Adhyaya 20

Verse 1

इत्य् आदिमाहापुराणे आग्नेये प्रतिसर्गवर्णनं नाम ऊनविंशतितमो ऽध्यायः अथ विंशतितमो ऽध्यायः सर्गविषयकवर्णनं अग्निर् उवाच प्रथमो महतः सर्गो विज्ञेयो ब्रह्मणस्तु सः तन्मात्राणां द्वितीयस्तु भूतसर्गो हि स स्मृतः

Sa gayon, sa Agni Purāṇa ng Ādi-Mahāpurāṇa, natapos ang ikalabinsiyam na kabanata na tinatawag na “Paglalarawan ng Pratisarga (pangalawang paglalang)”. Ngayon ay nagsisimula ang ikadalawampung kabanata: “Paglalarawan ng mga paksa ng Sarga (pangunahing paglalang)”. Wika ni Agni: Ang unang paglalang ay dapat maunawaan bilang paglalang ng Mahat (Kosmikong Talino); tunay, iyon ang paglalabas na malikhaing kay Brahmā. Ang ikalawa, na nagmumula sa mga tanmātra (maseselang elemento), ay inaalala bilang paglalang ng mga bhūta (magagaspang na elemento).

Verse 2

वैकारिकस्तृतीयस्तु सर्ग ऐन्द्रियकः स्मृतः इत्येष प्राकृतः सर्गः सम्भूतो बुद्धिपूर्वकः

Ang ikatlong paglalang ay tinatawag na Vaikārika, at inaalala rin bilang “aindriyaka” (paglalang na ukol sa mga pandama). Kaya ito ang Prākṛta (materyal) na paglalang, na lumitaw na may Buddhi (kosmikong talino) bilang nauna.

Verse 3

मुख्यः सर्गश् चतुर्थस्तु मुख्या वै स्थावराः स्मृताः तिर्यक्स्रोतास्तु यः प्रोक्तः स्तैर्यग्योन्यस्ततः स्मृतः

Ang ikaapat na paglalang ay tinatawag na “mukhya” (pangunahing) paglalang; dito, ang mga di-gumagalaw na nilalang (sthāvara, gaya ng mga halaman) ang itinuturing na pangunahing uri. Yaong paglalang na inilalarawan bilang “tiryaksrotas” (may agos na pahilis) ay kaya inaalala bilang uring “stairyag-yoni”—ang mga sinapupunang uri o espesye ng hayop.

Verse 4

तथोर्ध्वस्रोतसां षष्ठो देवसर्गस्तु स स्मृतः ततोर्वाक्स्रोतसां सर्गः सप्तमः स तु मानुषः

Kaya nga, ang ikaanim na paglikha ay inaalala bilang banal na paglikha ng mga nilalang na may daloy na paitaas. Pagkaraan nito, ang ikapito ay ang paglikha ng mga nilalang na may kaloob na pananalita—ang paglikha ng tao.

Verse 5

अष्टमोनुग्रहः सर्गैः सात्विकस्तामसश् च यः पञ्चैते वैकृताः सर्गाः प्राकृताश् च त्रयः स्मृताः

Ang ikawalong paglikha ay ang ‘anugraha’ (paglikhang nagkakaloob ng biyaya), na may dalawang uri: sāttvika at tāmasa. Ang limang ito ay inaalala bilang mga paglikhang vaikṛta (nabago/umusbong), at ang tatlo naman bilang mga paglikhang prākṛta (pangunahing-ugat).

Verse 6

प्राकृतो वैकृतश् चैव कौमारो नवमस् तथा ब्रह्मतो नव सर्गास्तु जगतो मूलहेतवः

Ang paglikhang prākṛta (pangunahing-ugat) at ang paglikhang vaikṛta (nabago), at gayundin ang paglikhang Kaumāra bilang ikasiyam—ito ang siyam na paglikhang nagmumula kay Brahmā, ang mga saligang sanhi ng daigdig.

Verse 7

ख्यात्याद्या दक्षकन्यास्तु भृग्वाद्या उपयेमिरे नित्यो नैमित्तकः सर्गस्त्रिधा प्रकथितो जनैः

Si Khyāti at ang iba pang mga anak na babae ni Dakṣa ay pinakasalan nina Bhṛgu at ng iba pang mga rishi. Ang paglikha (sarga) ay sinasabi ng mga tao na tatluhan: nitya (palagian), naimittika (paminsan-minsan), at ang ikatlo ay ang paglikhang pang-elemento/prākṛta.

