Adhyaya 290

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे अश्वशान्तिर्नामोननवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ नवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः गजशान्तिः शालिहोत्र उवाच गजशान्तिं प्रवक्ष्यामि गजरोगविमर्दनीम् विष्णुं श्रियञ्च पञ्चम्यां नागम् ऐरावतं यजेत्

Kaya nga, sa Agni Mahāpurāṇa, natapos ang ika-290 kabanata na tinatawag na “Aśva-śānti (pagpapayapa sa kabayo).” Ngayon ay nagsisimula ang ika-290 kabanata, “Gaja-śānti (pagpapayapa sa elepante).” Wika ni Śālihotra: “Ituturo ko ang ritwal ng Gaja-śānti na pumipigil at nagpapawi ng mga sakit ng elepante. Sa ikalimang araw ng buwan (pañcamī), sambahin si Viṣṇu at si Śrī (Lakṣmī), at gayundin ang Nāga na si Airāvata.”

Verse 2

ब्रह्माणं शङ्करं विष्णुं शक्रं वैश्नवणंयमं चन्द्रार्कौ वरुणं वायुमग्निं पृथ्वीं तथा च खं

Dapat alalahanin at tawagin: si Brahmā, si Śaṅkara (Śiva), si Viṣṇu, si Śakra (Indra), si Vaiśravaṇa (Kubera), si Yama, ang Buwan at ang Araw, si Varuṇa, si Vāyu, si Agni, ang Daigdig, at gayundin ang Kalawakan (Ākāśa).

Verse 3

शेषं शैलान् कुञ्जरांश् च ये ते ऽष्टौ देवयोनयः विरुपाक्षं महापद्मं भद्रं सुमनसन्तथा

Si Śeṣa, Śaila, at Kuñjara—sila ang walong Nāga na may banal na pinagmulan: si Virūpākṣa, si Mahāpadma, si Bhadra, at gayundin si Sumanas.

Verse 4

कुमुदैरावणः पद्मः पुष्पदन्तो ऽथ वामनः सुप्रतीकोञ्जनो नागा अष्टौ होमो ऽथ दक्षिणां

Kumuda, Airāvaṇa, Padma, Puṣpadanta, at Vāmana; at gayundin sina Supratīka, Añjana, at Nāga—ito ang walong pangalan. Pagkaraan nito, binabanggit ang homa (handog sa apoy) at ang dakṣiṇā (kaloob na bayad-ritwal).

Verse 5

गजाः शान्त्युदकासिक्ता वृद्धौ नैमित्तिकं सृणु गजानाम्मकरादौ च ऐशान्यां नगराद्वहिः

Kapag ang mga elepante ay winisikan ng tubig ng śānti (tubig ng pagpapayapa), gumiginhawa ang kanilang kalagayan. Ngayon pakinggan ang mga palatandaan at bunga nito: para sa elepante, masamang tanda ang sa pasimula ng panahon ng Makara (Capricorn), at gayundin kapag (sila’y nasa) hilagang-silangan, sa labas ng lungsod.

Verse 6

स्थण्डिले कमले मध्ये विष्णुं लक्ष्मीञ्च केशरे ब्रह्माणं भास्करं पृथ्वीं यजेत् स्कन्दं ह्य् अनन्तकं

Sa lupang pang-ritwal, sa loob ng mandala na anyong lotus, sambahin si Viṣṇu sa gitna; si Lakṣmī sa kaloob-loob na bahagi ng bulaklak (pericarp/keśara); at sambahin din si Brahmā, ang Araw (Bhāskara), ang Daigdig (Pṛthvī), si Skanda, at si Anantaka.

Verse 7

खं शिवं सोममिन्द्रादींस्तदस्त्राणि दले क्रमात् वज्रं शक्तिञ्च दण्डञ्च तोमरं पाशकं गदां

Kasunod nito, ayon sa wastong pagkakasunod, dapat itakda (o banggitin) ang mga astra na nagsisimula kina Kha, Śiva, Soma, at Indra; at ang mga sandata: vajra (kulog-kidlat), śakti (sibat), daṇḍa (tungkod), tomara (panaog na sibat/javelin), pāśa (pisi o panali), at gadā (pamalo/mace).

Verse 8

शूलं पद्मम्बहिर्वृन्ते चक्रे सूर्यन्तथाश्विनौ वसूनष्ठौ तथा साध्यान् याम्ये ऽथ नैरृते दले

Sa panlabas na tangkay ng lotus inilalagay ang trident (śūla). Sa cakra inilalagay ang Araw at ang dalawang Aśvin; inilalagay din ang walong Vasu, at gayundin ang mga Sādhya—sa mga talulot sa timog at timog-kanluran.

