Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 50

संगमेश्वरनामाढ्यं प्रसिद्धं तन्महीतले । ततस्तस्मात्पुनश्चान्यत्तीर्थं कोटीश्वराह्वयम्

saṃgameśvaranāmāḍhyaṃ prasiddhaṃ tanmahītale | tatastasmātpunaścānyattīrthaṃ koṭīśvarāhvayam

บนพื้นพิภพมีสถานศักดิ์สิทธิ์อันเลื่องชื่อว่า “สังคเมศวร” และจากที่นั่นไปอีก ยังพบทีรถะอีกแห่งหนึ่งที่เรียกว่า “โกฏีศวร”

संगमेश्वरSangameśvara (Lord of the confluence)
संगमेश्वर:
Visheshya (Name/Designation)
TypeNoun
Rootसंगम-ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुषः (संगमस्य ईश्वरः), प्रातिपदिकम्; समासपद (compound stem)
नामname
नाम:
Visheshana (as part of compound)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिकम् (समासाङ्ग/पूर्वपद)
आढ्यम्abounding in / endowed with
आढ्यम्:
Visheshana (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootआढ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (rich/abounding)
संगमेश्वरनामाढ्यम्endowed with the name ‘Sangameśvara’
संगमेश्वरनामाढ्यम्:
Visheshana (qualifying implied tīrtham)
TypeAdjective
Rootसंगमेश्वर-नाम-आढ्य (प्रातिपदिक; समासः)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः/सम्बन्ध-तत्पुरुषः (संगमेश्वरस्य नाम्ना आढ्यम्)
प्रसिद्धम्famous
प्रसिद्धम्:
Visheshana (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootप्रसिद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (well-known)
तत्that
तत्:
Karma / Visheshya (that [place])
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
महीतलेon the surface of the earth
महीतले:
Adhikarana (location)
TypeNoun
Rootमही-तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (महेः तलम्)
ततःthen / from there
ततः:
Adverbial (source/sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः: क्रियाविशेषण (ablative adverb)
तस्मात्from that (place)
तस्मात्:
Apadana (source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; सर्वनाम
पुनःagain
पुनः:
Adverbial
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
and
:
Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)
अन्यत्another
अन्यत्:
Visheshana (of tīrtham)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
तीर्थम्sacred ford/pilgrimage place
तीर्थम्:
Karma / Visheshya (thing described)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
कोटीश्वरKoṭīśvara
कोटीश्वर:
Visheshya (name element)
TypeNoun
Rootकोटि-ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुषः (कोटीनाम् ईश्वरः)
आह्वयम्called / named
आह्वयम्:
Visheshana (of tīrtham)
TypeAdjective
Rootआह्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (called/named)
कोटीश्वराह्वयम्named ‘Koṭīśvara’
कोटीश्वराह्वयम्:
Visheshana (of tīrtham)
TypeAdjective
Rootकोटीश्वर-आह्वय (प्रातिपदिक; समासः)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (कोटीश्वर इति आह्वयम्)

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha: Saṅgameśvara; Koṭīśvara

Type: kshetra

Listener: Interlocutor within Prabhāsa-māhātmya

Scene: Two linked shrines: Saṅgameśvara beside a visible confluence with swirling waters; Koṭīśvara depicted with many small liṅgas surrounding a central liṅga, pilgrims circumambulating with lamps.

S
Saṅgameśvara
K
Koṭīśvara

FAQs

Prabhāsa-kṣetra is mapped as a living network of Śaiva tīrthas, where each named site carries distinct sanctity and fame.

Saṅgameśvara is declared famous, and Koṭīśvara is introduced as the next tīrtha in the sequence.

No explicit prescription appears; the verse is a tīrtha-catalog entry.