Verse 8

प्राकृता दैनन्दिनी स्यादन्तरप्रलयादनु जायते यत्रानुदिनं मित्यसर्गो हि सम्मतः

Ang paglikha ay sinasabing kapwa prākṛta (mula sa likas na Kalikasan) at dainandinī (araw-araw/tuluy-tuloy). Pagkaraan ng isang pagitan na pagkalusaw (antara-pralaya), muling sumisibol ang kaayusang iyon; at ang nagaganap araw-araw ay tinatanggap bilang nitya-sarga, ang walang-humpay na paglikha.

Verse 9

देवौ धाताविधातारौ भृगोः ख्यातिरसूयत श्रियञ्च पत्नी विष्णोर्या स्तुता शक्रेण वृद्धये

Mula kay Bhṛgu, isinilang ni Khyāti ang dalawang diyos na sina Dhātṛ at Vidhātṛ; at isinilang din niya si Śrī—ang maybahay ni Viṣṇu—na pinuri ni Śakra (Indra) alang-alang sa pagdami ng kasaganaan.

Verse 10

धातुर्विधार्तुर्द्वौ पुत्रौ क्रमात् प्राणो मृकण्डुकः मार्कण्डेयो मृकण्डोश् च जज्ञे वेदशिरास्ततः

Sina Dhātṛ at Vidhārtṛ ay nagkaroon, ayon sa pagkakasunod, ng dalawang anak—si Prāṇa at si Mṛkaṇḍuka. Mula kay Mṛkaṇḍu ay isinilang si Mārkaṇḍeya; at pagkaraan nito ay isinilang din si Vedaśiras.

Verse 11

पौर्णमासश् च सम्भूत्यां मरीचेरभवत् सुतः स्मृत्यामङ्गिरसः पुत्राः सिनीवाली कुहूस् तथा

At si Paurṇamāsa ay isinilang bilang anak ni Marīci mula kay Sambhūti. Mula kay Smṛti, si Aṅgiras ay nagkaroon din ng mga anak (na nag-anyong) Sinīvālī at Kuhū.

Verse 12

राकाश्चानुमतिश्चात्रेरनसूयाप्यजीजनत् सोमं दुर्वाससं पुत्रं दत्तात्रेयञ्च योगिनम्

Sina Rākā at Anumatī, at gayundin si Anasūyā—ang asawa ni Atri—ay nagsilang kay Soma, sa anak na si Durvāsas, at sa yogin na si Dattātreya.

Verse 13

प्रीत्यां पुलस्त्यभार्यायां दत्तोलिस्तत्सुतोभवत् क्षमायां पुलहाज्जाताः सहिष्णुः कर्मपादिकाः

Mula kay Prīti, ang asawa ni Pulastya, isinilang ang anak na si Dattoli. Mula kay Kṣamā, sa pamamagitan ni Pulaha, isinilang sina Sahiṣṇu at Karmapādikā.

Verse 14

सन्नत्याञ्च क्रतोरासन् बालिखिल्या महौजसः अङ्गुष्ठपर्वमात्रास्ते ये हि षष्टिसहस्विणः

Mula kay Sannatī, asawa ni Kratu, isinilang ang mga Bālikhilya, mga rishi na may dakilang ningning espirituwal—bawat isa’y kasinlaki lamang ng isang kasukasuan ng hinlalaki—na tunay na umabot sa animnapung libo ang bilang.

Verse 15

उर्जायाञ्च वशिष्ठाच्च राजा गात्रोर्ध्वबाहुकः सवनश्चालघुः शुक्रः सुतपाः सप्त चर्षयः

Mula kay Ūrjā at kay Vasiṣṭha ay lumitaw ang haring-rishi na si Gātrordhvabāhuka; at naroon din sina Savana, Ālaghu, Śukra, at Sutapā—kaya pitong rishi ang binibilang.

