Vamana Purana — Vishnu Slays Kalanemi, Shloka 38
Vishnu Enters the Deva–Asura War and Slays Kalanemi
संरम्भाद् दानवेन्द्रो विमृदति दितिजैः संयुतो देवसैन्यं सेन्द्रं सार्क सचन्द्रं करचरणनखैरस्क्षत्रहीनो ऽपि वेगात् चक्रैर्वैश्वानराभैस्त्ववनिगगनयोस्तिर्यगूर्ध्वं समन्तात् प्राप्ते ऽन्ते कालवह्नेर्जगदखिलमिदं रूपमासीद् दिधक्षोः
saṃrambhād dānavendro vimṛdati ditijaiḥ saṃyuto devasainyaṃ sendraṃ sārka sacandraṃ karacaraṇanakhairaskṣatrahīno 'pi vegāt cakrairvaiśvānarābhaistvavanigaganayostiryagūrdhvaṃ samantāt prāpte 'nte kālavahnerjagadakhilamidaṃ rūpamāsīd didhakṣoḥ
ด้วยแรงพิโรธอันพลุ่งพล่าน เจ้าแห่งทานวะผู้ร่วมกับบุตรแห่งทิติ ได้บดขยี้กองทัพเทพทั้งปวงพร้อมอินทร์ รวมทั้งสุริยะและจันทรา แม้ถูกพรากอำนาจราชย์ก็ยังโจมตีอย่างรวดเร็วด้วยมือ เท้า และเล็บ; และด้วยจักราวุธที่ลุกโชติช่วงดุจไฟไวศวานระ เขาก่อความปั่นป่วนไปทั่วทั้งแผ่นดินและนภา ทั้งแนวราบและแนวดิ่งทุกทิศทุกทาง ครั้นกาลอัคนีแห่งวาระสุดท้ายใกล้มาถึง สรรพจักรวาลทั้งหมดก็แลดูประหนึ่งรูปที่มุ่งเผาผลาญทุกสิ่ง.
{ "primaryRasa": "raudra", "secondaryRasa": "bhayanaka", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
Kāla-vahni is an eschatological image: Time (kāla) as the ultimate devourer manifests as a cosmic fire at dissolution (pralaya). The verse uses this motif to describe the battlefield’s terror as resembling end-time conditions.
It indicates that even if Bali has been stripped of sovereignty/royal standing (kṣatra) by divine decree or impending defeat, his martial force remains formidable. The phrase heightens dramatic irony: loss of legitimacy does not immediately reduce destructive capacity.
It is a totalizing formula: Bali’s assault symbolically overwhelms not only the Deva army but also the cosmic regulators—Indra (sovereignty/rain), Sūrya (day/order), and Candra (time/ritual calendar). This amplifies the sense that cosmic order itself is being shaken.