Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 61

कृत्वा जागरणं रात्रावुत्थाप्य मधुसूदनम् । द्वादशीभुक्तिमासाद्य कार्यं पारणकं नरैः

kṛtvā jāgaraṇaṃ rātrāvutthāpya madhusūdanam | dvādaśībhuktimāsādya kāryaṃ pāraṇakaṃ naraiḥ

ครั้นได้ทำการตื่นเฝ้าตลอดราตรี แล้วประกอบพิธี ‘ปลุก’ พระมธุสูทนะตามแบบแผน ครั้นถึงกาลฉันอันสมควรในวันทวาทศี มนุษย์พึงทำปารณะ คือการแก้พรต

कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund)
जागरणम्night-vigil
जागरणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजागरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
रात्रौat night
रात्रौ:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
उत्थाप्यhaving awakened/raised
उत्थाप्य:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootउत्-स्था (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund) ‘having roused/caused to rise’
मधुसूदनम्Madhusūdana (Viṣṇu)
मधुसूदनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमधुसूदन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
द्वादशी-भुक्तिम्the eating/meal on Dvādaśī
द्वादशी-भुक्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्वादशी (प्रातिपदिक) + भुक्ति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/सप्तमी-सम्बन्धः); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
आसाद्यhaving reached/when it arrives
आसाद्य:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√सद् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund) ‘having reached/obtained’
कार्यम्to be done/should be performed
कार्यम्:
Kriya (Predicate complement/विधेय)
TypeAdjective
Rootकार्य (प्रातिपदिक; कृ-धातोः यत्-प्रत्यय)
Formयत्-कृदन्त (gerundive/obligative) नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विधेय-विशेषण ‘to be done’
पारणकम्the breaking of the fast (pāraṇa)
पारणकम्:
Karma (Thing to be done/कर्म)
TypeNoun
Rootपारणक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्तृस्थानी/विधेय), एकवचन
नरैःby men/people
नरैः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (कर्तृ/करण), बहुवचन

Unknown (Prabhāsakhaṇḍa narrative voice; speaker not explicit in the excerpt)

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra (Prabhāsa region)

Type: kshetra

Scene: Pilgrims keep an all-night vigil before a Viṣṇu image; at dawn they perform utthāpana—ringing bells, offering lamps and tulasī—then prepare to take pāraṇa at the correct Dvādaśī time.

M
Madhusūdana
D
Dvādaśī
P
Pāraṇa
J
Jāgaraṇa

FAQs

A vow bears fruit when completed correctly—devotion must be joined with proper timing and ritual completion.

Within the Vastrāpatha-kṣetra māhātmya of Prabhāsa; the verse highlights vrata-procedure rather than a separate tīrtha-name.

After jāgaraṇa and Madhusūdana-utthāpana, perform pāraṇa at the appropriate Dvādaśī eating-time.