Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 45

तेषु तीर्थेषु सर्वेषु धर्महेतुः सरस्वती । रुद्रावतार मार्गेऽस्मिन्प्रवरं प्रथमं स्मृतम्

teṣu tīrtheṣu sarveṣu dharmahetuḥ sarasvatī | rudrāvatāra mārge'sminpravaraṃ prathamaṃ smṛtam

ในบรรดาตีรถะทั้งปวงนั้น พระสรัสวตีทรงเป็นเหตุแห่งธรรมะ; บนมรรคาแห่งอวตารของพระรุทระนี้ พระนางทรงได้รับการระลึกว่าเป็นผู้ประเสริฐและเป็นปฐม

teṣuin those
teṣu:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन (plural)
tīrtheṣuin the sacred fords (tirthas)
tīrtheṣu:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन
sarveṣuin all
sarveṣu:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; विशेषणम् (qualifier)
dharma-hetuḥcause of dharma
dharma-hetuḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक) + hetu (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: धर्मस्य हेतुः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
sarasvatīSarasvatī
sarasvatī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsarasvatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; पूर्वपदस्य (dharma-hetuḥ) विशेष्य-सम्बन्धे समानााधिकरणम्
rudra-avatāraof Rudra’s incarnation
rudra-avatāra:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootrudra (प्रातिपदिक) + avatāra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: रुद्रस्य अवतारः); पुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन (सम्बन्ध)
mārgeon the path
mārge:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmārga (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
asminin this
asmin:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषणम्
pravarammost excellent
pravaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootpravara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मपद-विशेषणम्
prathamamfirst
prathamam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootprathama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मपद-विशेषणम्
smṛtamis said/remembered
smṛtam:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भावे/कर्मणि प्रयोगः ("is said/remembered")

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha: Sarasvatī (Suprabhā) as prathama tīrtha on Rudrāvatāra-mārga

Type: kshetra

Scene: A pilgrim-path is envisioned where Rudra’s manifestations are honored; at its head stands Sarasvatī, serene and foremost, as the cause of dharma.

S
Sarasvatī
R
Rudra
R
Rudrāvatāra-mārga

FAQs

Dharma is sustained through tīrtha-sevā; Sarasvatī is praised as a foundational power that nurtures righteous living.

Sarasvatī-tīrtha as the foremost tīrtha within the network of sacred places along the Rudrāvatāra-mārga.

No explicit prescription is stated; the verse establishes Sarasvatī’s primacy for pilgrimage and worship.