Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

विष्णुना वारितो ब्रह्मा न ते वादस्तु युज्यते । तत्त्वं नाहं यदा नेदं ब्रह्मांडं सचराचरम्

viṣṇunā vārito brahmā na te vādastu yujyate | tattvaṃ nāhaṃ yadā nedaṃ brahmāṃḍaṃ sacarācaram

พระวิษณุทรงห้ามพระพรหมาแล้วตรัสว่า “วาทะนี้ไม่สมควรแก่ท่าน เพราะโดยสัจจะ เมื่อจักรวาลนี้—พรหมาณฑะพร้อมสรรพสิ่งทั้งเคลื่อนและไม่เคลื่อน—ยังมิได้มีอยู่ เราก็มิได้มี (ในฐานะตัวตนอันแยกต่าง)…”

विष्णुनाby Viṣṇu
विष्णुना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचनम्; तृतीया (3rd case)
वारितःrestrained/prevented
वारितः:
Karta-viśeṣaṇa (Qualifier of subject/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवारि (धातु: वार्/वृ?; causative sense) → वारित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त); पुंलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (1st case); कर्मणि प्रयोगे कर्तरि विशेषणम्
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (1st case)
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation particle)
तेyour
ते:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th case) एकवचनम् (genitive)
वादःdispute/argument
वादः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (1st case)
तुbut/indeed
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधान/विरोधार्थक-निपातः (particle: but/indeed)
युज्यतेis proper/fits
युज्यते:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु)
Formलट् (Present); आत्मनेपदम्; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; भावे/कर्मणि प्रयोगः (is proper/fits)
तत्त्वम्in truth / the truth
तत्त्वम्:
Vākya-viṣaya (Topic/वाक्यविषय)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case)
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation particle)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; एकवचनम्; प्रथमा (1st case)
यदाwhen
यदा:
Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (when)
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation particle)
इदम्this
इदम्:
Karman/Viṣaya (Object/topic)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case)
ब्रह्माण्डम्the cosmic egg/universe
ब्रह्माण्डम्:
Karman/Viṣaya (Object/topic)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + अण्ड (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषसमासः (ब्रह्मणः अण्डम्); नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case)
सचराचरम्with the moving and the unmoving
सचराचरम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्ग/अव्ययार्थ) + चर (प्रातिपदिक) + अचर (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्वसमासः (चर + अचर); नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case); विशेषणम्

Sārasvata (narrator); direct speech attributed to Viṣṇu (contextual)

Tirtha: Kailāsa (as upadeśa-sthala within narrative)

Type: peak

Scene: Viṣṇu stands between Brahmā and Rudra, one hand raised in pacifying gesture (abhaya/śamana), the other indicating the cosmic egg as a teaching symbol; Brahmā lowers his gaze; Rudra’s fury subsides into stillness; devas exhale in relief.

V
Viṣṇu
B
Brahmā
B
Brahmāṇḍa

FAQs

Ego-based rivalry is unfitting; true wisdom recalls the pre-cosmic reality in which personal claims have no ground.

Not directly; the verse supports the moral-theological frame of the Vastrāpatha-kṣetra māhātmya.

None.