Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 64

मृग्युवाच । एष सर्वं हि जानाति कारणं यच्च यादृशम् । वर्त्तमानं भविष्यं च भूतं यद्भुवनत्रये

mṛgyuvāca | eṣa sarvaṃ hi jānāti kāraṇaṃ yacca yādṛśam | varttamānaṃ bhaviṣyaṃ ca bhūtaṃ yadbhuvanatraye

สตรีผู้ดุจเนื้อทรายกล่าวว่า: “ท่านผู้นี้รู้ทุกสิ่งแท้จริง—ทั้งเหตุและสภาพของเหตุ; ทั้งปัจจุบัน อนาคต และอดีต ในไตรโลก”

mṛgīthe doe (woman)
mṛgī:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootmṛgī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
eṣaḥthis man, he
eṣaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
sarvameverything
sarvam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
hiindeed, for
hi:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चये-अव्यय (particle: indeed/for)
jānātiknows
jānāti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√jñā (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
kāraṇamcause, reason
kāraṇam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkāraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
yatwhich
yat:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)
caand
ca:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
yādṛśamof what kind
yādṛśam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootyādṛśa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम्
varttamānamthe present (time/events)
varttamānam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Root√vṛt (धातु) + varttamāna (कृदन्त, वर्तमानकर्तरि)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; वर्तमानकर्तरि कृदन्त (present active participle used substantively)
bhaviṣyamthe future
bhaviṣyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Root√bhū (धातु) + bhaviṣya (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
bhūtamthe past
bhūtam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Root√bhū (धातु) + bhūta (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
yatwhich (all that)
yat:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम
bhuvana-trayein the three worlds
bhuvana-traye:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhuvana (प्रातिपदिक) + traya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (त्रिषु भुवनेषु)

Mṛgī (doe-woman / Mṛgalocanā)

Tirtha: Vastrāpatha

Type: kshetra

Scene: The doe-woman speaks with conviction, gesturing toward Sārasvata; behind him, symbolic motifs of the three times and three worlds appear—sun, moon, and fire; earth, mid-space, and heaven layered.

M
Mṛgī
S
Sārasvata
T
Three worlds (bhuvanatraya)

FAQs

Purāṇic dharma is transmitted through realized seers whose insight spans time and cosmic realms.

The setting remains Vastrāpathakṣetra in the Prabhāsa Khaṇḍa narrative.

None; the verse asserts the sage’s comprehensive knowledge, preparing for the tīrtha’s cause to be explained.