Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । ततोगच्छेन्महादेवि कामेश्वरमिति स्मृतम् । तस्यैवोत्तरदिग्भागे धनुषां त्रितये स्थितम् । रतीश्वरमिति ख्यातं त्रेतायां तत्सुरे श्वरि

īśvara uvāca | tatogacchenmahādevi kāmeśvaramiti smṛtam | tasyaivottaradigbhāge dhanuṣāṃ tritaye sthitam | ratīśvaramiti khyātaṃ tretāyāṃ tatsure śvari

อีศวรตรัสว่า: “แล้วต่อไป โอ้มหาเทวี พึงไปยังสถานศักดิ์สิทธิ์ที่เรียกว่า กาเมศวร ในทิศเหนือของที่นั้น ห่างออกไปสามช่วงธนู มีเทวะผู้เลื่องชื่อว่า รตีศวร ประดิษฐานอยู่—โอ้ราชินีแห่งทวยเทพ เป็นที่รู้จักมาตั้งแต่ยุคเตรตา”

īśvaraḥĪśvara (Lord Śiva)
īśvaraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootīśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
tataḥthen; from there
tataḥ:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय, अव्यय-प्रकारः: अव्यय-क्रियाविशेषण (adverb: 'then/from there')
gacchetshould go
gacchet:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
mahādeviO great goddess
mahādevi:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootmahādevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; समासः महा + देवी (कर्मधारय)
kāmeśvaramKāmeśvara
kāmeśvaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkāma + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; समासः कामस्य ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष)
itithus
iti:
Vacana-paryavasāna (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय, इति-प्रयोगः (quotative particle)
smṛtamis remembered/called
smṛtam:
Kriya-viśeṣaṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootsmṛ (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थः ‘is called/remembered’
tasyaof that (place/deity)
tasya:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
evaindeed; only
eva:
Nipāta (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय, निश्चयार्थक-निपात (emphatic particle)
uttara-dik-bhāgein the northern direction-part
uttara-dik-bhāge:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootuttara + diś + bhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः उत्तरायाः दिशः भागः (षष्ठी-तत्पुरुष)
dhanuṣāmof bows (as a measure)
dhanuṣām:
Sambandha (Measure relation)
TypeNoun
Rootdhanus (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
tritayein/at the triad (three)
tritaye:
Adhikaraṇa (Location/measure)
TypeNoun
Roottritaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
sthitamsituated
sthitam:
Kriya-viśeṣaṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootsthā (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘situated’
ratīśvaramRatīśvara
ratīśvaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootrati + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; समासः रतेः ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष)
itithus
iti:
Vacana-paryavasāna (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय, इति-प्रयोगः (quotative particle)
khyātamis renowned (as)
khyātam:
Kriya-viśeṣaṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootkhyā (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘renowned/called’
tretāyāmin the Tretā (age)
tretāyām:
Adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Roottretā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
tatthat
tat:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणरूपेण (as determiner)
sureśvariO queen of the gods
sureśvari:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootsureśvarī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; समासः सुराणाम् ईश्वरी (षष्ठी-तत्पुरुष)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Kāmeśvara; Ratīśvara

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: Śiva speaks to Devī, pointing out the next stations: Kāmeśvara, then northward three bow-lengths to Ratīśvara, famed since Tretā-yuga; pilgrims traverse between two shrines.

Ī
Īśvara (Śiva)
M
Mahādevī
K
Kāmeśvara
R
Ratīśvara
T
Tretā Yuga

FAQs

Pilgrimage is taught as a disciplined movement through sacred space—approaching Śiva through named liṅgas and their consecrated geography.

Prabhāsa Kṣetra, specifically the Kāmeśvara and Ratīśvara Śiva-sites within its northern sector.

A yātrā instruction: ‘one should go’ to Kāmeśvara and then to Ratīśvara, identified by directional and distance markers.