Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

धनुषां त्रिंशता देवि वरुणान्नैऋते स्थितम् । गौरीतपोवनाद्देवि दक्षिण स्थानसंस्थितम्

dhanuṣāṃ triṃśatā devi varuṇānnaiṛte sthitam | gaurītapovanāddevi dakṣiṇa sthānasaṃsthitam

ข้าแต่เทวี สถานนั้นตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้จากพระวรุณะเป็นระยะสามสิบคันธนู และข้าแต่เทวี ยังอยู่ทางทิศใต้ของป่าตบะของพระคุรี (คุรีตโปวนะ)

धनुषाम्of bows (distance measure)
धनुषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
त्रिंशताby thirty
त्रिंशता:
Karana (Instrument/Measure/करण)
TypeNoun
Rootत्रिंशत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; परिमाणवाचक (measure)
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
वरुणात्from Varuṇa (western direction)
वरुणात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
नैऋतेin the south-west (Nairṛta)
नैऋते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनैऋत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (दिशावाचक), सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
स्थितम्situated; placed
स्थितम्:
Kriya/Visheshana (State/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (लिङ्गम्/स्थानम् implied)
गौरीतपोवनात्from Gaurī’s penance-grove
गौरीतपोवनात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootगौरी + तपोवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
दक्षिणेin the southern (direction)
दक्षिणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (दिशावाचक), सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; विशेषणम् स्थान-विशेषण
स्थानसंस्थितम्situated at the place
स्थानसंस्थितम्:
Kriya/Visheshana (State/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्थान + संस्थित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (स्थितम् इत्यर्थे)

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Kumāreśvara (relative to Varuṇa-sthāna and Gaurī-tapovana)

Type: temple

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: A pilgrim’s-eye map scene: markers for Varuṇa-sthāna, Gaurī’s tapovana (austere grove), and the Kumāreśvara shrine placed south-west/south with measured distance; subtle compass-like orientation in a sacred landscape.

Ś
Śiva
K
Kumāreśvara
V
Varuṇa
G
Gaurī
G
Gaurī-tapo-vana
P
Prabhāsa-kṣetra

FAQs

The Purāṇa treats pilgrimage as lived sacred geography—precise directions link divine presence to real terrain and disciplined movement through holy space.

Kumāreśvara within Prabhāsa-kṣetra, described through its location relative to Varuṇa and Gaurī’s tapo-vana.

No direct ritual; this verse provides navigational/directional guidance for pilgrims.