Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि संवर्तेश्वरमुत्तमम् । इन्द्रेश्वरात्पश्चिमतः पूर्वतश्चार्कभास्करात

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi saṃvarteśvaramuttamam | indreśvarātpaścimataḥ pūrvataścārkabhāskarāta

พระอีศวรตรัสว่า “แล้วแต่บัดนั้น โอ้มหาเทวี พึงไปยังสังวรเตศวรอันประเสริฐ ซึ่งอยู่ทางตะวันตกของอินเทรศวร และอยู่ทางตะวันออกของอรคภาสกร”

ईश्वरःĪśvara (Lord)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ततःthen; thereafter
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
महादेविO great goddess
महादेवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः महा + देवी
संवर्तेश्वरम्Saṃvarteśvara (name of Śiva)
संवर्तेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसंवर्त + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (संवर्तस्य ईश्वरः)
उत्तमम्excellent; supreme
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषणम् (qualifying संवर्तेश्वरम्)
इन्द्रेश्वरात्from Indreśvara
इन्द्रेश्वरात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootइन्द्र + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (इन्द्रस्य ईश्वरः)
पश्चिमतःto the west (westward)
पश्चिमतः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपश्चिमतः (अव्यय/दिक्शब्द-निपात)
Formअव्यय; दिक्-निर्देशक (directional adverb)
पूर्वतःto the east (eastward)
पूर्वतः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वतः (अव्यय/दिक्शब्द-निपात)
Formअव्यय; दिक्-निर्देशक (directional adverb)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)
अर्कभास्करात्from Arkabhāskara
अर्कभास्करात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootअर्क + भास्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; द्वन्द्व-समास (अर्कश्च भास्करश्च)

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Saṃvarteśvara

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: Śiva instructs Devī, while a stylized map-like vista shows three shrines aligned: Indreśvara, Saṃvarteśvara, Arkabhāskara, with pilgrims moving along a path.

Ś
Śiva (Īśvara)
P
Pārvatī
S
Saṃvarteśvara
I
Indreśvara
A
Arkabhāskara

FAQs

Sacred places are approached with intentionality—knowing their interrelation in the tīrtha-mandala strengthens pilgrimage as a dharmic act.

Saṃvarteśvara, positioned between Indreśvara and Arkabhāskara within Prabhāsakṣetra.

The instruction is to visit Saṃvarteśvara, specified via directional markers from neighboring shrines.