Verse 16

पावकः पवमानोभूच्छुचिः स्वाहाग्निजोभवत् आर्यामिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः रजोगोत्रोर्ध्वाहुक इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः राजा शात्रोर्ध्वबालक इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः, रजोगोत्रोर्ध्ववाहक इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः सबलश्चानघः शुक्र इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः अग्निस्वात्ता वर्हिषदो ऽनग्नयः साग्नयो ह्य् अजात्

Si Pāvaka ay nakilala bilang Pavamāna; at si Śuci ay nakilala bilang Svāhāgni-ja. (Sa ilang minarkahang manuskrito, may dagdag na mga bansag gaya ng Āryā, Rajogotra-Ūrdhvāhuka/Ūrdhvavāhaka, Rājā-Śātra-Ūrdhvabālaka, Sabala, Anagha, at Śukra.) Ang mga uri na Agniṣvātta at Barhiṣad ay inilalarawan ding “walang apoy”; gayunman, sila’y tunay na isinilang na kaugnay ng apoy, kasama ng apoy sa ritwal.

Verse 17

पितृभ्यश् च स्वधायाञ्च मेना वैधारिणी सुते हिंसाभार्या त्वधर्मस्य तयोर्जज्ञे तथानृतम्

Mula sa mga Pitṛ (mga ninunong espiritu) at kay Svadhā ay isinilang si Menā, anak na babae ni Vaidhāriṇī. At si Hiṁsā (Karahasan) ang asawa ni Adharma; mula sa kanilang dalawa ay tunay na isinilang si Anṛta (Kasinungalingan).

Verse 18

कन्या च निकृतिस्ताभ्यां भयन्नरकेमेव च माया च वेदना चैव मिथुनन्त्विदमेतयोः

Ang Kanyā at Nikṛti ay (mga pangalan ng) dalawang impiyerno; mula sa mga ito ay lumilitaw din ang Bhayan-naraka. Ang Māyā at Vedanā ay mga impiyerno rin; at ang pares na ito ay itinuturing na magkapares na hanay.

Verse 19

तयोर्जज्ञेथ वै मायां मृत्युं भूतापहारिणम् वेदना च सुतं चापि दुःखं जज्ञेथ रौरवात्

Mula sa dalawang iyon ay tunay na isinilang si Māyā at si Mṛtyu, ang tagapag-agaw ng mga nilalang; at mula sa Raurava ay isinilang si Vedanā (kirot) at si Duḥkha (pighati) bilang mga supling nito.

Verse 20

मृत्योर्व्याधिजराशोकतृष्णाक्रोधाश् च जज्ञिरे ब्रह्मणश् च रुदन् जातो रोदनाद्रुद्रनामकः

Mula kay Mṛtyu (Kamatayan) isinilang ang sakit, katandaan, dalamhati, tṛṣṇā (pagkauhaw/pagnanasa), at galit; at mula kay Brahmā ay may isinilang na umiiyak—dahil sa pag-iyak na iyon (rodana) siya’y tinawag na Rudra.

Verse 21

भवं शर्वमथेशानं तथा पशुपतिं द्विज भीममुग्रं महादेवमुवाच स पितामहः

Pagkaraan, tinawag siya ni Pitāmaha (Brahmā) na Bhava, Śarva, Īśāna, at gayundin Paśupati; O dvija (dalawang ulit na isinilang), tinawag din siyang Bhīma, Ugra, at Mahādeva.

Verse 22

दक्षकोपाच्च तद्भार्या देहन्तत्याज सा सती हिमवद्दुहिता भूत्वा पत्नी शम्भोरभूत् पुनः

At dahil sa poot ni Dakṣa, ang kaniyang anak na babae—si Satī, asawa ni Śiva—ay iniwan ang kaniyang katawan. Nang maging anak na babae ni Himavat, muli siyang naging asawa ni Śambhu (Śiva).

Verse 23

ऋषिभ्यो नारदाद्युक्ताः पूजाः स्नानादिपूर्विकाः स्वायम्भुवाद्यास्ताः कृत्वा विष्ण्वादेर्भुक्तिमुक्तिदाः

Ang mga anyo ng pagsamba na itinuro ng mga ṛṣi, gaya ni Nārada—na nagsisimula sa banal na pagligo at iba pang paghahanda—at nagmumula sa tradisyong Svāyambhuva at iba pa: sa pagsasagawa ng mga iyon, nakakamit ng tao sa pamamagitan ni Viṣṇu at ng iba pang mga diyos ang bhukti (tamasang makamundo) at mukti (kalayaan).