Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 105

द्वादशाब्दं व्रतमिदं कर्त्तव्यं प्रतिवत्सरम् । जीवितं चंचलं नृणां यदि कर्तुं न शक्यते

dvādaśābdaṃ vratamidaṃ karttavyaṃ prativatsaram | jīvitaṃ caṃcalaṃ nṛṇāṃ yadi kartuṃ na śakyate

วรตะนี้พึงกระทำตลอดสิบสองปี และปฏิบัติทุกปี แต่ชีวิตมนุษย์ไม่แน่นอน หากไม่อาจทำได้ยาวนานเช่นนั้น…

dvādaśābdamof twelve years
dvādaśābdam:
Viśeṣaṇa (Qualifier of vratam)
TypeAdjective
Rootdvādaśa (प्रातिपदिक) + abda (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (Neuter, Nom/Acc, Singular; ‘of twelve years’)
vratamvow, observance
vratam:
Karma / Viṣaya (Object/topic in injunction)
TypeNoun
Rootvrata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular)
idamthis
idam:
Viśeṣaṇa (Demonstrative of vratam)
TypeAdjective
Rootidam (प्रातिपदिक; सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular)
kartavyamto be done, must be performed
kartavyam:
Vidhi (Obligation predicate)
TypeAdjective
Rootkṛ (धातु) + tavya (कृत्य-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तव्यत्-कृत्य (Neuter, Nom/Acc, Singular; gerundive/obligatory)
prativatsaramevery year
prativatsaram:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal adjunct)
TypeIndeclinable
Rootprati (अव्यय) + vatsara (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव समास; क्रियाविशेषण (Avyayībhāva; adverbial)
jīvitamlife
jīvitam:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootjīvita (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular)
cañcalamunstable, fickle
cañcalam:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective to jīvitam)
TypeAdjective
Rootcañcala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular)
nṛṇāmof men, of people
nṛṇām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootnṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Genitive, Plural)
yadiif
yadi:
Sambandha (Condition marker)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तसूचक अव्यय (Indeclinable; conditional particle)
kartumto do
kartum:
Prayojana/Anukūla-kriyā (Complement of śakyate)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु) + tumun (कृत्प्रत्यय)
Formतुमुनन्त अव्ययकृदन्त (Infinitive)
nanot
na:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (Indeclinable; negation)
śakyateis possible, can be
śakyate:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Rootśak (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (Present Indicative, 3rd person singular, Middle)

Sārasvata

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Rājā

Scene: The sage outlines a twelve-year vow; behind him, a symbolic wheel of twelve segments (years) encircles a liṅga. The king’s face shows concern about life’s uncertainty, met with the teacher’s compassionate steadiness.

Ś
Śivarātri-vrata (implied)

FAQs

Dharma recommends sustained practice, yet compassionately acknowledges life’s uncertainty and prepares an alternative.

The vow-instruction appears within Vastrāpathakṣetra Māhātmya in Prabhāsa Khaṇḍa.

A twelve-year vrata, observed annually, is prescribed (with an implied allowance if one cannot complete it).