Adhyaya 3

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये मत्स्यावतारो नाम द्वितीयो ऽध्यायः अथ तृतीयो ऽध्यायः कूर्मावतारवर्णनं अग्निर् उवाच वक्ष्ये कूर्मावतारञ्च श्रुत्वा पापप्रणाशनम् पुरा देवासुरे युद्धे दैत्यैर् देवाः पराजिताः

Sa gayon, sa Agni Purāṇa, ang sinaunang Mahāpurāṇa, nagwakas ang ikalawang kabanata na tinatawag na “Pagkakatawang-tao ni Matsya (Isda).” Ngayon ay nagsisimula ang ikatlong kabanata: “Paglalarawan ng Pagkakatawang-tao ni Kūrma (Pagong).” Wika ni Agni: “Isasalaysay ko ang pagkakatawang-tao ni Kūrma—ang pakikinig dito’y nagwawasak ng kasalanan. Noong unang panahon, sa digmaan ng mga diyos at asura, natalo ang mga diyos ng mga daitya.”

Verse 2

दुर्वाससश् च शापेन निश्रीकाश्चाभवंस्तदा स्तुत्वा क्षीराब्धिगं विष्णुम् ऊचुः पालय चासुरात्

At noon, dahil sa sumpa ni Durvāsas, sila’y nawalan ng Śrī (kasaganaan at ningning). Matapos purihin si Viṣṇu na nananahan sa Karagatang Gatas, sinabi nila: “Iligtas mo rin kami mula sa mga Asura.”

Verse 3

ब्रह्मादिकान् हरिः प्राह सन्धिं कुर्वन्तु चासुरैः क्षीराब्धिमथनार्थं हि अमृतार्थं श्रिये ऽसुराः

Sinabi ni Hari kina Brahmā at sa iba pang mga diyos: “Makipagkasundo kayo sa mga Asura, upang maikaskas ang Karagatang Gatas—para sa amṛta; at upang ang mga Asura na naghahangad ng nektar ng kawalang-kamatayan ay makamtan din ang Śrī (Lakṣmī).”

Verse 4

अरयो ऽपि हि सन्धेयाः सति कार्यार्थगौरवे युष्मानमृतभाजो हि कारयामि न दानवान्

Kahit ang mga kaaway ay dapat ding pakisamahan (sa pamamagitan ng alyansa) kapag hinihingi ito ng bigat ng layunin at pangangailangan ng gawain. Sapagkat gagawin ko kayong mga kabahagi ng kawalang-kamatayan; hindi ko itataas ang mga Dānava.

Verse 5

तकपाठः संश्रुतं पापनाशनमिति ख, ग, घ चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः सुरा क्षीराब्धिगमिति ग, घ, चिह्नितपुस्त्कद्वयपाठः सन्धिं कुरुत चासुररिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः भाजो हि करिष्यामि इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम् क्षीराब्धिं मत्सहायेन निर्मथध्वमतन्द्रिताः

(May mga pagkakaiba ng teksto na itinala sa ilang manuskrito.) Pagkaraan ay ibinigay ang tagubilin: “Gawin ang Bundok Mandara bilang pamalo ng pagkaskas, at gamitin si Vāsuki bilang lubid ng pagkaskas; sa aking tulong, kaskasin ang Karagatang Gatas nang walang tigil at walang kapabayaan.”

Verse 6

विष्णूक्तां संविदं कृत्वा दैत्यैः क्षीराब्धिमागताः ततो मथितुमारब्धाः यतः पुच्छन्ततः सुराः

Matapos pagtibayin ang kasunduang binigkas ni Viṣṇu kasama ng mga Daitya, dumating sila sa Karagatang Gatas. Pagkaraan ay sinimulan nilang haluin ito, at ang mga diyos ay humawak sa dulo ng buntot (ng ahas na ginawang lubid).

