Śaṅkara (Śiva).
Verse 11
पीठपद्मद्वयं तारा द्विभुजा वा चतुर्भजा सिंहस्था वा वृकस्था वा अष्टाष्टादशसत्करा
Si Tārā ay dapat mailarawan na nakaluklok sa upuang dobleng lotus; maaari siyang may dalawang bisig o apat na bisig; maaaring nakaupo sa leon o sa lobo; at maaari siyang magkaroon ng walo o labingwalong mapalad na kamay.
Verse 12
स्रगक्षसूत्रकलिका गलकोत्पलपिण्डिका शरं धनुर्वा सव्येन पाणिनान्यतमं वहत्
Nakasuot ng kuwintas na bulaklak, rosaryo ng rudrākṣa, at palamuting usbong ng bulaklak, may palamuti sa leeg at bungkos ng lotus; at sa kaliwang kamay ay may tangan—alinman—palaso o busog, o iba pang sandata.
Verse 13
वामेन पुस्तताम्बूलदण्डाभयकमण्डलुम् गणेशदर्पणेष्वासान्दद्यादेकैकशः क्रमात्
Sa kaliwang kamay, itakda nang paisa-isa at ayon sa wastong pagkakasunod sa anyo ni Gaṇeśa ang: aklat, handog na tāmbūla (nganga/betel), tungkod, mudrā ng kawalang-takot (abhaya), at kamaṇḍalu (banga ng tubig); at gayundin ang salamin at ang busog.
Verse 14
व्यक्ताव्यक्ताथवा कार्या पद्ममुद्रा स्मृतासने तिङ्गमुद्रा शिवस्योक्ता मुदा चावाहनी द्वयोः
Habang nakaupo sa itinakdang āsana, isagawa ang Padma-mudrā—maging para sa hayag (vyakta) o di-hayag (avyakta) na anyo ng diyos. Ang Tiṅga-mudrā ay itinuturo na para kay Śiva; at ang Āvāhanī-mudrā (mudrā ng pag-anyaya) ay isasagawa para sa kapwa (dalawa).
Verse 15
शक्तिमुद्रा तु योन्याख्या चतुरस्रन्तु मण्डलं चतुरस्रं त्रिपत्राब्जं मध्यकोष्ठचतुष्टये
Ang Śakti-mudrā ay tinatawag ding Yoni(-mudrā). Ang maṇḍala ay dapat na parisukat; (sa loob nito) gumuhit ng isa pang parisukat, at ilagay ang lotus na may tatlong talulot sa pangkat ng apat na gitnang bahagi.
Verse 16
त्र्यश्रोर्धे चार्धचन्द्रस्तु द्विपदं द्विगुणं क्रमात् द्विगुणं द्वारकण्ठन्तु द्विगुणादुपकण्ठतः
Sa ibabaw ng bahaging tatsulok (try-aśra), itinakda ang sangkap na kalahating-buwan. Ang kasunod na sukat ay dalawang pada; pagkatapos, ayon sa pagkakasunod, ang bawat susunod na bahagi ay gagawing doble. Ang “leeg ng pintuan” (dvāra-kaṇṭha) ay dalawang ulit ng nauna, at ang “pantulong na leeg” (upakaṇṭha) ay dalawang ulit pa niyon.
Verse 17
द्वारत्रयं त्रयं दिक्षु अथ वा भद्रके यजेत् स्थण्डिले वाथ संस्याप्य पञ्चगव्यामृतादिना
Dapat ay ayusin ang tatlong tarangkahan—tig-tatlo sa mga direksiyon; o kaya’y magsagawa ng pagsamba sa diyagramang Bhadraka. O, matapos itatag (ang diyos/altar) sa inihandang dambanang lupa (sthaṇḍila), ito’y basbasan at linisin sa pañcagavya, amṛta, at mga katulad nito.
Verse 18
रक्तपुष्पाणि देयानि पूजयित्वा ह्य् उदङ्मुखः शतं हुत्वामृताज्यञ्च पूर्णादः सर्वसिद्धिभाक्
Dapat ihandog ang mga pulang bulaklak. Pagkatapos magsagawa ng pagsamba, humarap sa hilaga at mag-alay ng sandaang handog sa apoy (homa) gamit ang ghee na “tulad ng amṛta”; saka isagawa ang pūrṇāhuti (huling ganap na handog), at magiging tagapagtamo ng lahat ng siddhi (mga kaganapan).
Verse 19
बलिन्दत्वा कुमारीश् च तिस्रो वा चाष्ट भोजयेत् नैवेद्यं शिवभक्तेषु दद्यान्न स्वयमाचरेत्
Pagkatapos munang maghandog ng bali, pakainin ang mga dalagang bata (kumārī)—tatlo o walo. Ibahagi ang naivedya (pagkaing inialay at pinabanal) sa mga deboto ni Śiva, at huwag itong kainin ng sarili.
