Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

आत्मा चेति क्रमाज्ज्ञेया रुद्राधिपतयः क्रमात् । तेषां यात्रां क्रमाद्वक्ष्ये सर्वप्राणिहिताय वै

ātmā ceti kramājjñeyā rudrādhipatayaḥ kramāt | teṣāṃ yātrāṃ kramādvakṣye sarvaprāṇihitāya vai

และอาตมันพึงรู้ว่าเป็นลำดับถัดไป; เช่นเดียวกัน อธิปติผู้เป็นรุดราโดยลำดับ เราจักพรรณนาเส้นทางจาริกของท่านทั้งหลายตามลำดับ เพื่อเกื้อกูลแก่สรรพสัตว์ทั้งปวง

आत्माthe Self; Ātmā
आत्मा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
इतिthus; as (named)
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्ति-अव्ययम् (quotative particle)
क्रमात्in order; step by step
क्रमात्:
Adhikarana (अधिकरण/Adverbial)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्; अव्ययीभावार्थे (in the sense of 'in order/stepwise')
ज्ञेयाःto be known
ज्ञेयाः:
Karma (कर्म/Predicate complement)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु) + यत् (कृत् प्रत्यय) → ज्ञेय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formयत्-प्रत्ययान्तः भाव्य/विधेय-विशेषणम् (gerundive/‘to be known’); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
रुद्राधिपतयःlords of the Rudras
रुद्राधिपतयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootरुद्र + अधिपति (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (rudrāṇām adhipatayaḥ); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
क्रमात्in sequence
क्रमात्:
Adhikarana (अधिकरण/Adverbial)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; क्रियाविशेषणार्थे (adverbial)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), बहुवचनम्
यात्राम्pilgrimage; journey (rite)
यात्राम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootयात्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्
क्रमात्in order
क्रमात्:
Adhikarana (अधिकरण/Adverbial)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; क्रियाविशेषणार्थे
वक्ष्येI shall tell
वक्ष्ये:
Karta (कर्ता/Speaker)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट्-लकारः (Simple Future), उत्तम-पुरुषः (1st person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
सर्वप्राणिहितायfor the benefit of all beings
सर्वप्राणिहिताय:
Sampradana (सम्प्रदान/Beneficiary)
TypeNoun
Rootसर्व + प्राणि + हित (प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-तत्पुरुष/षष्ठी-तत्पुरुषसमासार्थः (‘for the welfare of all beings’); नपुंसकलिङ्गे हित-शब्दः, चतुर्थी-विभक्तिः (Dative/4th), एकवचनम्
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्ययम् (emphatic particle)

Śiva (deduced)

Tirtha: Ekādaśa-Rudra-yātrā (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: Unspecified beloved interlocutor

Scene: A conceptual map unfolds: eleven stations presided over by Rudra-lords, arranged in a clockwise circuit; the final station shines as Ātman, suggesting both pilgrimage route and inner ascent.

Ā
Ātman
R
Rudra
R
Rudrādhipati
Y
Yātrā

FAQs

Pilgrimage is presented as a structured spiritual practice aligned with cosmic principles, undertaken for universal welfare.

Prabhāsa Kṣetra, where the Rudra-related yātrā is to be performed in an ordered manner.

An ordered yātrā (sequential visitation) to the Rudra shrines is prescribed; details follow in subsequent verses.