Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

तावन्मात्रं स्मृतं क्षेत्रं देवैर्वस्त्रापथं कृतम् । उत्तरेण नदी भद्रा पूर्वस्यां योजनद्वयम्

tāvanmātraṃ smṛtaṃ kṣetraṃ devairvastrāpathaṃ kṛtam | uttareṇa nadī bhadrā pūrvasyāṃ yojanadvayam

เพียงเท่านี้แลเป็นเขตศักดิ์สิทธิ์ที่จดจำกัน—วัสตราปถะ—ซึ่งเหล่าเทวะสถาปนาไว้; ทางเหนือมีแม่น้ำภัทรา และด้านตะวันออกแผ่กว้างสองโยชนะ

तावत्so much
तावत्:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootतावत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; परिमाणवाचक-विशेषण (मात्रम्)
मात्रम्measure/extent
मात्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; परिमाणार्थक
स्मृतम्is remembered/considered
स्मृतम्:
Predicate (state)
TypeAdjective
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (क्षेत्रम्)
क्षेत्रम्the field (sacred area)
क्षेत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
देवैःby the gods
देवैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
वस्त्रापथम्Vastrāpatha (as a name)
वस्त्रापथम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवस्त्रापथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (वस्त्राणां पथः)
कृतम्made/established
कृतम्:
Predicate (state)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (क्षेत्रम्/वस्त्रापथम्)
उत्तरेणto the north (of)
उत्तरेण:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोग/दिशावाचक-तृतीया-रूपेण अव्ययवत् (to the north of); उपपद-योगे अधिकरणार्थ
नदीthe river
नदी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भद्राBhadrā
भद्रा:
Apposition (Samānādhikaraṇa)
TypeNoun
Rootभद्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी-नाम
पूर्वस्याम्in the east
पूर्वस्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; दिशावाचक (in the east)
योजनद्वयम्two yojanas
योजनद्वयम्:
Measure (Parimāṇa)
TypeNoun
Rootयोजन + द्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समास (द्वे योजने) परिमाणवाचक

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced from Prabhāsa-khaṇḍa māhātmya narration style)

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Listener: King (bhūpati)

Scene: Devas delineate Vastrāpatha’s sacred perimeter: the Bhadrā river to the north, measured land to the east, with ritual markers/flags indicating yojana spans.

V
Vastrāpatha
B
Bhadrā (river)

FAQs

Sacred places are not abstract; Purāṇic dharma preserves their boundaries so pilgrims can approach them with clarity and reverence.

Vastrāpatha-kṣetra, a sacred area within the Prabhāsa region, marked in part by the Bhadrā river.

No specific rite is prescribed here; the verse focuses on defining the kṣetra’s traditional extent.