Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 86

त्यक्त्वा धर्मं निजं राजा पलायनपरोऽभवत् । गच्छमानस्तु नृपतिः शत्रुभिः परिपीडितः

tyaktvā dharmaṃ nijaṃ rājā palāyanaparo'bhavat | gacchamānastu nṛpatiḥ śatrubhiḥ paripīḍitaḥ

เมื่อทอดทิ้งธรรมะของตนแล้ว พระราชาก็มุ่งแต่จะหลบหนี ครั้นเสด็จไปก็ถูกศัตรูรุมเร้าโอบล้อมและบีบคั้นอยู่ตลอด

त्यक्त्वाhaving abandoned
त्यक्त्वा:
Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having abandoned’
धर्मम्dharma/duty
धर्मम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (Accusative); एकवचन
निजम्one's own
निजम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण (धर्मम्)
राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
पलायनपरःintent on fleeing
पलायनपरः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपलायन + पर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; तत्पुरुषः (पलायने परः) = devoted to fleeing
अभवत्became/was
अभवत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
गच्छमानःgoing
गच्छमानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गच्छत् (वर्तमान-कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वयार्थक निपात (but/indeed)
नृपतिःthe king
नृपतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
शत्रुभिःby enemies
शत्रुभिः:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन
परिपीडितःoppressed/harassed
परिपीडितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपीड् (धातु) → पीडित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; उपसर्गः परि-; विशेषण (नृपतिः)

Mṛgyu

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Frame audience / internal addressee

Scene: The king fleeing on a dusty road, crown askew, garments disheveled, looking over his shoulder as enemies close in. The landscape feels constricted—trees like spears, shadows like pursuers—signifying the torment of dharma-tyāga.

R
rājā
D
dharma
E
enemies (śatru)

FAQs

Forsaking one’s dharma multiplies fear and suffering; inner collapse precedes outer persecution.

The verse is part of Vastrāpatha-kṣetra Māhātmya in Prabhāsa Khaṇḍa, though it describes the king’s moral failure rather than the tīrtha directly.

None.