Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 72

यथा यथा याति नरः प्रजागरे तथातथा विष्णुपुरे विचिंत्यते । वासः सुरैर्वैष्णवलोकहेतवे मृदंगगीतध्वनिनादिते गृहे

yathā yathā yāti naraḥ prajāgare tathātathā viṣṇupure viciṃtyate | vāsaḥ surairvaiṣṇavalokahetave mṛdaṃgagītadhvaninādite gṛhe

บุรุษใดใช้คืนแห่งการตื่นเฝ้า (ปรชาคระ) อย่างไร ในพระนครของพระวิษณุเขาย่อมถูกระลึกและนับบัญชีอย่างนั้นเอง เพื่อให้บรรลุโลกไวษณพ เหล่าเทวะจัดเตรียมที่พำนักให้เขา เป็นเรือนที่ก้องด้วยเสียงมฤทังคะและบทสรรเสริญอันศักดิ์สิทธิ์

यथाas
यथा:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (correlative adverb)
यथाas (again)
यथा:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formपुनरुक्त-अव्यय (repetition for emphasis)
यातिgoes
याति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रजागरेin/at the vigil
प्रजागरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpra-jāgara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
तथाso
तथा:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (correlative adverb)
तथाso (again)
तथा:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formपुनरुक्त-अव्यय (repetition for emphasis)
विष्णुपुरेin Vishnu's abode
विष्णुपुरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविष्णु + पुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः विष्णोः पुरम् (Vishnu's city)
विचिन्त्यतेis contemplated/considered
विचिन्त्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-चिन्त् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)
वासःdwelling/residence
वासः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सुरैःby the gods
सुरैः:
Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन
वैष्णवलोकहेतवेfor the purpose of the Vaiṣṇava world
वैष्णवलोकहेतवे:
Sampradana (Recipient/Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootवैष्णव + लोक + हेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन; समासः वैष्णवस्य लोकस्य हेतुः/हेतवे (for the sake of attaining the Vaiṣṇava world)
मृदङ्गगीतध्वनिनादितेin (a place) resounding with drum and song sounds
मृदङ्गगीतध्वनिनादिते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootमृदङ्ग + गीत + ध्वनि + नादित (प्रातिपदिक; नादय्/नद्-सम्भव कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; समासः मृदङ्गगीतस्य ध्वनिना नादितम् (resounding with drum-song sound)
गृहेin a house
गृहे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootgṛha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

Narrator within the Māhātmya (deductively: a Purāṇic teacher addressing the king)

Tirtha: Saṃsārasāgara-tīrtha (contextual) / Vastrāpatha-kṣetra vigil

Type: kshetra

Scene: A devotee keeping vigil—singing and contemplating—while above, Viṣṇupura is shown as a luminous city; devas arrange a house that vibrates with mṛdaṅga and sacred song, welcoming the devotee.

V
Viṣṇupura
V
Vaiṣṇavaloka
D
Devas

FAQs

Devotional effort during vigil is spiritually ‘counted’ in Viṣṇu’s realm; sincere bhakti is portrayed as creating a heavenly destiny.

The verse continues the Vastrāpathakṣetra Māhātmya’s tīrtha-vigil context (linked to Saṃsārasāgara in the preceding verse).

Prajāgara/jāgaraṇa (night-long vigil), framed as a bhakti-practice leading toward Vaiṣṇavaloka.