Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 150

पालनायोद्यतो विष्णुः किमन्यैश्चर्मचक्षुभिः । इन्द्राद्याश्च सुराः सर्वे विष्णोर्व्यापारकारिणः

pālanāyodyato viṣṇuḥ kimanyaiścarmacakṣubhiḥ | indrādyāśca surāḥ sarve viṣṇorvyāpārakāriṇaḥ

พระวิษณุทรงมุ่งมั่นเพื่อการคุ้มครอง แล้วจะต้องการผู้อื่นใดเล่า ผู้เห็นได้เพียงด้วยดวงตาเนื้อ? เทวดาทั้งปวงมีอินทราเป็นต้น ล้วนเป็นเพียงผู้ปฏิบัติงานตามพระประสงค์ของพระวิษณุ

पालनायfor protection/maintenance
पालनाय:
Sampradana (Purpose/उद्देश्य)
TypeNoun
Rootपालन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान/उद्देश्य), एकवचन; ‘पालनाय’ = for protection
उद्यतःintent/ready
उद्यतः:
Karta (as qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootउद्+यत् (धातु) → उद्यत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle) ‘उद्यतः’ = intent/ready
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
किम्what (use/need?)
किम्:
Predicate/Interrogative (प्रश्न)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक सर्वनाम
अन्यैःby others
अन्यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘by/with others’
चर्मचक्षुभिःwith skin-eyes (i.e., mere mortals)
चर्मचक्षुभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootचर्म + चक्षुस् (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (चर्मणि चक्षूंषि = eyes of skin)
इन्द्राद्याःIndra and others
इन्द्राद्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्र + आदि (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘इन्द्रः आदिः येषाम्’ (indrādi-)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
सुराःgods
सुराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta (as qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
व्यापारकारिणःdoers/agents of (his) activity
व्यापारकारिणः:
Karta (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootव्यापार + कारिन् (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (व्यापारं करोति) ‘agents/doers of activity’

Vāmana

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Listener: King (nṛpa)

Scene: Vāmana declares Viṣṇu as the sole vigilant protector; the devas, led by Indra, appear as ministers/agents executing his cosmic administration, contrasted with ‘fleshly-eyed’ limited perception.

V
Viṣṇu
I
Indra
D
Devas

FAQs

Limited perception misjudges power; the Purāṇa points to a single divine governance behind many visible authorities.

The doctrinal passage is part of the Vastrāpatha-kṣetra Māhātmya in Prabhāsa, where teachings support the sanctity of the locale.

None in this verse.