Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 16

अनेन त्वं कृतः पूर्वमहं पश्चात्त्वया कृतः । ब्रह्मांडं कूर्मरूपेण धृतमस्य प्रसादतः

anena tvaṃ kṛtaḥ pūrvamahaṃ paścāttvayā kṛtaḥ | brahmāṃḍaṃ kūrmarūpeṇa dhṛtamasya prasādataḥ

“ด้วยพระกรุณาของพระองค์ ท่านถูกเนรมิตขึ้นก่อน แล้วภายหลังข้าพเจ้าจึงถูกเนรมิตโดยท่าน และด้วยพระกรุณาเดียวกันนั้นเอง พรหมาณฑะก็ถูกค้ำจุนไว้ในรูปแห่งพญาเต่า”

अनेनby this/through this
अनेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; तृतीया (3rd case)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; एकवचनम्; प्रथमा (1st case)
कृतःmade/created
कृतः:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्ता-समानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त); पुंलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (1st case); कर्मणि (made/created)
पूर्वम्formerly/first
पूर्वम्:
Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभावार्थ)
Formकालवाचक-अव्ययम् (earlier/first)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; एकवचनम्; प्रथमा (1st case)
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (afterwards)
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; एकवचनम्; तृतीया (3rd case)
कृतःmade/created
कृतः:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्ता-समानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त); पुंलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (1st case)
ब्रह्माण्डम्the universe
ब्रह्माण्डम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + अण्ड (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषसमासः; नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; द्वितीया (2nd case)
कूर्मरूपेणin the form of a tortoise
कूर्मरूपेण:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootकूर्म (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः (कूर्मस्य रूपम्); नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; तृतीया (3rd case)
धृतम्was supported/held
धृतम्:
Kriyā (Action/result/क्रिया)
TypeVerb
Rootधृ (धातु) → धृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त); नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case); कर्मणि (was held/supported)
अस्यof him/of this one
अस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; षष्ठी (6th case)
प्रसादतःby (his) grace
प्रसादतः:
Hetu/Apādāna (Cause/source/हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootप्रसाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचनम्; पञ्चमी (5th case); हेत्वर्थे (because of)

Viṣṇu (deduced from Kūrma reference and ensuing Brahmā–Viṣṇu–Śiva dialogue)

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A dialogic/cosmic vision: the brahmāṇḍa (golden egg) poised above primal waters, upheld by a colossal tortoise-form; above/behind, Śiva’s grace is indicated as a radiant presence empowering the scene; two divine figures implied in conversation about who was fashioned first.

V
Viṣṇu
B
Brahmā
Ś
Śiva (Śaṅkara/Hara)
K
Kūrma

FAQs

Cosmic functions and divine roles arise through Śiva’s prasāda; humility before the source of grace is dharma.

Vastrāpathakṣetra within Prabhāsa (Saurāṣṭra/Prabhāsa region) is being praised through the lens of Śiva’s greatness.

No direct ritual is stated; the verse establishes theological ground for later tīrtha-merit (puṇya) claims.