Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 16

पौंड्रकोक्तं त्वया यत्तु दूतवक्त्रेण मां प्रति । समुत्सृजेति चिह्नानि तच्च सर्वं त्यजाम्यहम्

pauṃḍrakoktaṃ tvayā yattu dūtavaktreṇa māṃ prati | samutsṛjeti cihnāni tacca sarvaṃ tyajāmyaham

“ส่วนถ้อยคำที่ปุณฑรกะให้เจ้ามาเป็นทูตกล่าวแก่เรา—ว่า ‘จงสละเครื่องหมายทั้งหลาย’—เราขอละทิ้งทั้งหมดนั้นเดี๋ยวนี้”

पौंड्रकोक्तम्said by Pauṇḍraka
पौंड्रकोक्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootpauṃḍraka (प्रातिपदिक) + ukta (कृदन्त-प्रातिपदिक; √vac)
Formतत्पुरुष-समासः (पौंड्रकेन उक्तम्); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; वाक्यविषय-विशेषणम्
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीयपुरुष-सर्वनाम; तृतीया-विभक्तिः (करण/हेतु), एकवचनम्
यत्which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धसूचक-यत् (relative pronoun)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (particle), विरोध/विशेषार्थकः
दूतवक्त्रेणthrough the messenger’s mouth
दूतवक्त्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootdūta (प्रातिपदिक) + vaktra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (दूतस्य वक्त्रम्); नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
प्रतिtowards
प्रति:
Adhikarana (Directional/अधिकरण-प्राय)
TypeIndeclinable
Rootprati (अव्यय)
Formअव्ययम्; उपसर्ग/पूर्वसर्ग-निपातः, ‘towards/against’ अर्थे
समुत्सृजdiscard, give up
समुत्सृज:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ut-sṛj (धातु)
Formलोट्-लकारः (आज्ञार्थ/imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्ययम्; उद्धरण-समाप्तिसूचकः (quotative)
चिह्नानिinsignia, marks
चिह्नानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootcihna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; निर्देश-सर्वनाम
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
सर्वम्all
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
त्यजामिI abandon
त्यजामि:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Roottyaj (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमान/Present), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Viṣṇu (addressing the messenger and, by extension, Pauṇḍraka)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (contextual frame)

Type: kshetra

Listener: Naimiṣāraṇya sages

Scene: Kṛṣṇa speaks with controlled irony: ‘What Pauṇḍraka said through you—cast away the emblems—I abandon all that now,’ implying the futility of the demand and foreshadowing decisive action.

V
Viṣṇu
P
Pauṇḍraka
M
Messenger (Dūta)
C
Cihna (divine emblems)

FAQs

Dharma confronts falsehood on its own terms; the Lord’s words set the stage to reveal the emptiness of imposture.

No site is praised directly in this verse; it is part of the Prabhāsa-kṣetra māhātmya’s narrative material.

None; it is rhetorical dialogue about insignia.