Verse 7

फणिनिःश्वाससन्तप्ता हरिणाप्यायिताः सुराः मथ्यमाने ऽर्णवे सो ऽद्रिर् अनाधारो ह्य् अपो ऽविशत्

Napaso ng mainit na hiningang sumisingasing ng ahas (Vāsuki) ang mga diyos, ngunit sila’y muling pinatibay at pinalakas ni Hari (Viṣṇu). Habang hinahalo ang karagatan, ang bundok na iyon—walang sandigan—ay tunay na lumubog sa tubig.

Verse 8

कूर्मरूपं समास्थाय दध्रे विष्णुश् च मन्दरम् क्षीराब्धेर्मथ्यमानाच्च विषं हालाहलं ह्य् अभूत्

Sa pag-anyo bilang pagong, inalalayan ni Viṣṇu ang Bundok Mandara; at habang hinahalo ang Karagatang Gatas, sumibol nga ang lasong tinatawag na Hālāhala.

Verse 9

हरेण धारितं कण्ठे नीलकण्ठस्ततो ऽभवत् ततो ऽभूद्वारुणी देवी पारिजातस्तु कौस्तुभः

Nang ito’y pigilin ni Hari sa lalamunan, siya’y nakilala bilang Nīlakaṇṭha (“ang bughaw-ang-lalamunan”). Pagkaraan ay lumitaw ang diyosang Vāruṇī; at sumunod ding lumitaw ang punong Pārijāta at ang hiyas na Kaustubha.

Verse 10

गावश्चाप्सरसो दिव्या लक्ष्मीर्देवी हरिङ्गता पश्यन्तः सर्वदेवास्तां स्तुवन्तः सश्रियो ऽभवन्

Lumabas ang mga banal na baka at ang mga makalangit na apsara, at sumilang ang diyosang Lakṣmī—may mga sangkap na tila ginto. Nang makita siya, pinuri siya ng lahat ng mga diyos at napuspos ng ningning at kasaganaan.

Verse 11

ततो धन्वन्तरिर्विष्णुर् आयुर्वेदप्रवर्तकः बिभ्रत् कमण्डलुम्पूर्णम् अमृतेन समुत्थितः

Pagkaraan, si Viṣṇu bilang Dhanvantari—ang tagapagpalaganap ng Āyurveda—ay lumitaw na tangan ang kamaṇḍalu (banga ng tubig) na punô ng amṛta, ang nektar ng kawalang-kamatayan.

Verse 12

अमृतं तत्कराद्दैत्या सुरेभ्यो ऽर्धं प्रदाय च गृहीत्वा जग्मुर्जन्माद्या विष्णुः स्त्रीरूपधृक् ततः

Kinuha ng mga Daitya ang amṛta mula sa kanyang kamay; matapos ibigay ang kalahati sa mga Deva, sinamsam nila ang natira at umalis. Pagdaka, si Viṣṇu ay nag-anyong babae (at pinasimulan ang susunod na pangyayari).

Verse 13

तां दृष्ट्वा रूपसम्पन्नां दैत्याः प्रोचुर्विमोहिताः भव भार्यामृतं गृह्य पाययास्मान् वरानने

Nang makita nila siyang ganap ang kagandahan, ang mga Daitya ay lubos na nalinlang at nagsabi: “Maging asawa ka namin; kunin mo ang amṛta at painumin mo kami, O marikit ang mukha.”

Verse 14

तथेत्युक्त्वा हरिस्तेभ्यो गृहीत्वापाययत्सुरान् चन्द्ररूपधरो राहुः पिबंश्चार्केन्दुनार्पितः

Sa pagsasabing “Gayon nga,” kinuha ni Hari iyon at pinainom ang mga diyos. Si Rāhu, na nag-anyong Buwan, ay uminom din, sapagkat nailagay siya sa pagitan ng Araw at ng Buwan.

