Adhyaya 281

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे रसादिलक्षणं नामाशीत्यधिकद्विसततमो ऽध्यायः अथैकाशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः वृक्षायुर्वेदः धन्वन्तरिर् उवाच वृक्षायुर्वेदमाख्यास्ये प्लक्षश्चोत्तरतः शुभः प्राग्वटो याम्यतस्त्वाम्र आप्ये ऽश्वत्थः कर्मेण तु

Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa nagwakas ang ika-280 kabanata na tinatawag na “Mga Katangian ng mga Lasa at Kaugnay na Paksa.” Ngayon ay nagsisimula ang ika-281 kabanata: “Vṛkṣāyurveda (ang agham ng buhay ng mga halaman).” Sinabi ni Dhanvantari: “Ipapaliwanag ko ang Vṛkṣāyurveda. Ayon sa wastong ritwal, ilagay ang mapalad na plakṣa sa hilaga; ang vaṭa sa silangan; ang mangga sa timog; at ang aśvattha sa kanluran (sa panig ng tubig).”

Verse 2

दक्षिणां दिशमुत्पन्नाः समीपे कण्टकद्रुमाः उद्यानं गृहवासे स्यात् तिलान् वाप्यथ पुष्पितान्

Kung sa malapit na panig ng timog ay tumubo ang mga punong may tinik, magkakaroon ng kaguluhan o di-kanais-nais na palatandaan sa paninirahan sa bahay na iyon; kaya nararapat magtanim doon ng linga (sesame/tila) o mga halamang namumulaklak bilang panlunas.

Verse 3

गृह्णीयाद्रोपयेद्वृक्षान् द्विजञ्चन्द्रं प्रपूज्य च ध्रुवाणि पञ्च वायव्यं हस्तं प्राजेशवैष्णवं

Dapatin at itanim ang mga punla upang maging mga puno; at matapos sambahin nang wasto ang Brāhmaṇa at ang Buwan, sambahin din ang limang ‘Dhruva’ (mga nakapirming bituin/punto), ang direksiyong Vāyavya (hilagang-kanluran), ang Hasta (bahay-buwan), at ang mga banal na aspekto na Prājeśa at Vaiṣṇava.

Verse 4

नक्षत्राणि तथा मूलं शस्यन्ते द्रुमरोपणे प्रवेशयेन्नदीवाहान् पुष्करिण्यान्तु कारयेत्

Sa pagtatanim ng mga puno, inirerekomendang isaalang-alang kapwa ang angkop na mga bahay-buwan (nakṣatra) at ang mga ugat. Dapat ding idaan papasok ang mga agos ng ilog sa pook, at magpagawa ng isang puskarinī—isang lawa o imbakan ng tubig na may lotus.

Verse 5

गृहवामे इति ञ पुष्करिण्यान्त्विति पाठो न सम्यक् प्रतिभाति हस्ता मघा तथा मैत्रमाद्यं पुष्यं सवासवं जलाशयसमारम्भे वारुणञ्चोत्तरात्रयम्

Hindi malinaw ang pagbasa na “gṛhavāme …”; at ang baryanteng “puṣkariṇyāntv …” ay tila hindi rin wasto. Sa pagsisimula ng paggawa ng imbakan ng tubig, ang mapalad na mga nakṣatra ay Hastā, Maghā, Maitra (ibig sabihin Anurādhā), ang unang Uttara, Puṣya, at ang kay Vāsava (ibig sabihin Śravaṇa); tinatanggap din ang Vāruṇa (ibig sabihin Śatabhiṣaj) at ang natitirang tatlong ‘Uttara’ na asterismo.

Verse 6

संपूज्य वरुणं विष्णुं पर्जन्यं तत् समाचरेत् अरिष्टाशोकपुन्नागशिरीषाः सप्रियङ्गवः

Matapos sambahin nang wasto si Varuṇa, si Viṣṇu, at si Parjanya, isagawa ang ritwal na iyon, gamit ang mga mapalad na halaman—ariṣṭa, aśoka, punnāga, śirīṣa, kasama ang priyāṅgu.

Verse 7

अशोकः कदली जम्बुस् तथा वकुलदाडिमाः सायं प्रातस्तु घर्मर्तौ शीतकाले दिनान्तरे

Ang aśoka, saging, jambu (rose-apple), gayundin ang vakula at granada—sa mainit na panahon ay kunin sa dapithapon at sa umaga; ngunit sa malamig na panahon, kunin sa dulo ng araw (mas huli sa maghapon).

Verse 8

वर्षारत्रौ भुवः शोषे सेक्तव्या रोपिता द्रुमाः उत्तमं विंशतिर्हस्ता मध्यमं षोडशान्तरम्

Sa panahon ng tag-ulan, at kapag natutuyo ang lupa, ang mga punong itinanim ay dapat diligan. Ang pinakamainam na agwat ay dalawampung hasta, at ang katamtamang agwat ay labing-anim (hasta) ang pagitan.

Verse 9

स्थानात् स्थानान्तरं कार्यं वृक्षाणां द्वादशावरं विफलाः स्युर्घना वृक्षाः शस्त्रेणादौ हि शोधनम्

Ang mga puno ay dapat ilipat-tanim mula sa isang lugar patungo sa iba sa loob ng panahong hindi hihigit sa labindalawa (ayon sa itinakdang sukat). Ang mga punong masyadong siksik at makapal ay kadalasang nagiging walang bunga; kaya sa simula ay dapat isagawa ang “paglilinis” sa pamamagitan ng kasangkapang pamutol—ibig sabihin, pagpuputol at pagpapaluwag ng sanga.

Verse 10

विडङ्गघृतपङ्काक्तान् सेचयेच्छीतवारिणा फलनाशे कुलथैश् च मासैर् मुद्गैर् यवैस्तिलैः

Kapag nasisira ang mga bunga, pahiran (ang apektadong halaman/puno) ng paste na gawa sa vidanga na hinaluan ng ghee, at saka diligan ng malamig na tubig; at gumamit din ng mga sangkap na gaya ng horse-gram, black gram, green gram, sebada, at linga (sesame) bilang lunas.

Verse 11

घृतशीतपयःसेकः फलपुष्पाय सर्वदा आविकाजशकृच्चूर्णम् यवचूर्णं तिलानि च

Upang pasiglahin ang pamumunga at pamumulaklak sa lahat ng panahon, diligan ang halaman ng pinalamig na gatas na hinaluan ng ghee; at maglagay din ng pulbos na dumi ng tupa/kambing, harina ng sebada, at mga buto ng linga (sesame).

Verse 12

गोमांसमुदकञ्चैव सप्तरात्रं निधापयेत् उत्सेकः सर्ववृक्षाणां फलपुष्पादिवृद्धिदः

Ilagay at itabi ang halo ng karne ng baka at tubig sa loob ng pitong gabi; ang pagdidilig sa lahat ng punò gamit ang tubig na iyon (na naburo) ay nagpapalago ng bunga, bulaklak, at iba pang katulad nito sa lahat ng punò.

Verse 13

मत्स्याम्भसा तु सेकेन वृद्धिर्भवति शाखिनः विडङ्गतण्डुलोपेतं मत्स्यं मांसं हि दोहदं सर्वेषामविशेषेण वृक्षाणां रोगमर्दनम्

Sa pagdidilig gamit ang tubig na pinagbabaran ng isda, napapabilis ang paglago ng mga punò. Ang isda at karne na hinaluan ng viḍaṅga at mga butil ng bigas ay nagiging pampalusog na ‘dohada’ na, nang walang pagtatangi, pumipigil sa mga sakit ng lahat ng punò.