Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 90

न निवर्तति कालेन दामोदरपुरं व्रजेत् । करोत्यनशनं यश्च नरो नार्यथवा पुनः । सर्व लोकानतिक्रम्य स हरेर्गेहमाप्नुयात्

na nivartati kālena dāmodarapuraṃ vrajet | karotyanaśanaṃ yaśca naro nāryathavā punaḥ | sarva lokānatikramya sa harergehamāpnuyāt

ผู้นั้นย่อมไม่หวนกลับตามกาลเวลา แต่ไปสู่มหานครของทาโมทระ ผู้ใด—ชายหรือหญิง—บำเพ็ญอนศนะคือการอดอาหารสิ้นเชิง ย่อมก้าวข้ามโลกทั้งปวง แล้วบรรลุถึงพระธามของพระหริ

nanot
na:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
nivartatireturns
nivartati:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootni√vṛt (धातु)
Formलट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘returns/turns back’
kālenaby time / with time
kālena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; हेतौ/करणे—‘by/with time’
dāmodara-puramDāmodara’s city
dāmodara-puram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdāmodara (प्रातिपदिक) + pura (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘दामोदरस्य पुरम्’
vrajetshould go
vrajet:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootvraj (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘should go’
karotidoes / performs
karoti:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
anaśanamfasting (complete abstinence)
anaśanam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootanaśana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘fasting (not eating)’
yaḥwho
yaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
caand
ca:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (and)
naraḥa man
naraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
nārīa woman
nārī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnārī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘woman’ (elliptically coordinated with naraḥ)
athavāor
athavā:
Sambandha (Disjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootathavā (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (or)
punaḥagain / also
punaḥ:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formपुनरुक्ति/पुनरावृत्त्यर्थक-अव्यय (again/also)
sarvānall
sarvān:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘all’—lokān इति विशेषणम्
lokānworlds
lokān:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
atikramyahaving transcended
atikramya:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootati√kram (धातु)
Formल्यप्/क्त्वा-समकक्ष अव्यय (gerund): ‘having crossed/overstepped’
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अन्वय—‘he’
hareḥof Hari
hareḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
gehamabode/house
geham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootgeha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
āpnuyātwould attain
āpnuyāt:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootāp (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘would attain’

Skanda (deduced from Prabhāsa Khaṇḍa māhātmya narration context)

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra (within Prabhāsa)

Type: kshetra

Scene: A pilgrim (man or woman) performing complete fasting at a sacred spot of Vastrāpatha, mind fixed on Dāmodara; above, a luminous path through successive worlds culminating in Hari’s radiant city (Vaikuṇṭha-like).

D
Dāmodara
H
Hari

FAQs

Intense devotion expressed through disciplined fasting is portrayed as a direct path to Hari’s supreme abode beyond worldly return.

Dāmodarapura (the divine city associated with Dāmodara) within the Prabhāsa/Vastrāpatha sacred landscape.

Anaśana: undertaking complete fasting as a vrata, stated to be open to both men and women.