Verse 20
सिंहस्थावाह्यसिंहस्थेति ख , छ , ञ , ट च स्त्रियो वाष्ट च भोजयेदिति ख , छ च कन्यार्थौ लभते कन्यां अपुत्रः पुत्रमाप्नुयात् दुर्भगा चैव सौभाग्यं राजा राज्यं जयं रणे
Sa pagbigkas/paggamit ng mga pantig na kha, cha, ña, at ṭa kasama ng pormulang mantriko na “siṃhasthā-vāhya-siṃhasthā”, at sa ritwal na nagsasabing “pakainin ang mga babae at ang walo (na tao)”, nagkakamit ng mga bunga: ang nagnanais ng dalaga ay makakamit ang dalaga; ang walang anak na lalaki ay magkakaroon ng anak na lalaki; ang babaeng malas ay magkakamit ng magandang kapalaran; at ang hari ay magkakamit ng paghahari at tagumpay sa digmaan.
Verse 21
अष्टलक्षैश् च वाक्सिद्धिर्देवाद्या वशमाप्नुयुः न निवेद्य न चास्नीयाद्वामहस्तेन चार्चयेत्
Sa japa na walong lakhs (800,000 ulit), nakakamit ang vāk-siddhi, ang ganap na kapangyarihan sa pananalita; at maging ang mga diyos at iba pa ay napapasailalim. Huwag maghandog ng nivedya at huwag kumain; at huwag magsamba gamit ang kaliwang kamay.
Verse 22
अष्टम्याञ्च चतुर्दश्यां तृतीयायां विशेषतः मृत्युञ्चयार्चनं वक्ष्ये पूजयेत् कलसोदरे
Sa araw ng aṣṭamī (ika-8), caturdaśī (ika-14), at lalo na sa tṛtīyā (ika-3), ilalarawan ko ang pagsamba kay Mṛtyuñjaya. Dapat isagawa ang paggalang at pag-aalay sa loob ng kalooban ng kalaśa, ang pinabanal na banga ng ritwal.
Verse 23
हूयमानञ्च प्रणवो मूर्तिरोजस ईदृशं मूलञ्च वौषडन्तेन कुम्भमुद्रां प्रदर्शयेत्
Sa pag-aalay sa homa, dapat bigkasin ang Praṇava na “Oṃ” at, sa masiglang lakas, ipamalas ang anyo sa ganitong paraan; saka, matapos ang ugat-mantra sa sigaw na “vauṣaṭ,” ipakita ang Kumbha-mudrā (kumpas ng kamay na ‘banga’).
Verse 24
होमयेत् क्षीरदुर्वाज्यममृताञ्च पुनर्नवाम् पायसञ्च पुराडाशमयुतन्तु जपेन्मनुं
Dapat isagawa ang homa gamit ang gatas, damong dūrvā, at ghee, gayundin ang amṛtā (guḍūcī) at punarnavā; at kasama ang pāyasa (kaning-gatas) at purōḍāśa (kakaning handog). Pagkaraan, bigkasin sa japa ang mantra nang sampung libong ulit.
Verse 25
चतुर्मुखं चतुर्वाहुं द्वाभ्याञ्च कलसन्दधत् वरदाभयकं द्वाभ्यां स्नायाद्वैकुम्भमुद्रया
Dapat paliguan (snāna) ang diyos/larawan bilang may apat na mukha at apat na bisig: sa dalawang kamay ay inilalagay/inihahawak ang kalasa (banga ng tubig), at sa dalawa pa ay ipinakikita ang varada (pagkakaloob ng biyaya) at abhaya (pag-alis ng takot) na mudrā—na isinasagawa ang paliligo sa Vaikuṇṭha-mudrā.
Verse 26
आरोग्यैश् चर्यदीर्घायुरौषधं मन्त्रितं शुभम् अपमृत्युहरो ध्यातः पूजितो ऽद्भुत एव सः
Ang mapalad na gamot na pinabanal sa pamamagitan ng mga mantra ay nagkakaloob ng kalusugan, mabuting asal, at mahabang buhay. Kapag ito’y pinagninilayan at sinasamba, inaalis nito ang di-napapanahong kamatayan (apamṛtyu)—tunay na kamangha-mangha ang bisa nito.
The chapter states: “ॐ ह्रीं सः शौं गौर्यै नमः” (Oṃ Hrīṃ Saḥ Śauṃ Gauryai Namaḥ) as the operative Gaurī salutation-mantra.
It explicitly integrates mantra-dhyāna, maṇḍala construction, mudrā practice, nyāsa (including hṛdaya-based mūrti-nyāsa), and homa—ending with pūrṇāhuti and regulated distribution of naivedya.
Red flowers are offered; worship is performed facing north; a hundred oblations are made with “nectar-like” ghee, followed by pūrṇāhuti for siddhi attainment.
It frames Umā-pūjā as bhukti-mukti-dā (granting enjoyment and liberation) while giving concrete procedures (mantra, maṇḍala, mudrā, homa, social offerings) that align ritual efficacy with disciplined, dharmic conduct.
It is presented as apamṛtyu-hara (removing untimely death) and as supporting health and long life, performed as kalaśa-internal worship with homa substances and a stated japa count.