Verse 15

तु इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः निःश्वाससंग्लाना इति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः ततो हर इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः प्रदर्शक इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः अकन्दुसूचित इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः हरिणाप्यरिणा च्छिन्नं स राहुस्तच्छिरः पृथक् कृपयामरतान्नीतं वरदं हरिमब्रवीत्

Bagaman pinutol ni Hari—maging ng kanyang kaaway—ang ulo ni Rāhu ay nahiwalay at nanatiling bukod. Pagkaraan, dahil sa habag, dinala siya sa mga walang-kamatayan, at nagsalita siya kay Hari, ang tagapagkaloob ng biyaya (Viṣṇu).

Verse 16

राहुर्मत्तस्तु चन्द्रार्कौ प्राप्स्येते ग्रहणं ग्रहः तस्मिन् कले च यद्दानं दास्यन्ते स्यात् तदक्षयं

Ngunit kapag nagngangalit si Rāhu, sinasakmal niya ang Buwan at ang Araw—ito ang eklipse na dulot ng graha (tagasakmal na pangkalangitan). At anumang dāna (kaloob) na ibinigay sa sandaling iyon ay nagiging di-nauubos, ang bisa ng kabutihan ay walang hanggan.

Verse 17

तथेत्याहाथ तं विष्णुस् ततः सर्वैः सहामरैः स्त्रीरूपं सम्परित्यज्य हरेणोक्तः प्रदर्शय

Sa pagsasabing, “Gayon nga,” kinausap siya ni Viṣṇu; at pagkaraan, sa harap ng lahat ng mga diyos, tinalikdan niya ang anyong babae at, ayon sa utos ni Hari, ipinamalas ang tunay na anyo.

Verse 18

दर्शयामास रुद्राय स्त्रीरूपं भगवान् हरिः मायया मोहितः शम्भुः गौरीं त्यक्त्वा स्त्रियं गतः

Ipinakita ng Mapalad na Panginoong Hari kay Rudra ang isang anyong babae. Nalito dahil sa māyā ni Hari, iniwan ni Śambhu si Gaurī at sinundan ang babaeng iyon.

Verse 19

नग्न उन्मत्तरूपो ऽभूत् स्त्रियः केशानधारयत् अगाद्विमुच्य केशान् स्त्री अन्वधावच्च ताङ्गताम्

Naging hubad siya at nag-anyong parang baliw. Hinawakan niya ang buhok ng mga babae; at pagkabitaw sa buhok, tumakbo siya palayo—samantalang ang babae rin ay humabol at nakarating sa dakong iyon.

Verse 20

स्खलितं तस्य वीर्यं कौ यत्र यत्र हरस्य हि तत्र तत्राभवत् क्षेत्रं लिङ्गानां कनकस्य च

Saanman bumagsak ang vīrya (lakas-panlalaki) ni Hara (Śiva), sa bawat gayong pook ay sumibol ang isang banal na kṣetra ng mga liṅga—at gayundin ng ginto.

Verse 21

मायेयमिति तां ज्ञात्वा स्वरूपस्थो ऽभवद्धरः शिवमाह हरी रुद्र जिता माया त्वया हि मे

Nang makilala niya siya bilang, “Ito ang Māyā,” ang Tagapagdala (Viṣṇu) ay nanatili sa sarili niyang tunay na kalikasan. Pagkaraan, sinabi ni Hari kay Śiva: “O Rudra, sa iyo nga napagtagumpayan ang aking Māyā.”

Verse 22

न जेतुमेनां शक्तो मे त्वदृते ऽन्यः पुमान् भुवि अप्राप्याथामृतं दैत्या देवैर् युद्धे निपातिताः त्रिदिवस्थाः सुराश्चासन् यः पठेत् त्रिदिवं व्रजेत्

“Maliban sa iyo, walang sinumang lalaki sa lupa ang makapagtatagumpay sa kanya para sa akin. Pagkaraan, dahil hindi nakamtan ang amṛta, ang mga Daitya ay pinabagsak ng mga diyos sa digmaan; ang mga Sura ay nanatiling nakatindig sa langit. Sinumang bumigkas (ng salaysay na ito) ay makararating sa langit.”