Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 38

अमृतादुत्थिता पूर्वं यस्य सा तस्य तद्ध्रुवम् । त्रैलोक्यं वशगं तस्य यस्य सा चारुलोचना

amṛtādutthitā pūrvaṃ yasya sā tasya taddhruvam | trailokyaṃ vaśagaṃ tasya yasya sā cārulocanā

นางผู้มีเนตรงามนั้นผุดขึ้นจากอมฤตแล้วเอนเอียงไปหาใครก่อน แน่นอนว่าย่อมเป็นของผู้นั้น และผู้ใดได้ครอบครองเทวีเนตรงามนั้น ไตรโลกย่อมอยู่ใต้อำนาจของผู้นั้น

अमृतात्from nectar
अमृतात्:
Apadana (Ablative/Source)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; अपादान (source)
उत्थिताarisen
उत्थिता:
Kriya (Predicative)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कृदन्त (क्त) ‘उत्थित’ = ‘arisen’ (उद्-√स्था)
पूर्वम्formerly/first
पूर्वम्:
Kriya-visheshana (Adverb)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
यस्यof whom/whose
यस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
साshe
सा:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध
तत्that (fact)
तत्:
Karta (Subject complement)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; वाक्ये ‘एतत्’ इत्यर्थे
ध्रुवम्certain/indeed
ध्रुवम्:
Visheshana (Predicate qualifier)
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेयविशेषण (predicative adjective)
त्रै-लोक्यम्the three worlds
त्रै-लोक्यम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः द्विगु/तत्पुरुष-प्रायः (त्रयाणां लोकानां समाहारः)
वशगम्submissive/under control
वशगम्:
Karma (Object complement)
TypeAdjective
Rootवशग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेयविशेषण
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
यस्यof whom
यस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
साshe
सा:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चारु-लोचनाhaving beautiful eyes
चारु-लोचना:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootचारु (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (चारुणि लोचने यस्याः)

Narrator

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra (within Prabhāsa)

Type: kshetra

Scene: From the milk-ocean’s foam, the lovely-eyed goddess rises; all beings gaze in stunned reverence as her first movement indicates her destined lord, implying cosmic dominion through her presence.

M
Mohinī/Devī (implied)
A
Amṛta
T
Trailokya (three worlds)

FAQs

Influence follows where divine grace aligns; mastery is portrayed as arising from auspicious association, not mere force.

The overarching glorification is of Vastrāpatha-kṣetra in the Prabhāsa-khaṇḍa; this verse continues the mythic exemplum.

None.