Adhyaya 295

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे दष्टचिकित्सा नाम चतुर्णवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः पञ्चाङ्गरुद्रविधानं अग्निर् उवाच वक्ष्ये रुद्रविधानन्तु पञ्चाङ्गं सर्वदं परं हृदयं शिवसङ्कल्पः शिवः सूक्तन्तु पौरुषम्

Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa, nagtatapos ang ika-294 na kabanata na tinatawag na “Paggamot sa mga Kagat/Tusok.” Ngayon ay nagsisimula ang ika-295 na kabanata: “Ang Pañcāṅga (Limang-bahagi) na Ritong Rudra.” Sinabi ni Agni: “Ituturo ko ang Rudra-vidhāna, ang kataas-taasang limang-bahaging pagsasagawa na nagkakaloob ng lahat ng bunga: ang Hṛdaya, ang Śiva-saṅkalpa, ang Śiva (mantra), ang Sūkta, at ang Pauruṣa.”

Verse 2

शिखाभ्यः सम्भृतं सूक्तमाशुः कवचमेव च शतरुद्रियमस्त्रञ्च रुद्रस्याङ्गानि पञ्च हि

Mula sa mga śikhā (tuktok na bun) ay tinipon ang himnong tinatawag na Āśu; gayundin ang Kavaca, at ang Śatarudrīya bilang Astra—ito nga ang limang sangkap (aṅga) ni Rudra.

Verse 3

पञ्चाङ्गान्न्यस्य तं ध्यात्वा जपेद्रुद्रांस्तः क्रमात् यज्जाग्रत इति सूक्तं यदृचं मानसं विदुः

Matapos isagawa ang limang-sangkap na nyāsa (pañcāṅga-nyāsa) at pagnilayan Siya, saka dapat bigkasin nang sunod-sunod ang mga mantra ni Rudra. Ang himnong nagsisimula sa “yaj jāgrata …” at ang ṛc na iyon ay itinuturing na pagbigkas sa isip (mānasa-japa).

Verse 4

ऋषिः स्याच्छिवमङ्कल्पश्छन्दस्त्रिष्टुवुदाहृतं शिवः सहस्रशीर्षेति तस्य नारायणो ऽप्यृषिः

Ang ṛṣi (tagakita ng mantra) ay sinasabing si Śivamaṅkalpa; ang sukat (chandas) ay ipinahahayag na Triṣṭubh. Ang diyos na pinupuri ay si Śiva, na tinatawag na “May Sanlibong Ulo”; at para sa himnong iyon, kinikilala rin si Nārāyaṇa bilang ṛṣi.

Verse 5

देवता पुरुषो ऽनुष्टुप्छन्दो ज्ञेयञ्च त्रैष्टुभम् अभ्यश्रसम्भृतं सूक्तमृषिरुत्तरगोनरः

Ang devatā (namumunong diyos) ay dapat makilalang Puruṣa; ang sukat ay Anuṣṭubh, at dapat ding maunawaang may katangiang Triṣṭubh. Ang ṛṣi ng himnong tinatawag na Abhyaśra-sambhṛta ay si Uttarago-nara.

Verse 6

आद्यानान्तिमृणां त्रिष्टुप्छन्दो ऽनुष्ठुव्द्वयोरपि उत्तरगोनस इति ज , ट च छन्दस्त्रिष्टुभमन्त्यायाः पुरुषो ऽस्यापि देषता

Para sa (mga pangkat ng pantig/gaṇa) na nagsisimula sa ā at nagtatapos sa mṛ, ang sukat ay Triṣṭubh; para rin sa dalawang anyo sa Anuṣṭubh, sinasabing ito ang “uttara-gaṇa”. Ang mga gaṇa ay tinutukoy sa mga titik na ja at ṭa; ang sukat ng huling kaso ay Triṣṭubh, at ang namumunong diyos nito ay Puruṣa rin.

