Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 76

विरंचिना रायणशंकरत्विषा देहेन चागच्छति कोऽपि पूरुषः । पुरीं सुरेशाधिपतेर्निरीक्षितुं भर्त्ता ममायं तव चास्ति किं पतिः

viraṃcinā rāyaṇaśaṃkaratviṣā dehena cāgacchati ko'pi pūruṣaḥ | purīṃ sureśādhipaternirīkṣituṃ bharttā mamāyaṃ tava cāsti kiṃ patiḥ

มีบุรุษผู้หนึ่งกำลังมา กายของเขาเรืองรองด้วยรัศมีแห่งวิรัญจิ (พรหมา) นารายณ์ และศังกร เขามาเพื่อทอดพระเนตรนครของจอมเทพอินทรา ‘ผู้นี้เป็นสามีของข้า!’—แล้วท่านเล่า มีสามีให้กล่าวอ้างด้วยหรือ?

विरञ्चिनाby Viranci (Brahmā)
विरञ्चिना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविरञ्चि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन
रायणशङ्करत्विषाwith the radiance of Nārāyaṇa and Śaṅkara
रायणशङ्करत्विषा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरायण + शङ्कर + त्विष् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; बहु-षष्ठी-तत्पुरुष (रायणस्य शङ्करस्य च त्विषा)
देहेनwith a body
देहेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
आगच्छतिcomes
आगच्छति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ√गम् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
कःwho?
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
अपिsome/indeed/also
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/अन्वय-निपात (particle: even/also/some)
पूरुषःa man/person
पूरुषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपूरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
पुरीम्the city
पुरीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
सुरेशाधिपतेःof the lord of the gods
सुरेशाधिपतेः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसुरेश + अधिपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सुरेशस्य अधिपतिः)
निरीक्षितुम्to look at/inspect
निरीक्षितुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootनि√ईक्ष् (धातु) + तुमुन् (प्रत्यय)
Formतुमुनन्त (infinitive)
भर्ताhusband/lord
भर्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6), एकवचन; सर्वनाम
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम
तवyour
तव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6), एकवचन; सर्वनाम
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
किम्what?
किम्:
Prashna (Interrogative)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; प्रश्नवाचक
पतिःhusband/lord
पतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

Varāṅganā (celestial maiden/apsarā), speaking to another

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra (contextual frame; verse itself is devaloka scene)

Type: kshetra

Scene: A radiant figure approaches the jeweled city of Indra; apsarases/maidens point and dispute playfully, struck by the triadic splendor of Brahmā-Viṣṇu-Śiva reflected in his body.

B
Brahmā (Virāñci)
N
Nārāyaṇa (Viṣṇu)
Ś
Śaṅkara (Śiva)
I
Indra
I
Indra’s city (Amarāvatī implied)

FAQs

True spiritual brilliance is recognized as a reflection of divine qualities; the sacred draws attention even in heaven.

The immediate setting is Indra’s city and Nandana grove; it frames the Vastrāpatha episode by celestial witness.

None; it is narrative description and dialogue.