Verse 9

देवानाङ्गिरसश्चाश्विभृगवो मरुतो ऽनिले विश्वेदेवांस् तथा दक्षे रुद्रा शैद्रे ऽथ मण्डले

Sa rehiyon ng hangin (Anila) naroon ang mga Deva, ang mga Aṅgirasa, ang mga Aśvin, ang mga Bhṛgu, at ang mga Marut; sa timog naroon ang mga Viśvedevar; at sa dako ni Indra naroon ang mga Rudra—ganyan ang ayos sa maṇḍala (iskemang kosmiko at pang-direksiyon).

Verse 10

ततो वृत्तया रेखया तु देवान् वै वाह्यतो यजेत् सूत्रकारानृषीन् वाणीं पूर्वादौ सरितो गिरीन्

Pagkatapos, sa pamamagitan ng isang bilog na guhit, sambahin ang mga diyos sa panlabas na bahagi; sambahin din ang mga may-akda ng Sūtra (Sūtrakāra), ang mga ṛṣi, si Vāṇī (Banal na Pananalita), at—mula sa silangan—ang mga ilog at mga bundok.

Verse 11

महाभूतानि कोणेषु ऐशान्यादिषु संयजेत् पद्मं चक्रं गदां शङ्खं चतुरश्रन्तु मण्डलं

Dapat na maayos na italaga sa pagsamba ang mga dakilang elemento sa mga sulok na direksiyon, simula sa Īśāna (hilagang-silangan). Ang maṇḍala ay dapat na parisukat na may mga sagisag: lotus, discus (cakra), pamalo (gadā), at kabibe (śaṅkha).

Verse 12

चतुर्धारं ततः कुम्भाः अग्न्यादौ च पताकिकाः चत्वारस्तोरणा द्वारि नागान् ऐरवतादिकान्

Pagkatapos, ayusin ang mga banga (kumbha) na may apat na agos (ng tubig); at sa pasimula, sa panig ni Agni (silangan), ilagay ang maliliit na watawat. Sa pintuan, itindig ang apat na palamuting toraṇa, at ilarawan/ilagay ang mga Nāga gaya ni Airāvata at iba pa.

Verse 13

पूर्वादौ चौषधीभिश् च देवानां भाजनं पृथक् पृथक्शताहुतीश्चाज्यैर् गजानर्च्य प्रदक्षिणं

Simula sa silangan, at gamit din ang mga halamang-gamot, ihanda ang magkakahiwalay na sisidlang handog (bhājana) para sa bawat diyos. Pagkaraan, sa ghee (ājya), mag-alay ng sandaang āhuti para sa bawat isa, sambahin ang mga elepante, at magsagawa ng pradakṣiṇā (pag-ikot pakanan).

Verse 14

नागं वह्निं देवतादीन् वाह्यैर् जग्मुः स्वकं गृहम् द्विजेभ्यो दिक्षिणां दद्यात् हयवैद्यादिकस् तथा

Matapos na maayos na paalisin ang Nāga, si Agni, at ang iba pang mga diyos, sila ay lumisan kasama ang kani-kanilang sasakyan patungo sa sariling tahanan. Pagkaraan, dapat ibigay ang itinakdang dakṣiṇā (handog na bayad) sa mga dvija (brāhmaṇa), at gayundin ang gantimpala sa mga dalubhasa gaya ng manggagamot ng kabayo at iba pa.

Verse 15

करिणीन्तु समारुह्य वदेत् कर्णन्तु कालवित् मरुतो ऽनल इति ज चतुःकुम्भा इति ञ पताकिन इति ज नागराजे ऽमृते शान्तिं कृत्वामुस्मिन् जपेन्मनुम्

Sakay ng babaeng elepante, ang nakaaalam ng wastong panahon ay dapat bumigkas ng mga pangalang-mantra: “Marutaḥ, Anala” na may pantig na ‘ja’; “Catuḥkumbhā” na may ‘ña’; at “Patākin” na may ‘ja’. Matapos isagawa ang ritong śānti (pagpapayapa) para sa Hari ng Nāga na si Amṛta, saka dapat ulitin sa japa ang itinakdang mantra (manu) para sa gayong kalagayan.

