
Vishahṛn Mantrauṣadham (Poison-Removing Mantra and Medicinal Remedy) — Colophon and Transition
Nagtatapos ang kabanatang ito sa isang pormal na kolopon na tumutukoy sa paksa bilang sistemang nag-aalis ng lason na pinagbubuklod ang mantra at gamot. Pinananatili ng salaysay ang paraan ng Agni Purana: ang kaalamang teknikal ay pinatutunayan bilang pahayag na banal sa diyalogong Agni–Vasiṣṭha, at inihahanda ang mambabasa sa susunod na mas detalyadong kabanata ng paggagamot. Ang paglipat na ito ay nagsisilbing bisagra sa kabuuang ensiklopedya—mula sa pangkalahatang simulain ng antidoto tungo sa mga protokol na tiyak sa nilalang, lalo na sa envenomasyon ng ahas. Binibigyang-diin ng paglalatag na ang Agneya Vidyā ay hindi magkakahiwalay: ang awtoridad ng mantra, wastong pamamaraan, at inilalapat na parmakolohiya ay iisang tuloy-tuloy na pangangalagang pangkalusugan na ginagabayan ng dharma.
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुरणे विषहृन्मन्त्रौषधं नाम षन्नवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ सप्तनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः गोनसादिचिकित्सा अग्निरुचाच गोनसादिचिकित्साञ्च वशिष्ठ शृणु वच्मि ते ह्रीं ह्रीं अमलपक्षि स्वाहा ताम्बूलखादनान्मन्त्री हरेन्मण्डलिनो विषं
Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa ay nagwawakas ang kabanata 297 na tinatawag na “Ang Mantra at Gamot na Nag-aalis ng Lason.” Ngayon ay nagsisimula ang kabanata 298: “Paggamot sa gonas at iba pa (kagat ng ahas).” Sinabi ni Agni: “O Vasiṣṭha, makinig; sasabihin ko rin sa iyo ang paggamot sa gonas at iba pang ahas. (Bigkasin:) ‘hrīṃ hrīṃ amalapakṣi svāhā.’ Pagkatapos bigkasin ang mantra at kumain ng nganga (tāmbūla), naaalis ng nagsasagawa ang lason ng ahas na maṇḍalin.”
Verse 2
लशुनं रामठफलं कुष्ठाग्निव्योषकं विषे स्नुहीक्षीरं गव्यघृतं पक्षं पीत्वाहिजे विषे
Sa pagkalason, ibigay ang bawang, bunga ng rāmaṭha, kuṣṭha, agni (citraka), at tryoṣa (tatlong maanghang). Para sa lason ng kagat ng ahas, inumin ang katas na latex ng snuhī na hinalo sa ghee ng baka sa loob ng kalahating buwan.
Verse 3
अथ राजिलदष्टे च पेया कृष्णा समैन्धवा आज्यक्षौद्रशकृत्तोयं पुरीतत्या विषापहं
Ngayon, sa kagat ng rājilā (makamandag na ahas), ibigay ang peya (malabnaw na lugaw) na may kṛṣṇā (itim na paminta) at asin-bato; at (ibigay din) ang halong ghee, pulot, at tubig na mula sa dumi ng baka, kasama ang purītatyā—ito’y panlunas na nag-aalis ng lason.
Verse 4
सकृष्णाखण्डदुग्धाज्यं पातव्यन्तेन माक्षिकं व्योषं पिच्छं विडालास्थि नकुलाङ्गरुहैः समैः
Ang pulot ay inumin kasama ng halong itim na asukal, gatas, at ghee. Idagdag pa, sa magkakapantay na sukat: vyōṣa (tatlong maanghang—tuyong luya, itim na paminta, mahabang paminta), himulmol na balahibo, buto ng pusa, at balahibo sa katawan ng nakula (mongoose)—bawat isa’y magkasingdami.
Verse 5
चूर्णितैर् मेषदुग्धाक्तैर् धूपः सर्वविषापहः रोमनिर्गुण्डिकाकोकवर्णैर् वा लशुनं समं
Ang pagpapasingaw (dhūpa) na ginawa mula sa mga sangkap na pinulbos at binasa ng gatas ng tupa ay nag-aalis ng lahat ng uri ng lason. Bilang kapalit, maaaring gamitin ang roma, nirguṇḍikā, at kokavarṇa na hinalong kapantay na bahagi kasama ng bawang.
Verse 6
मुनिपत्रैः कृतस्वेदं दष्टं काञ्चिकपाचितैः मूषिकाः षोडश प्रोक्ता रसङ्कार्पासजम्पिवेत्
Inilarawan ang labing-anim na uri ng mūṣikā (mga daga). Kapag nakagat, dapat gawin ang sweda (pagpapainit/pagpapasingaw) gamit ang mga dahon ng muni, at ipainom o ipahid ang paghahandang niluto sa kāñcikā (maasim na lugaw/fermentong tulad-suka). Dapat ding inumin ang rasa (katas na may gamot) na may kārpāsa at jambu.
