Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 12

इन्द्रादयोऽपि विबुधा यत्र स्नात्वा प्रयत्नतः । मनोभीष्टफलं प्राप्ताः सौंदर्यौदार्यतुंदिलाः

indrādayo'pi vibudhā yatra snātvā prayatnataḥ | manobhīṣṭaphalaṃ prāptāḥ sauṃdaryaudāryatuṃdilāḥ

แม้พระอินทร์และเทพอื่น ๆ เมื่ออาบน้ำ ณ ที่นั้นด้วยความเพียร ก็ได้ผลตามที่ใจปรารถนา และยิ่งอุดมด้วยความงามกับความเอื้อเฟื้ออันสูงส่ง

इन्द्रादयःIndra and others
इन्द्रादयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्र + आदि (प्रातिपदिक); components: indra + ādi
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (Indra and others)
अपिalso, even
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (also, even)
विबुधाःthe gods, wise ones
विबुधाः:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootvibudha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; इन्द्रादयः इति विशेषण/अप्पोजिशन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक सम्बन्धबोधक (where)
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial participle)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु) → स्नात्वा (क्त्वान्त कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाले कृत्य
प्रयत्नतःwith effort, earnestly
प्रयत्नतः:
Kriyāviśeṣaṇa (Manner)
TypeIndeclinable
Rootprayatna (प्रातिपदिक) + tas (तसिल्)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) = 'with effort/earnestly'
मनोभीष्टफलम्the wished-for result
मनोभीष्टफलम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमनः + अभीष्ट + फल (प्रातिपदिक); components: manaḥ + abhīṣṭa + phala
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (desired-by-mind fruit)
प्राप्ताःobtained
प्राप्ताः:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु) → प्राप्त (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle used predicatively), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि प्रयोगार्थ (they obtained)
सौंदर्यौदार्यतुंदिलाःabounding in beauty and generosity
सौंदर्यौदार्यतुंदिलाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसौंदर्य + औदार्य + तुंदिल (प्रातिपदिक); components: saundarya + audārya + tuṃdila
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्व-पूर्वपदसमाहारार्थे/विशेषण (swollen/abounding in beauty and generosity)

Brahmā (deduced for Vaiṣṇavakhaṇḍa context)

Tirtha: Bṛhaspati-kunda (contextual)

Type: kund

Scene: Indra and a retinue of devas bathe in a radiant kund; water glows; their bodies shine with renewed beauty; they distribute gifts afterward, symbolizing audārya.

I
Indra
V
Vibudha (gods)
B
Bṛhaspati-kuṇḍa (implied)

FAQs

Tīrtha-bathing performed with sincere effort is portrayed as a means to fulfill righteous desires and refine virtues.

The context points to Bṛhaspati-kuṇḍa in Ayodhyā.

Snāna (ritual bathing) performed ‘prayatnataḥ’ (with diligence).