Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

दश ते वायवः प्रोक्ता आत्मा चैकादशः स्मृतः । तेषां नामानि वक्ष्यामि वायूनां शृणु मे क्रमात्

daśa te vāyavaḥ proktā ātmā caikādaśaḥ smṛtaḥ | teṣāṃ nāmāni vakṣyāmi vāyūnāṃ śṛṇu me kramāt

วายุทั้งสิบ (ลมหายใจชีวิต) ได้ถูกสอนแล้ว และอาตมันถูกจดจำว่าเป็นองค์ที่สิบเอ็ด บัดนี้เราจักกล่าวนามของวายุเหล่านั้น—จงฟังเราตามลำดับเถิด

दशten
दश:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदश (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (numeral used adjectivally)
तेthey/those
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (demonstrative pronoun)
वायवःvāyus (winds/vital airs)
वायवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्रोक्ताःhave been stated
प्रोक्ताः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रोक्त (कृदन्त; √वच् (धातु) + प्र (उपसर्ग) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त
आत्माthe self
आत्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयार्थक-निपात)
एकादशःthe eleventh
एकादशः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएकादश (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समास (एक + दश)
स्मृतःis remembered/considered
स्मृतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृत (कृदन्त; √स्मृ (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन (genitive)
नामानिnames
नामानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
वक्ष्यामिI will tell
वक्ष्यामि:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलृट्-लकार (simple future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वायूनाम्of the vāyus
वायूनाम्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मेmy/from me
मे:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन (enclitic genitive)
क्रमात्in order, sequentially
क्रमात्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (पञ्चमी-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषण; ‘in order/stepwise’)

Śiva (deduced from the vocative 'priye' in the surrounding verses, implying discourse to Pārvatī)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Unspecified beloved interlocutor

Scene: The narrator begins a systematic teaching: ten vāyus and the eleventh as Ātman, presented like a sacred taxonomy, suggesting a ladder from breath to Self.

V
Vāyu
Ā
Ātman

FAQs

Inner life (prāṇa) is ordered and knowable, and beyond the functions of breath stands the Ātman as the highest principle.

Prabhāsa Kṣetra (Prabhāsatīrtha region), within the Prabhāsa Khaṇḍa’s Prabhāsakṣetra Māhātmya.

No direct ritual is given here; it introduces a doctrinal list that supports the upcoming yātrā and worship instructions.