Verse 7
सतैलं मूषिकार्तिघ्नं फलिनीकुसुमन्तथा सनागरगुडम्भक्ष्यं तद्विषारोचकापहं
Kapag ininom o kinuha kasama ng langis, pinapawi nito ang pagdurusang dulot ng daga (kagat o lason). Gayundin, ang bulaklak ng phalinī kapag kinain na may śuṇṭhī (tuyong luya) at jaggery (asukal na buo) ay nag-aalis ng kawalan ng gana na sumusunod sa lasong iyon.
Verse 8
चिकित्सा विंषतिर्भूता लूताविषहरो गणः पद्मकं पाटली कुष्ठं नतमूशीरचन्दनं
Ito ang dalawampung-bahaging paraan ng paggamot: ang pangkat ng mga gamot na pumapawi sa lason ng lūta (lason ng gagamba)—padmaka, pāṭalī, kuṣṭha, nata, uśīra, at candana (sandalwood).
Verse 9
निर्गुण्डी शारिवा शेलु लूतार्तं सेचयेज्जलैः गुञ्जानिर्गुण्डिकङ्कोलपर्णं शुण्ठी निशाद्वयं
Para sa taong pinahihirapan ng kagat ng gagamba (o lason ng gagamba), dapat hugasan o buhusan ang apektadong bahagi ng tubig na inihanda mula sa nirguṇḍī, śārivā, at śelu. At dapat ding gamitin ang paghahandang binubuo ng guñjā, nirguṇḍī, dahon ng kaṅkola, śuṇṭhī (tuyong luya), at ang dalawang niśā (luyang-dilaw at daruharidrā).
Verse 10
करञ्जास्थि च तत्पङ्कैः वृश्चिकार्तिहरं शृणु मञ्जिष्ठा चन्दनं व्योषपुष्पं शिरीषकौमुदं
Ngayon pakinggan ang lunas na nagpapawi ng hirap dulot ng turok ng alakdan: buto/butil ng karañja kasama ang dinikdik na putik/pasta nito; gayundin ang mañjiṣṭhā, sandalwood (candana), mga bulaklak ng vyoṣa (tatlong maanghang), at ang śirīṣa at kaumuda.
Verse 11
संयोज्याश् चतुरो योगा लेपादौ वृश्चिकापहाः ॐ नमो भगवते रुद्राय चिवि छिन्द किरि भिन्द खड्गे न छेदय शूलेन भेदय चक्रेण दारय ॐ ह्रूं फट् मन्त्रेण मन्त्रितो देयो गर्धभादीन्निकृन्तति
Apat na pormulasyon ang dapat paghaluin; bilang pahid at kaugnay na gamit, inaalis nila ang lason ng alakdan. (Dapat bigkasin:) “Oṃ, pagpupugay sa Mapalad na Panginoong Rudra—civi; chinda (putulin); kiri (tusukin); bhinda (hatiin); ‘sa tabak, putulin’; ‘sa sibat, butasin’; ‘sa cakra, punitin’—Oṃ hrūṃ phaṭ.” Kapag napalakas sa pamamagitan ng mantrang ito, saka ibinibigay; winawasak nito ang pighating dulot ng alakdan at mga katulad na kamandag.
Verse 12
त्रिफलोशीरमुस्ताम्बुमांसीपद्मकचन्दनं अजाक्षीरेण पानादेर्गर्धभादेर्विषं हरेत्
Ang triphala, uśīra (vetiver), mustā, ambu (pampalamig na paghahandang may tubig), māṁsī, padmaka, at candana (sandalwood)—kapag ipinainom kasama ng gatas ng kambing—ay nag-aalis ng lasong nagmumula sa kagat ng asno at mga kahalintulad na hayop.
Verse 13
हरेत् शिरीषपञ्चाङ्गं व्योषं शतपदीविषं सकन्धरं शिरीषास्थि हरेदुन्दूरजं विषं
Dapat ibigay ang limang bahagi ng punong śirīṣa (pañcāṅga), ang vyoṣa (tatlong maanghang), at ang panlunas sa lason ng alupihan; gayundin ang sakandhara at buto/butil ng śirīṣa—ang mga ito’y nag-aalis ng lasong nagmumula sa daga/rat.