Verse 7

आशुरिन्त्रो द्वादशानां छन्दस्त्रिष्टुवुदाहृतं ऋषिः प्रोक्तः प्रतिरथः सूक्ते सप्तदशार्चके

Para sa labindalawang taludtod, ang itinalagang diyos ay si Indra; ang sukat (chandas) ay ipinahayag na Triṣṭubh; at ang rishi ay sinasabing si Pratiratha—ito ay nasa himnong binubuo ng labimpitong taludtod.

Verse 8

पृथक् पृथक् देवताः स्युः पुरुविदङ्गदेवता अवशिष्टदैवतेषु छन्दो ऽनुष्टुवुदाहृतं

Ang mga diyos na namamahala sa bawat bahagi ay dapat italaga nang hiwa-hiwalay, isa-isa. Sa bahaging ‘Puruvid-aṅga’, tiyak na itinakda ang diyos; at para sa natitirang pagtatalaga ng mga diyos, ang sukat (chandas) na ipinahayag ay Anuṣṭubh.

Verse 9

असौ यमो भवित्रीन्द्रः पुरुलिङ्गोक्तदेवताः पङ्क्तिच्छन्दो ऽथ मर्माणि त्वपलिङ्गोक्तदेवताः

Para sa mantrang nagsisimula sa “asau”, ang namumunong diyos ay si Yama; para sa “bhavitrī”, si Indra. Kung saan ang diyos ay binanggit sa panlalaking anyo (puru-liṅga), ang sukat ay Paṅkti. Pagkaraan, para sa mahahalagang punto (marmāṇi) at sa balat (tvac), ang mga namumunong diyos ay yaong binanggit sa anyong walang kasarian (napuṃsaka-liṅga).

Verse 10

रौद्राध्याये च सर्वस्मिन्नार्षं स्यात् परमेष्वपि प्रजापतिर्वा देवानां कुत्सस्य तिसृणाम् पुनः

At sa buong kabanata ng Raudra, ang (mantra/pagtuturo) ay dapat ituring na ‘Ārṣa’ (ipinahayag ng rishi), maging sa kaso ng kataas-taasang diyos. Ang rishi ay si Prajāpati; at para sa mga diyos, muli, ang rishi ay si Kutsa—sa tatlong pormula/taludtod.

Verse 11

मनोद्वयोरुमैका स्याद्रुद्रो रुद्राश् च देवताः आद्योनुवाको ऽथ पूर्व एकरुद्राख्यदैवतः

Para sa pangkat ng mantra na tinatawag na ‘dalawang Manas’, si Umā lamang ang dapat tanggapin bilang namumunong diyos; (sa kasunod na bahagi) si Rudra at ang mga Rudra ang mga diyos. Gayunman, ang unang Anuvāka ay may namumunong diyos na tinatawag na ‘Eka-Rudra’ (ang iisang Rudra).

Verse 12

छन्दो गायत्र्यमाद्याया अनुष्टुप् तिसृणामृचाम् तिसृणाञ्च तथा पङ्क्तिरनुष्टुवथ संस्मृतम्

Ang sukat (chandas) ng unang pangkat ay Gāyatrī; para sa tatlong taludtod na ṛc ito ay Anuṣṭubh. Para sa tatlo pang iba, gayundin, ito ay Paṅkti; at pagkatapos ay muli Anuṣṭubh—gaya ng naaalala sa tradisyon.

Verse 13

द्वयोश् च जगतीछन्दो रुद्राणामप्यशीतयः हिरण्यवाहवस्तिस्रो नमो वः किरिकाय च

Para sa pares (ng mga taludtod), ang sukat ay Jagatī; at para sa mga Rudra ay mayroon ding walumpu (anyo o salin). Ang mga Hiraṇyavāha ay tatlo—pagpupugay sa inyo, at gayundin kay Kirikā.

Verse 14

पञ्चर्चो रुद्रदेवाः स्युर्मन्त्रे रुद्रानुवाककः विंशके रुद्रदेवास्ताः प्रथमा वृहती स्मृता

Sa mantrang Rudrānuvāka, ang mga diyos na Rudra ay inayos sa mga pangkat na tiglilimang ṛc (pañc-ṛc). Sa kalipunang dalawampung taludtod, ang mga Rudra-deity na iyon ay binibilang nang gayon, at ang unang sukat ay naaalala bilang Vṛhatī.