Verse 16

श्रीगजस्त्वं कृतो राज्ञा भवानस्य गजाग्रणीः प्रभूर्माल्याग्रभक्तैस्त्वां पूजयिष्पति पार्थिवः

Itinalaga ka ng hari bilang “Śrīgaja,” ang mapalad na maharlikang elepante; tunay na ikaw ang pangunahin sa lahat ng kaniyang mga elepante. Sasambahin ka ng nasabing pinuno sa pamamagitan ng mga kuwintas ng bulaklak at piling handog na pagkain.

Verse 17

लोकस्तदाज्ञया पूजां करिष्यति तदा तव पालनीयस्त्वया राजा युद्धे ऽध्वनि तथा गृहे

Sa utos niya, ang mga tao ay magsasagawa ng pagsamba para sa iyo. Kaya nararapat mong ingatan ang hari—sa digmaan, sa paglalakbay sa daan, at maging sa tahanan.

Verse 18

तिर्यग्भावं समुत्सृज्य दिव्यं भावमनुस्मर देवासुरे पुरा युद्धे श्रीगजस्त्रिदशैः कृतः

Iwanan ang mababang asal na tulad-hayop at alalahanin ang banal na kalagayan ng diwa. Sa sinaunang digmaan ng mga deva at asura, ang “Śrīgaja” ay itinakda ng Tatlumpung mga diyos.

Verse 19

ऐरावणसुतः श्रीमानरिष्टो नाम वारणः श्रीगजानान्तु तत् तेजः सर्वमेवोपतिष्ठते

May isang maringal na elepante na ang pangalan ay Ariṣṭa, anak ni Airāvaṇa. Tunay nga, sa mga mapalad na elepanteng iyon, ang buong ningning at kapangyarihang yaon ay ganap na nananahan.

Verse 20

तत्तेजस्तव नागेन्द्र दिव्यभावसमन्वितं उपतिष्ठतु भद्रन्ते रक्ष राजानमाहवे

O Nāgendra, panginoon ng mga Nāga, nawa’y ang iyong ningning na may banal na kapangyarihan ay mahayag para sa iyong kabutihan; ipagtanggol mo ang hari sa labanan.

Verse 21

इत्येवमभिषिक्तैनमारोहेत शुभे नृपः तस्यानुगमनं कुर्युः सशस्त्रनवसद्गजाः

Sa gayon, matapos siyang maitalaga sa pamamagitan ng ganitong abhiṣeka, ang hari ay dapat sumakay sa mapalad na sasakyang/ulukang panghari. Kasunod niya ay dapat sumunod ang siyam na mainam na elepante, na may mga armadong tagapaglingkod.

Verse 22

शालास्वसौ स्थण्डिले ऽब्जे दिकपालादीन् यजेद्वहिः केशरेषु बलं नागं भुवञ्चैच सरस्वतीं

Sa pook ng ritwal, sa ibabaw ng mandala ng lotus, dapat sambahin ang mga Dikpāla (tagapangalaga ng mga direksiyon) at iba pa; at sa labas, sa mga hibla/laylayan ng talulot, dapat sambahin sina Bala, Nāga, Bhuva, at gayundin si Sarasvatī.

Verse 23

मध्येषु डिण्डिमं प्रार्च्य गन्धमाल्यानुलेपनैः हुत्वा देयस्तु कलसो रसपूर्णो द्विजाय च

Sa gitna ng ayos ng ritwal, matapos munang sambahin ang ḍiṇḍima sa pamamagitan ng pabango, mga kuwintas ng bulaklak, at mga pamahid, at matapos isagawa ang handog sa apoy, dapat saka ihandog ang isang kalaśa na punô ng rasa (likidong handog) sa isang brāhmaṇa rin.

Verse 24

गजाध्यक्षं हस्तिपञ्च गणितज्ञञ्च पूजयेत् गजाध्यक्षाय तन्दद्यात् डिण्डिमं सोपि वादयेत् शुभगम्भीरशब्दैः स्याज्जघनस्थो ऽभिवादयेत्

Dapat parangalan ang Tagapangasiwa ng mga Elepante (gajādhyakṣa), ang limang pangunahing tagapag-alaga ng elepante, at ang dalubhasa sa pagtutuos. Ibigay sa Tagapangasiwa ng mga Elepante ang isang ḍiṇḍima (malaking tambol); at siya man ay dapat magpatunog nito sa mapalad at malalim na himig, habang nakatayo sa likuran ng taong maharlika at nagbibigay-galang.