Verse 14
व्योषं ससर्पिः पिण्डीतमूलमस्य विषं हरेत् तत्पक्षैर् इति ज , ञ , ट च चिरि इति ज क्षारव्योषवचाडिङ्गुविडङ्गं सैन्धवन्नतं
Ang trikaṭu (tuyong luya, pamintang itim, mahabang paminta) na hinaluan ng ghee, kasama ang dinikdik na ugat (ng itinakdang halaman), ay nag-aalis ng lasong ito. Para sa ganitong pagkalason, itinuturo ang mnemonik na pangkat-silaba na “ja, ña, ṭa”; at binabanggit din ang “ciri”. Isang paghahandang alkalino (kṣāra) na pinagsama sa trikaṭu, vacā (sweet flag), iṅgu (resin na tulad ng asafoetida), viḍaṅga, saindhava (batong asin), at nnata (isang halamang-gamot) ang itinakdang pormula bilang panlunas.
Verse 15
अम्बष्ठातिबलाकुष्ठं सर्वकीटविषं हरेत् यष्टिव्योषगुडक्षीरयोगः शूनो विषापहः
Ang pagsasama ng ambaṣṭhā, atibalā, at kuṣṭha ay nag-aalis ng lason ng lahat ng uri ng insekto. Ang paghahanda na may yaṣṭi (licorice), vyoṣa (tatlong maanghang), jaggery, at gatas ay panlunas sa pamamaga at lason.
Verse 16
ॐ सुभद्रायै नमः ॐ सुप्रभायै नमः यान्यौषधानि गृह्यन्ते विधानेन विना जनैः
“Om, pagpupugay kay Subhadrā; Om, pagpupugay kay Suprabhā.” Anumang halamang-gamot na tinitipon ng mga tao nang walang itinakdang pamamaraan—
Verse 17
तेषां वीजन्त्व्या ग्राह्यमिति ब्रह्माब्रवीच्च ताम् ताम्प्रणम्यौषधीम्पश्चात् यवान् प्रक्षिप्य मुष्टिना
Ipinahayag din ni Brahmā: “Dapat silang tipunin habang pinapaypayan (pinaiihip) ito.” Pagkaraan, matapos yumuk sa bawat halamang-gamot, maghandog sa pamamagitan ng paghagis ng mga butil ng sebada (yava) gamit ang isang dakot.
Verse 18
दश जप्त्वा मन्त्रमिदं नमस्कुर्यात्तदौषधं त्वामुद्धराम्यूर्ध्वनेत्रामनेनैव च भक्षयेत्
Pagkatapos bigkasin ang mantrang ito nang sampung ulit, dapat magbigay-galang sa pagyuko. Pagkaraan, (kausapin ang halamang-gamot) at sabihin: “O halamang-lunas, binubunot (kinukuha) kita—ikaw na ‘nakatingin paitaas’,” at saka ito kainin ayon sa gayon ding ritwal/mantra.
Verse 19
नमः पुरुषसिंहाय नमो गोपालकाय च आत्मनैवाभिजानाति रणे कृष्णपराजयं
Pagpupugay sa Taong-Leon (Nṛsiṃha); pagpupugay din kay Gopāla, ang Pastol ng mga Baka. Sa sarili lamang niya, sa digmaan, nalalaman niya ang pagkatalo ni Kṛṣṇa.
Verse 20
एतेन सत्यवाक्येन अगदो मे ऽस्तु सिध्यतु नमो वैदूर्यमाते तन्न रक्ष मां सर्वविषेभ्यो गौरि गान्धारि चाण्डालि मातङ्गिनि स्वाहा हरिमाये औषधादौ प्रयोक्तव्यो मन्त्रो ऽयं स्थावरे विषे
Sa pamamagitan ng makatuwirang pananalitang ito, nawa’y maganap ang aking agada (panlunas sa lason). Pagpupugay kay Vaidūryamātā; ingatan mo ako laban sa lahat ng lason. O Gaurī, Gāndhārī, Cāṇḍālī, Mātaṅginī—svāhā! O Harimāyā—ang mantrang ito’y dapat gamitin sa mga gamot at katulad nito, para sa lasong nagmumula sa mga bagay na di-buhay at di-gumagalaw.
Verse 21
भुक्तमात्रे स्थिते ज्वाले पद्मं शीताम्बुसेवितं पाययेत्सघृतं क्षौद्रं विषञ्चेत्तदनन्तरं
Kapag ang hapding init ay nagsisimula pa lamang kaagad matapos makain, dapat ipainom ang lotus na inihanda sa malamig na tubig, kasama ng ghee at pulot; at pagkatapos ay gamutin ang lason ayon sa nararapat.
The chapter’s key technical feature is its textual function: it formally identifies the poison-removal system as mantra-plus-medicine (mantrauṣadha) and signals a structured transition to creature-specific toxicology.
By framing healing knowledge as revealed Agneya Vidya, it positions medical action as dharmic service—protecting life to enable right conduct and higher pursuits, aligning bhukti-support with mukti-orientation.