Verse 15

ऋग्द्वितीया त्रिजगती त्रिष्टुवेव च अनुष्टुभो यजुस्तिस्र आर्यादिज्ञः सुसिद्धिभाक्

Ang ikalawang sukat ay Ṛk; ang ikatlo ay Jagatī; gayundin (ang kasunod) ay Triṣṭubh at Anuṣṭubh. Ang tatlong sukat na ito ay nauukol sa Yajus. Ang nakaaalam ng Āryā at ng iba pa ay nagiging tagatanggap ng ganap na katuparan.

Verse 16

त्रैलोक्यमोहनेनापि विषव्याध्यरिमर्दनं भवित्रीति त्रिष्टुब् लिङ्गोक्तदेवतेति ख रुद्रात्मवाचक इति ज , ट च विषव्याधिविमर्दनमिति ज इं श्रीं ह्रीं ह्रौं हूं त्रैलोक्यमोहनाय विष्णवे नमः अगुष्टुभं नृसिंहेन विषव्याधिविनाशनं

Kahit sa pamamagitan ng mantrang “trailokya-mohana” (ang nagpapalito sa tatlong daigdig) ay magkakaroon ng pagdurog sa mga kaaway at pagpigil sa lason at sakit—ito ay nasa sukat na Triṣṭubh. Ang diyos na tinutukoy ay ayon sa liṅga (kasariang panggramatika) gaya ng ipinahiwatig, at (ayon sa ilang salin) sinasabing ang mantra ay nagpapahayag ng panloob na kalikasan ni Rudra. (May ibang pagbasa:) “pagpigil sa lason at sakit.” Pagkatapos ay ang mantra: “iṃ śrīṃ hrīṃ hrauṃ hūṃ—pagpupugay kay Viṣṇu, ang Tagapagpahilo sa Tatlong Daigdig.” Ito ay nasa sukat na Anuṣṭubh; at sa anyong Narasiṃha, nagdudulot ito ng pagwasak sa lason at sakit.

Verse 17

ॐ इं इं उग्रवीरं मंहाविष्णुं ज्वलन्तंसर्वतोमुखं नृसिंहं भीषणं मृत्युमृत्युम्नमाम्यहं

Oṃ. Iṃ, Iṃ. Ako’y yumuyuko at sumasamba kay Narasiṃha—ang mabagsik na bayani, si Mahāviṣṇu—na nagliliyab, nakaharap sa lahat ng dako, nakapanghihilakbot, ang “kamatayan ng Kamatayan” mismo.

Verse 18

अयमेव तु पञ्चाङ्गो मन्त्रः सर्वार्थसाधकः द्वादशाष्टाक्षरौ मन्त्रौ विषव्याधिविमर्दनौ

Ito nga ang “limang-bahaging” mantra na nakapagtatamo ng lahat ng layon. Ang labindalawang-pantig at walong-pantig na mga mantra ay gayundin na pumupuksa sa lason at karamdaman.

Verse 19

कुब्जिका त्रिपुरा गौरी चन्द्रिका विषहारिणी प्रसादमन्त्रो विषहृदायुरारोग्यवर्धनः सौरो विनायकस्तद्वद्रुद्रमन्त्राः सदाखिलाः

‘Kubjikā’, ‘Tripurā’, ‘Gaurī’, ‘Candrikā’, at ‘Viṣahāriṇī’—mga pangalang-mantra ito. Ang “Prasāda-mantra” ay nag-aalis ng lason at nagpapalakas ng puso, nagpapahaba ng buhay, at nagpaparami ng kalusugan. Gayundin, ang mga mantra ni Saura (Araw), ni Vināyaka (Gaṇeśa), at sa gayon din ang mga mantra ni Rudra, ay laging mabisa sa lahat ng kalagayan.