Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 11

यज्ञं च विधिवच्चक्रे बृहस्पतिरुदारधीः । नानामुनिगणैर्युक्तं रम्यं बहुफलप्रदम् । सुपर्णच्छायसंपन्नं कुण्डं तत्पापिदुर्ल्लभम्

yajñaṃ ca vidhivaccakre bṛhaspatirudāradhīḥ | nānāmunigaṇairyuktaṃ ramyaṃ bahuphalapradam | suparṇacchāyasaṃpannaṃ kuṇḍaṃ tatpāpidurllabham

และพระพฤหัสบดีผู้มีปัญญาอันประเสริฐ ได้ประกอบยัญญะ ณ ที่นั้นตามพระวินัย พร้อมด้วยหมู่ฤๅษีนานาประการ ทำให้สระกุณฑ์อันรื่นรมย์นั้นบันดาลผลบุญมากมาย สระศักดิ์สิทธิ์นั้นมีร่มเงาแห่งสุปรรณ (ครุฑ) ปกคลุม ผู้มีบาปยากจะเข้าถึง

यज्ञम्sacrifice
यज्ञम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyajña (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक निपात
विधिवत्duly
विधिवत्:
Kriyāviśeṣaṇa (Manner)
TypeIndeclinable
Rootvidhi + vat (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण
चक्रेperformed, did
चक्रे:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbṛhaspati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उदारधीःof noble intellect
उदारधीः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउदार + धी (प्रातिपदिक); components: udāra + dhī
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (one whose intellect is noble)
नानाvarious
नाना:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeIndeclinable
Rootnānā (अव्यय)
Formअव्यय; विशेषणार्थे (various, many kinds of)
मुनिगणैःwith groups of sages
मुनिगणैः:
Sahakāraka (Association/सह)
TypeNoun
Rootमुनि + गण (प्रातिपदिक); components: muni + gaṇa
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/सह), बहुवचन; तत्पुरुष (group of sages)
युक्तम्joined, accompanied
युक्तम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु) → युक्त (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (कुण्डम्/यज्ञम् सन्दर्भे)
रम्यम्delightful
रम्यम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootramya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
बहुफलप्रदम्granting many results
बहुफलप्रदम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootबहु + फल + प्रद (प्रातिपदिक); components: bahu + phala + prada
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (giver of many fruits/results)
सुपर्णच्छायासंपन्नम्endowed with Suparṇa’s shade
सुपर्णच्छायासंपन्नम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसुपर्ण + छाया + संपन्न (प्रातिपदिक); components: suparṇa + chāyā + saṃpanna
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (endowed with the shade of Suparṇa/Garuḍa)
कुण्डम्pond, tank
कुण्डम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkuṇḍa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (Deictic qualifier)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संकेत/अन्वय (that)
पापिa sinner
पापि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpāpin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेष्य (दुर्लभम् इति)
दुर्लभम्hard to obtain
दुर्लभम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Predicative adjective)
TypeAdjective
Rootdur + labha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (hard to obtain)

Brahmā (deduced for Vaiṣṇavakhaṇḍa context)

Tirtha: Bṛhaspati-kunda (implied)

Type: kund

Scene: Bṛhaspati conducts a Vedic yajña beside a beautiful kund; sages encircle the fire; above, Suparṇa (Garuḍa) casts a protective shade, suggesting divine auspiciousness; the pond glows with merit.

B
Bṛhaspati
M
Munigaṇa (sages)
S
Suparṇa (Garuḍa)

FAQs

A tīrtha’s power is intensified by Vedic rites and saintly presence; access is portrayed as linked to moral and spiritual readiness.

Bṛhaspati-kuṇḍa in Ayodhyā, made fruitful by Bṛhaspati’s yajña and the assembly of sages.

Performance of yajña ‘vidhivat’ (according to rule) at/near the pond; the verse also implies pilgrimage eligibility through purity.