Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 124

महाकालस्य ये चान्ये गणपाः संति पार्श्वगाः । गंगा च यमुना चैव तथा देवी सरस्वती

mahākālasya ye cānye gaṇapāḥ saṃti pārśvagāḥ | gaṃgā ca yamunā caiva tathā devī sarasvatī

และบรรดาผู้คุ้มกันคณะคณาอื่น ๆ ของพระมหากาลก็อยู่ ณ ที่นั้น ยืนใกล้เคียง; ทั้งพระคงคาและพระยมุนา และพระเทวีสรัสวตีด้วยเช่นกัน

महा-कालस्यof Mahākāla
महा-कालस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन
येwho/which
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)
and
:
Sambandha-bodhaka (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
अन्येothers
अन्ये:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन
गणपाःgaṇa-guards/attendants
गणपाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगणप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन
सन्तिare
सन्ति:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
पार्श्वगाःstanding/going at the side
पार्श्वगाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपार्श्व (प्रातिपदिक) + ग (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष (पार्श्वं गच्छन्ति/पार्श्वे गता:); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन
गङ्गाGaṅgā
गङ्गा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
and
:
Sambandha-bodhaka (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
यमुनाYamunā
यमुना:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयमुना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
and
:
Sambandha-bodhaka (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
एवindeed
एव:
Sambandha-bodhaka (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (particle of emphasis: 'indeed/just')
तथाlikewise
तथा:
Sambandha-bodhaka (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus/likewise)
देवीthe goddess
देवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

Skanda (deduced from Prabhāsakṣetramāhātmya narrative style)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Mahākāla’s gaṇas stand guard while the river-goddesses Gaṅgā, Yamunā, and Sarasvatī appear in divine form, indicating their subtle presence at Prabhāsa.

M
Mahākāla
G
Gaṅgā
Y
Yamunā
S
Sarasvatī

FAQs

A supreme tīrtha is envisioned as containing the essence of many holy rivers and divine attendants, concentrating sanctity in one place.

Prabhāsa-kṣetra, associated with Mahākāla and the presence of major sacred rivers.

None explicitly; the verse supports tīrtha-sevā (reverent visitation) by praising the site’s sacred presences.