Adhyaya 88
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 88

Adhyaya 88

บทนี้กล่าวถึงพระอีศวรทรงชี้แนะพระมหาเทวีเรื่องสถานที่แสวงบุญ ให้ไปยังศาลเจ้านีลรุดระซึ่งเรียกว่า “นีลรุดระองค์ที่สอง” อยู่ทางเหนือของภูเตศะ และกำหนดตำแหน่งด้วยเครื่องหมายระยะตามคติเดิมคือ “ส่วนที่สิบหก” อันเกี่ยวกับมาตราวัดด้วยธนุษ (คันธนู). ผู้แสวงบุญพึงอาบน้ำสรงมหาลึงค์ตามพิธี บูชาด้วยอีศมันตระ ถวายดอกกุมุทและอุตปละ แล้วเวียนประทักษิณาและนมัสการ. ผลานุศาสน์ระบุว่าการปฏิบัตินี้ให้บุญเสมอราชสูยะ และผู้ปรารถนาผลแห่งยาตราอย่างครบถ้วนพึงทำทานโดยถวายวฤษะ (โคเพศผู้). ตอนท้ายอธิบายเหตุแห่งนาม “นีลรุดระ” ว่าในกาลก่อนพระองค์ทรงสังหารอสูรสีดำดุจอัญชันชื่ออานตกะ และด้วยความเกี่ยวเนื่องกับเสียงร่ำไห้ (โรทนะ) ของสตรี จึงทรงเป็นที่ระลึกนามนีลรุดระ. มหาตมยะนี้เป็นเครื่องทำลายบาป และผู้ใฝ่ดर्शनพึงสดับและรับไว้ด้วยศรัทธา.

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि नीलरुद्रं द्वितीयकम् । भूतेशादुत्तरे भागे धनुषां षोडशे स्थितम्

พระอีศวรตรัสว่า: “ต่อจากนั้น โอ้มหาเทวี พึงไปยังนีลรุทระ องค์ที่สอง เขาตั้งอยู่ทางทิศเหนือของภูเตศวร ห่างออกไปสิบหกธนุษ (ระยะคันธนู)”

Verse 2

महालिंगं महादेवि गणगंधर्वपूजितम् । संस्नाप्य तं विधानेन ईशमंत्रेण पूजयेत्

“โอ้มหาเทวี ที่นั่นมีมหาลึงค์ อันหมู่คณะ (คณะเทพ) และคันธรรพ์บูชา เมื่อสรงชำระตามพิธีแล้ว พึงบูชาด้วยมนตร์อีศะ”

Verse 3

कुमुदोत्पलसंभारैः सम्यक्संभावितात्मवान् । कृत्वा प्रदक्षिणां तस्य नमस्कारेण पूजयेत्

“ด้วยดอกกุมุทและอุตปละเป็นพวง ด้วยจิตที่สงบและเปี่ยมศรัทธา ครั้นเวียนประทักษิณแล้ว พึงบูชาด้วยนมัสการ”

Verse 4

एवं कृत्वा नरो देवि राजसूयफलं लभेत् । वृषस्तत्रैव दातव्यः सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः

ครั้นกระทำดังนี้แล้ว โอ้เทวี บุรุษย่อมได้บุญผลเสมอด้วยราชสูยะยัญญะ และผู้ปรารถนาผลแห่งการจาริกให้ครบถ้วน พึงถวายทานโคเพศผู้ ณ ที่นั้นเองโดยถูกต้องตามพิธี

Verse 5

नीलांजननिभो दैत्यो निहतश्चांतकः पुरा । तस्य रोदयिता स्त्रीणां नीलरुद्रस्ततः स्मृतः

กาลก่อน มีอสูรนามว่า อันตกะ ดำดุจอัญชันสีน้ำเงิน ถูกสังหารแล้ว ครั้นเป็นเหตุให้สตรีทั้งหลายร่ำไห้คร่ำครวญ จึงเป็นที่ระลึกขานนามว่า “นีลรุทระ”

Verse 6

तस्य संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं पापनाशनम् । सम्यक्छ्रद्धान्वितैः प्राप्यं श्राव्यं तद्दर्शनोत्सुकैः

มหิมาของสิ่งนี้ได้กล่าวไว้โดยย่อ และเป็นเครื่องทำลายบาป พึงเข้าถึงด้วยศรัทธาอันแท้จริง และผู้ใคร่ต่อทัศนะ (ทัรศนะ) พึงสดับรับฟังเรื่องนั้น

Verse 88

इतिश्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रमाहात्म्ये नील रुद्रमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टाशीतितमोऽध्यायः

ดังนี้แล จบบทที่แปดสิบแปด อันมีนามว่า “พรรณนามหิมาแห่งนีลรุทระ” ในพระสกันทมหาปุราณอันศักดิ์สิทธิ์ ภาคปรภาสขันฑะ ภายในปรภาสเกษตรมหาตมยะ และมหาตมยะแห่งรุทระทั้งสิบเอ็ด